W poszukiwaniu tożsamości. Powojenna odbudowa Gdańska i Szczecina oraz jej współczesne echa - Instytut Pileckiego

debata

22.05.2025 (CZW) 18.30

W poszukiwaniu tożsamości. Powojenna odbudowa Gdańska i Szczecina oraz jej współczesne echa

Po wojnie Gdańsk i Szczecin podjęły próbę stworzenia nowej tożsamości poprzez odbudowę i modernizację. Dziś warto zadać pytanie: jak współczesna architektura tych miast odzwierciedla tamte wybory i czy powojenna wizja przetrwała próbę czasu?

Podczas naszego wydarzenia chcielibyśmy zastanowić się, w jaki sposób dzisiejsze pokolenia odnoszą się do dziedzictwa powojennej odbudowy i modernizacji. Czy próba stworzenia nowej, powojennej tożsamości przetrwała próbę czasu, w obliczu odnowionej tęsknoty za przeszłością i przedwojennym wizerunkiem tych miast? W jaki sposób ustalone wówczas zasady są na nowo definiowane w kontekście trwającego rozwoju miast i zagęszczania? I na koniec: co współczesna architektura Gdańska i Szczecina mówi o obecnym postrzeganiu tożsamości tych miast? 

Organizatorzy: Instytut Pileckiego w Berlinie, DOM Publishers

Rejestracja:  https://forms.gle/8tc7tWCbtEfU76nd6

Dyskusja panelowa z udziałem: 

  • dr Jakub Gołębiewski, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny
  • dr Justyna Borucka, Politechnika Gdańska
  • Prof. Uta Pottgiesser, Uniwersytet Technologiczny w Delfcie

Gdańsk i Szczecin to dwa miasta portowe, których urbanistyka i architektura odzwierciedlają złożoną i burzliwą historię dwudziestowiecznej Europy. Po zakończeniu II wojny światowej oba miasta przeszły zmianę przynależności państwowej, której towarzyszyła całkowita wymiana ludności. Nowi mieszkańcy stanęli przed zadaniem odbudowy i przedefiniowania nieznanej im przestrzeni. Zapoczątkowało to proces oswajania się z obcą ziemią, zapuszczania korzeni i konstruowania nowej narracji, która znalazła swój wyraz także w architekturze.

Określając formę i skalę przebudowy, starano się wyeksponować istotne elementy istniejącego krajobrazu kulturowego, podkreślając historyczny związek obu miast z państwem polskim. Zmiana systemu politycznego - w szczególności nacjonalizacja własności - umożliwiła kompleksowe, odgórne podejście do rozwoju przestrzennego, co z kolei miało znaczący wpływ na proces odbudowy.

Jednak pomimo tych podobieństw, rekonstrukcja Gdańska i Szczecina podążała znacząco różnymi ścieżkami. Gdańsk skupił się na odtworzeniu historycznego charakteru budynków na swoim starym mieście, podczas gdy Szczecin zdecydował się na włączenie współczesnej architektury w ten sam kontekst. Decyzje te odcisnęły trwałe piętno na rozwoju przestrzennym obu miast, czego konsekwencje widoczne są do dziś.

Wydarzenie jest częścią projektu "Ćwiczenia nowoczesności" [Exercising Modernity]. Dyskusja będzie prowadzona w języku angielskim. 

Zobacz także

  • Festiwal „Wolskie Ostańce”
    Grafika promocyjna festiwalu „Wolskie Ostańce” w ciemnoczerwonej tonacji z datą 9–11.10.2026 i podtytułem „między znikaniem a trwaniem”.

    Wydarzenie

    Festiwal „Wolskie Ostańce”

    Co zostaje z miasta, które nieustannie się zmienia? Co trwa mimo wyburzeń, nowych inwestycji i zacierania śladów pamięci? I kim są współcześni „ostańcy”? Festiwal „Wolskie Ostańce” to wielowymiarowe wydarzenie poświęcone relacji między miastem, pamięcią i ludźmi.

  • Mosty solidarności. Ukraińcy ratujący Polaków w czasie „antypolskiej akcji" OUN i UPA na Wołyniu i w Galicji Wschodniej | Wykład dr. hab. Damiana Markowskiego
    Grafika wydarzenia.

    Wydarzenie

    Mosty solidarności. Ukraińcy ratujący Polaków w czasie „antypolskiej akcji" OUN i UPA na Wołyniu i w Galicji Wschodniej | Wykład dr. hab. Damiana Markowskiego

    8 października 2026 r. zapraszamy do warszawskiej Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów na wykład dr. hab. Damiana Markowskiego poświęcony postawom Ukraińców niosących pomoc Polakom w czasie tragicznych wydarzeń na Wołyniu i w Galicji Wschodniej. Prelekcji będzie towarzyszył koncert muzyki klasycznej.

  • Konferencja: Laboratoria innowacji. AI w archiwach. Twierdza Archiwum.
    Konferencja: Laboratoria innowacji. AI w archiwach. Twierdza Archiwum

    konferencja

    Konferencja: Laboratoria innowacji. AI w archiwach. Twierdza Archiwum.

    W dobie rewolucji cyfrowej instytucje archiwalne stają przed koniecznością przedefiniowania swojej roli – ze strażników pamięci przeobrażają się w laboratoria innowacji. Najważniejszym obecnie elementem tej transformacji jest sztuczna inteligencja, której pierwsze wdrożenia skłaniają do pogłębionej refleksji nad rolą archiwisty i charakterem udostępniania zbiorów.