Niemcy o Polsce: wyobrażenia, pamięć i „białe plamy” | Inauguracja cyklu „Berlin w Warszawie" - Instytut Pileckiego

Dla wielu Niemców Polska jest „najbliższym sąsiadem” i jednocześnie „białą plamą” – krajem kluczowym w historii XX wieku, a zarazem słabo obecnym w codziennej wyobraźni.

Podczas pierwszego spotkania cyklu dyskusyjnego „Berlin w Warszawie” pokażemy, jak w niemieckich debatach publicznych mówi się dziś o Polsce, II wojnie światowej i odpowiedzialności: co jest oczywiste, co znika, a jakie słowa wracają – i dlaczego w Polsce brzmią one nierzadko prowokująco. Zderzymy to z polskim kontrapunktem, żeby zobaczyć mechanizmy pamięci „od środka” – bez rytualnych fraz i łatwych oburzeń.

W pierwszej dyskusji „Niemcy o Polsce: wyobrażenia, pamięć i »białe plamy«" wezmą udział: Sebastian Christ, Philipp Fritz, Hanna Radziejowska i dr Anna Kwiatkowska

Moderatorką debaty będzie dr Aleksandra Burdziej – koordynatorka cyklu „Berlin w Warszawie”.

Podczas wydarzenia będzie dostępne tłumaczenie symultaniczne polsko-niemieckie.

Obowiązuje formularz zgłoszeniowy: 
https://docs.google.com/.../1FAIpQLSdxY4RQgWkCEJ.../viewform

Instytut Pileckiego, Warszawa, ul. Sienna 82

„Berlin w Warszawie” to comiesięczny cykl debat, seminariów i spotkań autorskich w Instytucie Pileckiego z udziałem polskich i niemieckich ekspertów. Przenosimy do Warszawy najważniejsze współcześnie niemieckie debaty publiczne o pamięci, historii i polityce, by skonfrontować je z polską wrażliwością i doświadczeniem.

Tworzymy miejsce dla rozmów trudnych, ale wyjątkowo potrzebnych dla relacji polsko-niemieckich. W dobie gwałtownych zmian w Europie i na świecie stawiamy sobie za cel utrzymywanie otwartych przestrzeni dialogu – takich, w których można się różnić, a mimo to nadal szczerze ze sobą rozmawiać.

Uczestnicy wydarzenia:

Sebastian Christ – dziennikarz, autor książek i futurolog. Jest autorem pierwszej publikacji poświęconej Otto Küselowi – niemieckiemu więźniowi kryminalnemu w KL Auschwitz, który przyczynił się do ocalenia setek polskich więźniów. Pracował jako reporter parlamentarny dla stern.de, redaktor ds. polityki cyfrowej w „Der Tagesspiegel”, a także jako korespondent wojenny w Afganistanie i Iraku. Przez rok mieszkał w Kijowie, prowadząc badania nad ruchem Majdanu. W latach 2021–2023 roku pełnił funkcję starszego eksperta ds. komunikacji w Cyber Innovation Hub der Bundeswehr. Wielokrotnie nagradzany za działalność dziennikarską i publicystyczną, w tym dwukrotnie Nagrodą Axela Springera.

Philipp Fritz – niemiecki dziennikarz, korespondent „Die Welt” oraz „Welt am Sonntag”. Specjalizuje się w relacjonowaniu wydarzeń politycznych i społecznych w Polsce, na Ukrainie oraz w krajach bałtyckich. Publikował m.in. w „Berliner Zeitung”, „Die Zeit” i „Gazecie Wyborczej”. Studiował politologię, kulturoznawstwo i studia wschodnioeuropejskie w Niemczech i w Polsce. W 2024 był Marcin Król Fellow w Visegrad Insight.

Hanna Radziejowska – koordynatorka, kuratorka, producentka i scenarzystka projektów kulturalnych i muzealniczych. Kierowniczka oddziału Instytutu Pileckiego w Berlinie. Absolwentka Instytutu Historii UW. Pracowała w warszawskich instytucjach kultury i warszawskim samorządzie, m.in. w Muzeum Powstania Warszawskiego, Domu Spotkań z Historią, Centrum Nauki Kopernik, Urzędzie m.st. Warszawy, Muzeum Warszawy (kierowniczka Muzeum Woli). Od czerwca 2017 do lutego 2018 r. dyrektor Instytutu Polskiego w Berlinie.

dr Anna Kwiatkowska – założycielka i kierowniczka Działu Niemieckiego w Ośrodku Studiów Wschodnich (obecnie Zespół Niemiec i Europy Północnej). Razem z prof. Markiem Cichockim współtworzy podcast „Niemcy w ruinie?”. Doktor nauk społecznych w zakresie nauk o polityce. Zasiada w Radzie Naukowej Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność. Współpracuje z „Dziennikiem Gazetą Prawną” i „Tygodnikiem Powszechnym”.

dr Aleksandra Burdziej – literaturoznawczyni i germanistka. W swoich badaniach podejmuje m.in. problematykę pamięci kulturowej. Analizuje sposoby reprezentowania doświadczeń XX wieku w literaturze i kulturze współczesnej. Studiowała w Polsce, Niemczech i Austrii. Związana naukowo z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu. Łączy działalność akademicką z zaangażowaniem społecznym i eksperckim, współpracując z instytucjami w Polsce i za granicą na rzecz porozumienia międzykulturowego i społeczeństwa obywatelskiego. Jest prezeską Zarządu Krajowego Związku Towarzystw Polsko-Niemieckich, inicjatorką i organizatorką licznych projektów dialogu polsko-niemieckiego.

Harmonogram spotkań „Berlin w Warszawie” na rok 2026

26.02 – Niemcy o Polsce: wyobrażenia, pamięć i „białe plamy”

19.03 – Zadośćuczynienie, odszkodowania, reparacje: co jest realne, a co symboliczne?

23.04 – Język winy i granice uogólnień: czy Niemcy obciążają Polaków współodpowiedzialnością za Holokaust?

28.05 – „Das Versagen”: Niemcy, Rosja i cena złudzeń – debata wokół książki G. Mascolo i K. Gloger

19.06 – Dom Polsko-Niemiecki w Berlinie: pomnik, muzeum czy centrum dialogu?

23.07 – Długi cień II wojny światowej – pokaz filmu i dyskusja

06.08 – Sprawa Reinefartha: Wola 1944 i mechanizmy powojennej bezkarności w RFN

24.09 – Podręczniki pod lupą: co Niemcy wynoszą ze szkół o polskiej historii?

29.10 – Powstanie Warszawskie w niemieckiej pamięci: przyczyny „nieobecności” terroru w Polsce

26.11 – Czy alianci powinni zbombardować Auschwitz? Spór o granice (nie)działania

10.12 – Bezpieczeństwo ponad granicami: polska geografia i niemiecka Zeitenwende

21.01.27 – Finał sezonu: Przyszłość niemieckiej Erinnerungskultur – ewolucja czy koniec kultury pamięci?

Cykl dyskusyjny „Berlin w Warszawie” jest objęty patronatem medialnym dziennika „Rzeczpospolita” oraz rp.pl.