2. edycja projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci” - Instytut Pileckiego

2. edycja projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”

Ruszył nabór do drugiej edycji ogólnopolskiego projektu edukacyjno-historycznego Instytutu Pileckiego.

Każdy ma swoje Sukurcze

Dla Witolda Pileckiego miejscem dającym poczucie przynależności do wspólnoty były Sukurcze – rodzinny majątek. Tereny, na których znajdowało się gospodarstwo, leżą obecnie na Białorusi. To tutaj Pilecki realizował swoją wizję integracji lokalnej społeczności poprzez wspólne gospodarowanie i troskę o rozwój regionu. Tutaj doświadczał tego szczególnego rodzaju więzi z ziemią, która nie wynika jedynie z prawa własności, lecz przede wszystkim z odpowiedzialności za wspólnotę. Niewątpliwie było to miejsce dla niego wyjątkowe.         

– Każdy z nas ma swoje Sukurcze. I nie musi to być miejsce, w którym się urodziliśmy i dorastaliśmy. To punkt na mapie, który znamy, pamiętamy i na który patrzymy trochę inaczej niż inni. Miejsce, którego jesteśmy gospodarzami – mówi Kamila Sachnowska, kierowniczka Działu Edukacji w Instytucie Pileckiego. 

Dworek Pileckich w Sukurczach. Przed wejściem stoi Witold Pilecki z jednym z dzieci. 1932-1936 r. Fot. Muzeum - Dom Rodziny Pileckich

– Może to być stara ulica, las, przydrożna kapliczka albo jakiś zakątek posiadający genius loci – ducha miejsca. A nawet – jak w przypadku rodzinnego dworu Witolda Pileckiego – przestrzeń, której już nie ma na mapach i która, celowo lub nie, została zniszczona, pozostawiając ślad jedynie w pamięci mieszkańców. Historia rodzinnego domu Witolda Pileckiego, którego pamięć przetrwała mimo utraty materialnego kształtu, stanowi wymowny przykład tego, jak łatwo z krajobrazu znikają miejsca ważne dla pojedynczych osób i całych społeczności. Jednocześnie przypomina, że pamięć może przetrwać poza murami, a odpowiedzialność za dziedzictwo nie kończy się tam, gdzie zanika możliwość jego fizycznego zachowania – dodaje Yaroslavna Kwiatkowska, koordynatorka projektu.

– Wy także jesteście gospodarzami swojej miejscowości. Bądźcie również strażnikami śladów jej przeszłości – widocznych w krajobrazie i architekturze, ale przede wszystkim obecnych w kulturze i świadomości mieszkańców regionu. Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci! – podkreśla Kamila Sachnowska. 

Czym są miejsca pamięci? 

Idea projektu opiera się na koncepcji miejsc pamięci opracowanej przez francuskiego historyka Pierre’a Norę. Według tej koncepcji miejscami pamięci są nie tylko obiekty architektoniczne, lecz również rozumiane symbolicznie repozytoria pamięci: ludzie, wydarzenia, tradycje, czy nawet przedmioty. 

Dla kogo?

Projekt ma charakter ogólnopolski. Możecie pochodzić z każdego zakątka Polski. Realizujecie działania projektowe w swojej miejscowości, a do Warszawy przyjeżdżacie tylko na finał. Możecie reprezentować różne środowiska: szkołę, stowarzyszenie, instytucję, fundację, ale również grupę niezwiązaną z żadną organizacją. Wystarczy Wasza chęć ocalenia od zapomnienia lokalnego dziedzictwa.

Etapy:

1. Zebranie informacji o lokalnym miejscu pamięci, związanym z XX wiekiem.

2. Dokumentowanie - katalogowanie.

3. Opracowanie materiałów - przekształcenie w formę popularnonaukową.

4. Upowszechnienie – zaprezentowanie wśród lokalnej społeczności

5. Zdeponowanie - przekazanie kolejnym pokoleniom. 

Harmonogram 2. edycji:           

  • listopad - 31 stycznia 2027 - rekrutacja;
  • luty-maj 2027 - realizacja projektu;
  • 11- 12 czerwiec 2027 - finał - prezentacja efektów.

Finał i podsumowanie

Inicjatywy zrealizowane przez zespoły nie będą oceniane. Podczas finału zespół ekspercki podzieli się jedynie swoimi wrażeniami dotyczącymi poszczególnych projektów i da wskazówki dla uczestników na przyszłość.

Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc na finał w Warszawie zaprosimy wybrane zespoły lub ich przedstawicieli. Pierwszeństwo będą miały grupy, które zaprezentują swój projekt wśród lokalnej społeczności i potwierdzą to, przesyłając koordynatorowi sprawozdanie w wyznaczonym terminie. Jeśli liczba zgłoszeń spełniających ten warunek przekroczy pulę miejsc, o zaproszeniu zdecyduje kolejność nadesłania sprawozdań.

Każdy zespół, który ukończy projekt i potwierdzi jego realizację poprzez przesłanie sprawozdania, otrzyma zaświadczenie udziału w projekcie.

Jak wziąć udział?            

1.        Zapoznaj się z regulaminem projektu, RODO.

2.       Zgłoś zespól przez formularz zapisów.

3.       Podpisz i prześlij oświadczenia na adres: pamiecmiejsca@instytutpileckiego.pl do 31 stycznia 2027 roku.

4.       Zapoznaj się z przewodnikiem po projekcie „Niezbędnik uczestnika. GPS po projekcie”. 

5.       Czekaj na informację o zakwalifikowaniu. 

Udział w projekcie jest bezpłatny. W przypadku dodatkowych pytań skontaktuj się z nami pod adresem: 
pamiecmiejsca@instytutpileckiego.pl lub zarezerwuj spotkanie z ekspertem.

Weź udział i pokaż, że historia lokalna nie jest zamknięta w muzealnych gablotach ani utrwalona wyłącznie na kamiennych tablicach. To żywa opowieść, która wciąż domaga się obecności w świadomości mieszkańców i czeka na tych, którzy zechcą ją odkrywać, pielęgnować i przekazywać kolejnym pokoleniom. 

Zobacz relację z finału 1. edycji
 

Wydarzenia