Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami - Instytut Pileckiego

Zakład Badań nad Komunizmem i Okupacją Sowiecką tworzą pracownicy naukowi Instytutu zajmujący się różnorodną tematyką związaną z sowiecką dominacją nad Europą Środkowo-Wschodnią w XX wieku: od historii politycznej, po społeczną i gospodarczą. W ramach pracy Zakładu prowadzone są badania nad istotą systemu komunistycznego w Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich i innych państwach komunistycznych; nad cechami systemu i jego wpływem na podległe społeczeństwa; historią kobiet w totalitarnej rzeczywistości. Ponadto istotne miejsce na mapie zainteresowań Zakładu zajmują analiza charakteru okupacji sowieckiej Ziem Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej oraz dzieje Polski pod rządami komunistycznymi po drugiej wojnie światowej.

Zakład badań nad nazizmem i okupacją niemiecką prowadzi badania nad funkcjonowaniem systemu nazistowskiego oraz polityką okupacyjną III Rzeszy, ze szczególnym uwzględnieniem ziem polskich w latach 1939–1945. Zespół analizuje zarówno struktury aparatu przemocy i sprawców zbrodni, jak i doświadczenia ofiar oraz społeczne aspekty życia pod okupacją. Ważnym obszarem prac są także powojenne rozliczenia zbrodni nazistowskich oraz pamięć o II wojnie światowej. 

Badania w Zakładzie totalitaryzmu, polityki i prawa międzynarodowego prowadzone są na styku takich dyscyplin jak nauki o polityce i administracji, stosunki międzynarodowe, historia, nauki prawne i filozofia. W polu badawczym zakładu znajduje się historia dyplomacji oraz rozwoju prawa i instytucji międzynarodowych, które są ściśle związane z pojęciem totalitaryzmu oraz zbrodni popełnionych w ramach systemów totalitarnych. Podejmowane są takie zagadnienia jak, m.in. kształtowanie się definicji zbrodni międzynarodowych oraz zasad odpowiedzialności pod wpływem reżimów totalitarnych, reparacje z tytułu zbrodni reżimów totalitarnych, działania Polskich dyplomatów oraz prawników w wyżej wymienionych zakresach. Ważnym obszarem jest także problematyka państw transformacji państw totalitarnych, a także wpływu państw autorytarnych i totalitarnych na relacje międzynarodowe i ład światowy. 

Pracownia Antropologii Totalitaryzmu i Posttotalitaryzmu w Instytucie Pileckiego prowadzi interdyscyplinarne badania nad tym, w jaki sposób systemy totalitarne i posttotalitarne kształtują codzienne życie, kulturę, pamięć oraz relacje społeczne. Łącząc badaczy historii, kulturoznawstwa, socjologii i pokrewnych dyscyplin, analizuje te systemy nie tylko jako porządki polityczne, lecz także jako doświadczenia przeżywane, które formują zachowania, emocje, tożsamość i poczucie przynależności. Pracownia koncentruje się na dziedzictwie przemocy, przymusu, propagandy i rządów ideologicznych w Europie Środkowo-Wschodniej, byłej przestrzeni sowieckiej oraz innych regionach ukształtowanych przez podobne reżimy. Łącząc metody archiwalne, etnograficzne, cyfrowe i obliczeniowe, wnosi wkład w międzynarodowe badania nad doświadczeniem życia w warunkach (post)totalitaryzmu oraz nad jego następstwami.