Prelekcja dr. Jerzego Rohozińskiego: „Polacy i pierwsza bruzda w kazachskim stepie" | BLASK I BÓL - Instytut Pileckiego

Anna Stawska miała 6 lat, gdy w sierpniu 1936 r. została deportowana z rodzicami z Ukraińskiej SRR do Kazachstanu. Dziś, jako kilkudziesięcioletnia świadek historii, opowiada o tym, co zapamiętała – pierwszą zimę, „operację polską" NKWD, pierwsze zbiory.

Co jej wspomnienia mówią nam o zbiorowej pamięci Polaków zesłanych w stepy Kazachstanu? Fragment jej relacji, który wspólnie obejrzymy, będzie punktem wyjścia do rozmowy o zsyłkach – jednym z najmniej znanych rozdziałów sowieckiego terroru.

Prelekcję poprowadzi dr Jerzy Rohoziński, historyk i antropolog kultury z Instytutu Pileckiego, który w 2018 r. zbierał relacje wśród mieszkańców polskich wsi w obwodzie akmolińskim i który poświęcił temu tematowi książkę „Pionierzy w stepie? Kazachstańscy Polacy jako element sowieckiego projektu modernizacyjnego".

Wykład poprzedzi prezentacja fragmentu notacji z Panią Anną Stawską.

Kiedy? 12 marca (czwartek) godz. 18:00
Gdzie? Galeria Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów, Krakowskie Przedmieście 11, Warszawa

Dr Jerzy Rohoziński:

Doktor nauk humanistycznych, historyk, antropolog kultury, adiunkt w Ośrodku Badań nad Totalitaryzmami (Instytut Pileckiego). Interesuje się historią społeczno-religijną Rosji carskiej i ZSRS.

Autor książek:
– „Święci, biczownicy i czerwoni chanowie. Przemiany religijności muzułmańskiej w radzieckim i poradzieckim Azerbejdżanie" (wydanie FNP, nagroda „Przeglądu Wschodniego" 2005 r.)
– „Bawełna, samowary i Sartowie. Muzułmańskie okrainy carskiej Rosji 1795–1916" (nominacje „Identitas" i „Academia" 2016 r.)
– „Gruzja. Początki państw"
– „Narodziny globalnego dżihadu"
– „Najpiękniejszy klejnot w carskiej koronie. Gruzja pod panowaniem rosyjskim 1801–1917"

Badania prowadzone w Instytucie Pileckiego zaowocowały publikacją „Pionierzy w stepie? Kazachstańscy Polacy jako element sowieckiego projektu modernizacyjnego" (2021).
Odznaczony Złotą Odznaką Zasługi Związku Sybiraków, członek Polsko-Kazachstańskiej i Polsko-Uzbeckiej Komisji Historyków.

BLASK I BÓL

Nowy cykl spotkań w Galerii w Domu Bez Kantów poświęcony będzie wybranym obrazom z historii społecznej dwudziestowiecznej Polski. Jego założeniem jest kontakt z prezentowanymi treściami nie tylko na poziomie intelektualnym, lecz także poprzez emocje i osobiste przeżycia.

Każde spotkanie będzie miało dwuczęściową formułę: pierwszą część stanowi prelekcja, drugą – koncert muzyki klasycznej. Zaproszeni goście – naukowcy oraz przedstawiciele instytucji badawczych – przybliżą konkretne postaci i wątki z historii XX wieku, natomiast muzycy dopełnią tę opowieść starannie dobranym repertuarem, korespondującym z tematyką wykładu.

W kolejnych tygodniach usłyszymy m.in. utwory Johanna Sebastiana Bacha, Fryderyka Chopina, Roberta Schumanna, Edwarda Elgara, Georga Philippa Telemanna i Henryka Wieniawskiego. Towarzyszyć nam będą brzmienia skrzypiec, harfy, wibrafonu i saksofonu.

Program cyklu

5 marca

• „Trauma wojenna i jej wpływ na kolejne pokolenia: perspektywa psychologii”, prof. Michał Bilewicz – laureat Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego
• Koncert muzyki klasycznej

12 marca

• Prezentacja fragmentu notacji z p. Anną Stawską (ur. 1930, wieś Piotrowka, rejon szortandyński, Kazachstan; nagranie z listopada 2018 r.) oraz prelekcja:
  „Polacy i pierwsza bruzda w kazachskim stepie”
  dr Jerzy Rohoziński, Instytut Pileckiego

26 marca

• „Bunkier «Pod Nadzieją». Historia Michała Stasiuka – jednego z bohaterów wystawy «Zawołani po imieniu»”
  Kamil Kopera, Instytut Pileckiego
• Koncert muzyki klasycznej

9 kwietnia

• „Przed eksterminacją. Sytuacja polskich jeńców wojennych w sowieckich obozach w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie”
  Piotr Kolanek, Muzeum Wojska Polskiego
• Koncert muzyki klasycznej

16 kwietnia

• „Archeologia codzienności – materialne ślady oporu cywilnego w getcie warszawskim”
  Magdalena Kruszewska-Polak, Muzeum Getta Warszawskiego
• Koncert muzyki klasycznej

30 kwietnia

• „Policja granatowa w GG a analogiczne formacje w innych krajach okupowanej Europy”
  prof. Piotr Majewski, Uniwersytet Warszawski
• Koncert muzyki klasycznej

7 maja

• „Słoneczny czwartek. O Polakach po wojnie”
  prof. Marcin Zaremba, Uniwersytet Warszawski
• Koncert muzyki klasycznej

14 maja

• „Bł. Róża Elżbieta Czacka – pełna pionierskiej pasji, siły i wiary niewidoma matka niewidomych”
  s. Gabriela Szlubowska
• Koncert muzyki klasycznej

21 maja

• „Ja zostanę, wszyscy nie mogą stąd wyjechać… – ostatnie lata Witolda Pileckiego”
  Aleksandra Kaiper-Misztułowicz, Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL
• Koncert muzyki klasycznej

11 czerwca

• „Znany Korczak, nieznana Wilczyńska. O autonomii, decyzjach i współodpowiedzialności”
  Agnieszka Witkowska-Krych, Instytut Pileckiego
• Koncert muzyki klasycznej

18 czerwca

• Pokaz filmu „Odyseja Polska” (2025, 64 min)
• Spotkanie z twórcami

25 czerwca

• Pokaz filmu „Położna” (2020, 54 min)
• Spotkanie z autorką, Marią Stachurską