„Archipelag Białoruś. Relacje byłych więźniów politycznych” | Spotkanie wokół nowej publikacji OSW - Instytut Pileckiego

Instytut Pileckiego i Ośrodek Studiów Wschodnich zapraszają na premierę publikacji Ośrodka Studiów Wschodnich „Archipelag Białoruś. Relacje byłych więźniów politycznych”. W wydarzeniu udział wezmą m.in. Andrzej Poczobut i Pawieł Mażejka – byli więźniowie polityczni.

Publikacja dokumentuje najważniejsze cechy białoruskiego systemu represji. Trzynaście relacji byłych więźniów politycznych prezentuje pełen wachlarz doświadczeń i oddaje przeżycia tysięcy innych niewinnych, którzy na lata trafili do tamtejszych więzień za walkę o swoje fundamentalne prawa.

6 lipca 2026 r., godz. 18.00 | ul. Sienna 82, Warszawa

Wstęp wolny, zapisy przez formularz zgłoszeniowy: https://docs.google.com/.../1FAIpQLSf4xQZLIcjwFK.../viewform.

W dyskusji wezmą udział:

• Andrzej Poczobut (białoruski dziennikarz i działacz polskiej mniejszości, były więzień polityczny)
• Agnieszka Romaszewska-Guzy (dziennikarka, b. dyrektorka Biełsat TV)
• Pawieł Mażejka (białoruski dziennikarz i historyk, były więzień polityczny)
• Kamil Kłysiński (ekspert OSW).

Moderować spotkanie będzie Michał Potocki (dziennikarz, „Dziennik Gazeta Prawna”).

Wydarzenie będzie również transmitowane na kanale YouTube: https://www.youtube.com/live/3NL2_1PLBVY

O PUBLIKACJI

Białoruska władza jest bogatsza o sowieckie doświadczenia. Dlatego w tamtejszym MSW nie ma romantyków, którzy podobnie jak ich poprzednicy z lat 20. i 30. ubiegłego stulecia szczerze wierzyli, że wyniszczając zdrowie, upokarzając i łamiąc skazanego, można trwale zmienić jego charakter i przekształcić w oddanego sługę systemu. (…) Dziś chodzi tylko o to, aby unaocznić bezsens wszelkiego oporu, zmusić wszystkich do pokory, uległości. Andrzej Poczobut (fragment tekstu)

Tytuł książki nawiązuje nie tylko do dzieła Aleksandra Sołżenicyna. Inspiracją dla niego są też słowa Haliny Dzierbysz, która pięć lat spędziła w więzieniu za „terroryzm”. W zamieszczonej w tym zbiorze relacji mówi ona, że białoruskie kolonie karne to „wysepki niewolnictwa”. Dziesiątki takich kolonii, aresztów śledczych, więzień i obozów pracy przymusowej tworzą właśnie „archipelag Białoruś”.
Wojciech Konończuk, dyrektor OSW

Od 2020 roku kilkadziesiąt tysięcy Białorusinów osadzono w aresztach, a ponad osiem tysięcy skazano na karę więzienia. Białoruś stała się jednym z najbardziej opresyjnych reżimów na świecie.

W tomie zgromadzono relacje byłych białoruskich więźniów politycznych. Otwiera je artykuł Andrzeja Poczobuta, który z chłodną precyzją dokumentalisty opowiada, czym jest współczesny łagier. Pozostałe relacje nagrano i spisano na zlecenie Ośrodka Studiów Wschodnich w latach 2025–2026.

Ich celem jest udokumentowanie najważniejszych cech systemu represji. W tych wstrząsających świadectwach widać państwo, w którym prawo jest dekoracją, a sądy mają charakter kafkowski. Śledczy i strażnicy więzienni systemowo znęcają się nad więźniami politycznymi, których pozbawiono elementarnych praw i naznaczono obowiązkiem noszenia żółtej naszywki.