Czego Niemcy uczą się o polskiej historii? Podręczniki pod lupą | Berlin w Warszawie - Instytut Pileckiego

Podczas spotkania weźmiemy pod lupę niemieckie podręczniki do historii, szukając punktów wspólnych i zarzewi sporów w pamięci obu narodów.

W spotkaniu wezmą udział: Prof. Eckhardt Fuchs (historyk), Dr Stephan Theilig (historyk), Kamil Frymark (analityk) oraz Alexander Kliymuk (edukator historyczny).

Podczas wydarzenia będzie dostępne tłumaczenie symultaniczne polsko-niemieckie.

28 maja (czwartek) | godz. 18:00 | ul. Sienna 82, Warszawa

Wydarzenie będzie transmitowane online na kanale YouTube Instytutu Pileckiego: https://www.youtube.com/@kanalpileckiego/streams

Chcesz wziąć udział? Zarejestruj się: https://forms.gle/vFt2KsmxgQaPYrSF8

Patronat medialny nad cyklem dyskusyjnym „Berlin w Warszawie” objęła Rzeczpospolita oraz rp.pl

Podręcznik to filtr porządkujący zbiorową pamięć. On nadaje hierarchię wydarzeniom kształtującym naszą tożsamość. Podczas nadchodzącego spotkania przeanalizujemy, jaką opowieść o Polsce otrzymują młodzi Niemcy: od tragicznego roku 1939 i brutalnej okupacji, przez dylematy granic, aż po współczesną kulturę pamięci.

Zestawimy konkretne fragmenty książek z praktyką dydaktyczną. Zapytamy o to, co dla niemieckiego odbiorcy jest oczywistością, a w Polsce wciąż budzi sprzeciw lub poczucie zniekształcenia historii. Nasza dyskusja wykroczy jednak poza szkolne ławy. Wspólnie zastanowimy się nad rolą instytucji pozaszkolnych w edukacji historycznej. Panel zwieńczy wypracowanie praktycznych rekomendacji dotyczących języka, doboru przykładów i rzetelnej pracy na źródłach.

Biogramy uczestników

Prof. Eckhardt Fuchs – historyk edukacji, badacz podręczników szkolnych i uznany niemiecki specjalista w dziedzinie edukacji historycznej w perspektywie porównawczej. Dyrektor Leibniz-Institut für Bildungsmedien | Georg-Eckert-Institut oraz profesor historii edukacji i porównawczych badań nad edukacją na Uniwersytecie Technicznym w Brunszwiku (TU Braunschweig). Od lat zajmuje się globalną historią nowoczesnej edukacji, polityką oświatową, programami nauczania i rozwojem podręczników; kieruje także dwu- i wielostronnymi komisjami podręcznikowymi w Europie. Autor licznych publikacji poświęconych tym zagadnieniom, w tym współredaktor The Palgrave Handbook of Textbook Studies.

Dr Stephan Theilig – historyk, nauczyciel i edukator, zajmujący się historią Europy Środkowo-Wschodniej, pamięcią transnarodową oraz edukacją historyczną. Uczy w Campus Oberbarnimschulen w Eberswalde, jest współdyrektorem Instytutu Badań nad Kaukazem, Tatarami i Turkestanem oraz członkiem zespołu nauczycielskiego przy Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej Historyków i Geografów. Od lat angażuje się w polsko-niemieckie projekty edukacyjne, rozwój wieloperspektywicznych formatów nauczania oraz łączenie badań naukowych ze szkołą i publiczną historią. Opiekował się licznymi projektami młodzieżowymi poświęconymi historii polsko-niemieckiej i przestrzeniom pamięci Europy Środkowo-Wschodniej.

Kamil Frymark – analityk polityki niemieckiej, ekspert ds. Republiki Federalnej Niemiec i relacji polsko-niemieckich. Zastępca kierowniczki Zespołu Niemieckiego w Ośrodku Studiów Wschodnich, gdzie zajmuje się polityką wewnętrzną RFN, a wcześniej przez wiele lat analizował także niemiecką politykę zagraniczną. Absolwent stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie Warszawskim, studiował również na Wolnym Uniwersytecie Berlińskim. Publikuje m.in. w „Więzi”, „Tygodniku Powszechnym” i „Forbes Polska”, łącząc perspektywę analityczną z wrażliwością na historyczne i społeczne konteksty relacji polsko-niemieckich.

