LIPCOWI’45 | 81. rocznica Obławy Augustowskiej (6-12 lipca) - Instytut Pileckiego

Od 6 do 12 lipca zapraszamy do Augustowa na obchody 81. rocznicy Obławy Augustowskiej. W programie debaty i konferencje naukowe, a także piknik edukacyjny, koncert LIPCOWI'45, spacery historyczne i spotkania wspomnieniowe.

– Tragiczna historia Ofiar Obławy Augustowskiej, zwanych „Lipcowymi”, lokalnie jest dobrze znana, ponieważ prawie każda rodzina w regionie ma swojego „Lipcowego”. Jednak żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego, zwłaszcza, jeśli mówimy tu o największej zbrodni dokonanej na Polakach po zakończeniu II wojny światowej – mówi Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego. – Zarówno pamięć, jak i osądzenie zbrodniarzy w takich sytuacjach powinny mieć wymiar powszechny. Dom Pamięci Obławy Augustowskiej ma i powinien mieć jednocześnie charakter lokalny, ogólnopolski, a nawet międzynarodowy – podkreśla dyrektor Karol Madaj. – Dlatego do Augustowa zapraszamy na debaty także naukowców z zagranicy, głównie z krajów bałtyckich, by wspólnie rozmawiać o doświadczeniu totalitaryzmów w Europie.

PROGRAM OBCHODÓW 81. ROCZNICY OBŁAWY AUGUSTOWSKIEJ

Dom Pamięci Obławy Augustowskiej 
ul. 3 Maja 16, 16-300 Augustów

6 lipca

• 17:00 | Debata naukowa Bo trzeba było dokopać ruskim – o Komitecie Poszukiwań Mieszkańców Suwalszczyzny Zaginionych w Lipcu 1945 roku – goście specjalni: Stanisław Kulikowski (współautor pierwszej książki o obławie augustowskiej pt. „Nie tylko Katyń”), Krzysztof Burek (archeolog kierujący badaniami wykopaliskowymi w 1989 r. w miejscu domniemanego grobu ofiar obławy augustowskiej na terenie uroczyska Wielki Bór w Puszczy Augustowskiej), Monika Mielczarek (córka Jana i Danuty Krzywoszów), Barbara Bojaryn-Kazberuk (historyk zajmujący się tematyką obławy augustowskiej).    
  Miejsce: Dom Pamięci Obławy Augustowskiej – sala konferencyjna 
  Wstęp wolny

7 lipca

• 9:00 | Spacer historyczny z przewodnikiem po Augustowie – przewodnik dr Łukasz Faszcza 
  Miejsce zbiórki: Dom Pamięci Obławy Augustowskiej
  Wstęp wolny
• 17:00 | Sympozjum popularnonaukowe Historie z Domu Turka (organizacja: IPN Białystok, Instytut Pileckiego)
  Miejsce: Dom Pamięci Obławy Augustowskiej – sala konferencyjna 
  Wstęp wolny
• 20:00 | Światełko Pamięci – wieczór poświęcony biografiom Ofiar Obławy Augustowskiej przy akompaniamencie zespołu „Dobre wrażenie"
  Miejsce: plac Domu Pamięci Obławy Augustowskiej 
  Wstęp wolny

8 lipca

• 11:00–19:30 | Dzień pierwszy konferencji Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku - Polska na europejskim tle porównawczym (1919-89).
  Miejsce: Dom Pamięci Obławy Augustowskiej – sala konferencyjna 
  Wstęp wolny
• 20:00 | Przedpremierowy odsłuch 2. odcinka audioserialu dokumentalnego „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” dedykowany Sewerynie Szmaglewskiej. Po emisji rozmowa z twórcami
  Miejsce: Dom Pamięci Obławy Augustowskiej – sala konferencyjna 
  Wstęp wolny.

9 lipca

• 9:00–15:00 | Wycieczka Śladami Obławy Augustowskiej – przewodnicy Danuta i Zbigniew Kaszlej 
  Miejsce zbiórki: Dom Pamięci Obławy Augustowskiej 
  Liczba miejsc ograniczona. Zapisy pod numerem: +48 882 439 912
• 09:45–19:30 | Dzień drugi konferencji Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku - Polska na europejskim tle porównawczym (1919-89)
  Miejsce: Dom Pamięci Obławy Augustowskiej – sala konferencyjna
  Wstęp wolny.

10 lipca

• 09:45–14:00 | Dzień trzeci konferencji Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku – Polska na europejskim tle porównawczym (1919-89)
  Miejsce: Dom Pamięci Obławy Augustowskiej – sala konferencyjna
  Wstęp wolny
• 17:00 | Debata Narody w okowach. Sowieckie i postsowieckie represje wobec mieszkańców Europy Środkowo-Wschodniej – w debacie udział wezmą: prof. Daniel Boćkowski, Hanna Radziejowska, Anastazja Ilyina
  Miejsce: Dom Pamięci Obławy Augustowskiej – sala konferencyjna 
  Wstęp wolny

