Inauguracja projektu „Niemi świadkowie” | Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów - Instytut Pileckiego
25.03.2026 (ŚR) 12.00
Inauguracja projektu „Niemi świadkowie” | Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów
W ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką w Galerii Instytutu Pileckiego w warszawskim Domu Bez Kantów odbędzie się inauguracja projektu „Niemi świadkowie”.
Podczas wydarzenia zaprezentowane zostaną przedmioty, które należały do „Zawołanych po Imieniu” – osób zamordowanych przez Niemców za niesienie pomocy swoim żydowskim sąsiadom podczas II wojny światowej.
To m.in. pamiątki po Józefie Ulmie z Markowej, a także po Mateuszu i Wiktorii Stawarskich – bohaterach najnowszego upamiętnienia, które Instytut Pileckiego organizuje w Sieniawie we wtorek 24 marca. O historii zabytków oraz losach ich właścicieli opowie Kamil Kopera, historyk z Działu Upamiętnień Instytutu Pileckiego.
25 marca | Galeria Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów, ul. Krakowskie Przedmieście 11 | godz. 12.00 | wstęp wolny
__________________________________________
Ekspozycja:
Cegła z domu rodzinnego Józefa Ulmy
Obiekt pochodzi z fundamentów domu w którym urodził się, wychował i mieszkał Józef Ulma. Dom rodzinny Ulmów znajduje się w centrum Markowej, kilkadziesiąt metrów dalej znajdował się dom rodziny Goldmanów, których życie Józef i Wiktoria Ulmowie starali się uratować.
Książka z biblioteki Józefa Ulmy
Obiekt pochodzi z księgozbioru Józefa Ulmy, który w swoim domu prowadził bibliotekę Koła Młodzieży w Markowej liczącą ponad 350 pozycji.
Różaniec Mateusza Bronisława Stawarskiego
Mateusz Bronisław Stawarski został zamordowany w lesie Głażyna koło Sieniawy w grudniu 1942 r. za pomoc żydowskiej rodzinie Singerów. Stawarski otrzymał różaniec od rodziny, kiedy przebywał w areszcie i miał go przy sobie w chwili egzekucji. To dzięki niemu ciało Mateusza Stawarskiego zostało rozpoznane podczas powojennej ekshumacji.
List Mateusza Bronisława Stawarskiego przemycony z aresztu
Odręcznie pisany list pożegnalny Stawarskiego. Powstał po jego aresztowaniu – około 22 grudnia 1942 r. Jest ostatnim świadectwem życia autora.
Ekspozycję będzie można oglądać do końca kwietnia w godzinach otwarcia Galerii DBK:
wtorek–niedziela: 10:00–18:00 | czwartek: 11:00–19:00
___________________________________________
O projekcie „Niemi świadkowie”:
Projekt „Niemi świadkowie" przewiduje cykliczną prezentację wybranych przedmiotów zabytkowych – materialnych śladów historii osób i wydarzeń ważnych dla misji Instytutu Pileckiego.
Autentyczne artefakty, eksponowane w specjalnej gablocie w Galerii DBK, stanowią uzupełnienie narracji historycznej i narzędzie budowania świadomości oraz wrażliwości historycznej. Ekspozycja będzie regularnie zmieniana, przybliżając szerokiej publiczności indywidualne historie – często pomijane w głównym nurcie pamięci zbiorowej.
Zobacz także
- Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku
konferencja
Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku
Zapraszamy do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej poświęconej różnorodnym formom aktywności kobiet podejmujących działania opozycyjne i kontestacyjne w warunkach systemów autorytarnych i totalitarnych XX wieku.
- CALL FOR PAPERS (PL, EN, RUS) Międzynarodowa konferencja naukowa „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” | Zgłoszenia do 30 kwietnia
konferencja
CALL FOR PAPERS (PL, EN, RUS) Międzynarodowa konferencja naukowa „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” | Zgłoszenia do 30 kwietnia
Instytut Pileckiego w Warszawie zaprasza do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium”, która odbędzie się w dniach 15-17 czerwca 2026 r. w warszawskiej siedzibie Instytutu.
- Call for Papers | Tradycje badawcze i nowe ujęcia: studia nad faszyzmem, komunizmem i totalitaryzmem w latach 20. XXI wieku (14-15 października 2026)
konferencja
Call for Papers | Tradycje badawcze i nowe ujęcia: studia nad faszyzmem, komunizmem i totalitaryzmem w latach 20. XXI wieku (14-15 października 2026)
Zapraszamy historyków, politologów, socjologów, badaczy kultury i mediów, a także innych chętnych do podjęcia refleksji nad metodami, studiami przypadków i wytwarzaniem wiedzy w ramach badań nad faszyzmem, komunizmem i totalitaryzmem w latach 20. XXI wieku