Alexander Kliymuk – edukator historyczny i kurator, kierujący działem edukacji Instytutu Pileckiego w Berlinie. Studiował w Berlinie, Bremie, Krakowie i Petersburgu, a doświadczenie zdobywał m.in. jako edukator w muzeach i miejscach pamięci w Berlinie i Brandenburgii, w tym w Domu Konferencji Wannsee i przy Pomniku Pomordowanych Żydów Europy. Od 2020 roku w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego prowadzi projekty edukacyjne, współkuratoruje wystawy i współtworzy materiały dydaktyczne. Zajmuje się praktyką nauczania historii i pamięci w kontekście niemieckim oraz polsko-niemieckim.

Spotkanie poprowadzi kuratorka cyklu:

dr Aleksandra Burdziej – germanistka i literaturoznawczyni związana z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu. Bada m.in. pamięć kulturową oraz sposoby reprezentowania doświadczeń XX wieku w literaturze i kulturze współczesnej. Łączy pracę akademicką z działalnością społeczną
i ekspercką; jest prezeską Zarządu Krajowego Związku Towarzystw Polsko-Niemieckich i inicjatorką licznych projektów dialogu polsko-niemieckiego.

Berlin w Warszawie

Instytut Pileckiego organizuje w 2026 roku cykl spotkań pod nazwą „Berlin w Warszawie”. Celem przedsięwzięcia jest wprowadzenie do polskiej przestrzeni dyskusyjnej aktualnych debat publicznych z Niemiec związanych z pamięcią, historią i polityką. Spotkania będą odbywać się raz w miesiącu, w warszawskiej siedzibie Instytutu, przy ulicy Siennej 82. Wśród zaproszonych gości m.in. eksperci, publicyści i naukowcy niemieccy. Wstęp na wydarzenia jest bezpłatny.

„Berlin w Warszawie” to platforma dialogu, której zadaniem jest przybliżanie polskiej publiczności najważniejszych niemieckich dyskusji o historii i polityce. Projekt konfrontuje niemieckie narracje z polską wrażliwością, tworząc przestrzeń do szczerej rozmowy nawet w sprawach, w których obie strony głęboko się różnią.

Harmonogram spotkań „Berlin w Warszawie” (2026-2027)

1. Inauguracja cyklu: Niemcy o Polsce: wyobrażenia, pamięć i „białe plamy”
Data: 26 lutego 2026 r.

2. Zadośćuczynienie, odszkodowania, reparacje: co jest realne, co jest symboliczne?
Data: 19 marca 2026 r.

3. Polacy w niemieckiej debacie o Holokauście: między odpowiedzialnością jednostkową a niebezpieczeństwem uogólnień.
Data: 23 kwietnia 2026 r.

4. Czego Niemcy uczą się o polskiej historii? Podręczniki pod lupą
Data: 28 maja 2026 r.

5. Dom Polsko-Niemiecki w Berlinie: pomnik, muzeum, centrum dialogu – i czyje oczekiwania?
Data: 19 czerwca 2026 r.

6. Długi cień II wojny światowej – pokaz filmu i dyskusja
Data: 23 lipca 2026 r.

7. CASE STUDY: Sprawa Reinefartha: Wola 1944 i bezkarność w RFN
Data: 6 sierpnia 2026 r.

8. Powstanie Warszawskie i niemiecka pamięć o okupacji: dlaczego terror w Polsce bywa w Niemczech „nieobecny”?
Data: 24 września 2026 r.

9. „Das Versagen”: Niemcy, Rosja i cena złudzeń
Data: 9 października 2026 r.

10. Czy alianci powinni zbombardować Auschwitz? Spór o (nie)działanie
Data: 26 listopada 2026 r.

11. Bezpieczeństwo ponad granicami: polska geografia, niemiecka Zeitenwende
Data: 10 grudnia 2026 r.

12. Finał sezonu: Przyszłość niemieckiej Erinnerungskultur: czy kultura pamięci się kończy, czy tylko zmienia?
Data: 21 stycznia 2027 r.

Patronat medialny Rzeczpospolita oraz rp.pl