11 lipca

• 10:00–13:00 | Piknik edukacyjny – grupy rekonstrukcyjne, stoiska edukacyjne, warsztaty wytapiania ołowianych żołnierzyków, Wielka Wymiana Książek (szczegóły pod numerem tel. +48 539 393 419) fotobudka biblioteczna, wata cukrowa i popcorn dla najmłodszych
  Miejsce: plac Domu Pamięci Obławy Augustowskiej 
  Wstęp wolny
• 11:30 – 12:30 | Debata Spadkobiercy pamięci. Spotkanie ma służyć zestawieniu dwóch doświadczeń: rodzin osób upamiętnionych w programie „Zawołani po imieniu” (obywatele II Rzeczypospolitej zamordowani za pomoc Żydom podczas II wojny światowej) oraz rodzin ofiar Obławy Augustowskiej. Punktem wspólnym ma być refleksja nad dziedziczeniem pamięci, wpływem traumy historycznej na kolejne pokolenia oraz rolą rodzin w przekazywaniu wiedzy, wartości i odpowiedzialności za pamięć.
• 20:30 | Koncert LIPCOWI’45 | V EDYCJA

Już po raz piąty zapraszamy na koncert, w którym artyści różnych pokoleń za pomocą piosenek opowiedzą historię Lipcowych, ofiar Obławy Augustowskiej. W tym roku muzyce i warstwie wizualnej będą towarzyszyć także prawdziwe głosy świadków Obławy, zarejestrowane pod koniec lat 80., co pozwoli nam nieco przenieść się w czasie i poczuć emocje oraz grozę tamtych dni. 

Widowisko poprowadzi odbiorców przez atmosferę powojennego Augustowa, samą Obławę, poszukiwania zaginionych, lata niepewności, kłamstw, strachu i pytań bez odpowiedzi. Aż do dnia dzisiejszego, kiedy coraz głośniej możemy mówić i śpiewać o tym, co naprawdę wydarzyło się latem 1945 roku na Suwalszczyźnie.

Pod kierownictwem muzycznym Roberta Cichego wystąpią: Ania Dąbrowska, Wiktor Dyduła, Ewelina Flinta, Tatiana Okupnik, Dawid Tyszkowski, Karolina Czarnecka i Zuta. Koncert wyreżyserowała Aleksandra Górecka.

Miejsce: Amfiteatr, ul. Zarzecze 30, Augustów
Wstęp wolny. Liczba miejsc ograniczona

12 lipca

Program Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Miejsce: Dom Pamięci Obławy Augustowskiej

10:00 | Msza Święta w Bazylice Najświętszego Serca Jezusowego w intencji Ofiar Obławy Augustowskiej i ich rodzin

11:10 | Przemarsz przed Mur Pamięci Ofiar na terenie Domu Pamięci Obławy Augustowskiej

11:20 | X Publiczne Odczytywanie Nazwisk Ofiar Obławy Augustowskiej „Przywróćmy im twarze i imiona”.
Organizatorzy: Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Augustowie, Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Koło w Augustowie, Augustowskie Placówki Kultury, Parafia pw. NSJ w Augustowie
Partner: Instytut Pileckiego - Dom Pamięci Obławy Augustowskiej

12:30 | Oficjalne uroczystości

13:45 | Zwiedzanie wystawy stałej w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej  

19:00 | Koncert wiolonczelowy w wykonaniu uczestników XIV cyklu Masterclass & Cello Festival

Obława Augustowska – największa zbrodnia na narodzie polskim po II wojnie światowej

12 lipca 1945 r., czyli dwa miesiące po zakończeniu II wojny światowej, rozpoczęła się Obława Augustowska. Tysiące sowieckich żołnierzy, wspieranych przez pododdziały 1. Praskiego Pułku Piechoty ludowego Wojska Polskiego, funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa oraz Milicji Obywatelskiej, przeprowadziło masowe zatrzymania mieszkańców regionu. Sukcesywnie przeczesywano Puszczę Augustowską, jednocześnie blokując szczelnym kordonem wojsk dziesiątki miejscowości. Zatrzymania miały miejsce również na obszarze powiatów sokólskiego i grajewskiego, w północno-zachodniej części Grodzieńszczyzny oraz na sąsiadujących z nią litewskich terenach rejonów łoździejskiego i druskienickiego.

Zakrojona na szeroką skalę akcja była kierowana przez dowództwo sowieckiej 50. Armii 3. Frontu Białoruskiego. Ważną rolę w operacji odgrywali funkcjonariusze Kontrwywiadu Wojskowego „Smiersz”. Polskie władze komunistyczne nie były informowane o celach oraz działaniach związanych z Obławą. Osoby podejrzane o współpracę lub wspieranie podziemia niepodległościowego (AK-AKO) umieszczano w punktach filtracyjnych, gdzie o losie zatrzymanych decydowali funkcjonariusze „Smiersza”. Wielu uwięzionych było brutalnie przesłuchiwanych i torturowanych, celem wymuszenia przyznania się do kontaktów z partyzantką lub też wskazania innych osób, zaangażowanych w działania konspiracyjne. W sumie Sowieci zatrzymali ok. 7 tys. osób. Obecnie wiemy z całą pewnością, że pod koniec lipca 1945 r. zamordowano co najmniej 600 mieszkańców regionu. Miejsce zbrodni i pochówku ofiar pozostaje nieznane. Obława Augustowska stanowi największą zbrodnię dokonaną na narodzie polskim po II wojnie światowej.