Sympozjum: Historia dezinformacji - dezinformacja w historii. Wokół kłamstwa katyńskiego - Instytut Pileckiego

Zapraszamy na sympozjum poświęcone dezinformacji jako zjawisku oraz kłamstwu katyńskiemu jako modelowemu, wieloletniemu projektowi dezinformacyjnemu.

Historia – zarówno w obrębie nauki jak i edukacji oraz popularyzacji – od zawsze była poddawana manipulacji. Celem było wykorzystanie jej do doraźnych celów, w tym budowanie narracji uzasadniających realizację dążeń politycznych. Fabrykowane były informacje z pozoru wiarygodne, które służyły do uprawdopodobniania kłamliwego przekazu. Nie zmieniło się to do dziś.

Jedną z klasycznych operacji dezinformacyjnych była sowiecka akcja związana ze Zbrodnią Katyńską. Zaczęła się ona w końcu 1941 r. od absurdalnego stwierdzenia Stalina o ucieczce polskich oficerów do Mandżurii. Od 1943 r. kłamstwo katyńskie rozwinęło się w zakrojoną na szeroką skalę operację niszczenia dowodów, fabrykowania dokumentów, zastraszania świadków. Wykorzystywano do tego służby specjalne, dyplomację, naukę, a nawet kulturę i edukację. Operacja ta trwała niemal pół wieku, a jej echa w przestrzeni publicznej są obecne do dzisiaj.

Pokazaniu celów, mechanizmów i skutków działań dezinformacyjnych w obrębie historii służyć będzie sympozjum Historia dezinformacji - dezinformacja w historii. Wokół kłamstwa katyńskiego. Chociaż inspiracją do tego przedsięwzięcia jest dezinformacja dotycząca Zbrodni Katyńskiej, w praktyce temat zostanie omówiony znacznie szerzej. Prelegenci pokażą w jaki sposób budowane są operacje dezinformacyjne, jak manipuluje się historią w czasie wojny i w czasie pokoju, w jaki sposób rozpoznawać i przeciwdziałać dezinformacji.

Organizatorzy

Wydarzenie będzie współorganizowane przez instytucje, które od lat analizują współczesną i historyczną dezinformację: Centrum Mieroszewskiego, Instytut Pileckiego, Muzeum Auschwitz-Birkenau, Muzeum Historii Polski, Ośrodek Studiów Wschodnich.

Sympozjum „Historia dezinformacji – dezinformacja w historii. Wokół kłamstwa katyńskiego"

---

13 kwietnia 2026 r.
Aula Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82, Warszawa

---

Program sympozjum

9:30–10:00
Rejestracja

10:00–10:10
dr hab. Andrzej Zawistowski (Instytut Pileckiego)
Wprowadzenie do sympozjum

10:10–10:40
dr hab. Marcin Napiórkowski (Muzeum Historii Polski)
Narracje jako środowisko dezinformacji i narzędzie obrony przed nią

10:40–11:00
Panel dyskusyjny

11:00–11:20
Paweł Sawicki (Muzeum Auschwitz-Birkenau)
Dezinformacja jako narzędzie wojny

11:20–11:30
Panel dyskusyjny

11:30–12:00
Przerwa

12:00–12:20
Bartosz Bartyzel (Muzeum Auschwitz-Birkenau)
Jak manipuluje się historią?

12:20–12:30
Panel dyskusyjny

12:30–12:50
dr Maria Domańska (Ośrodek Studiów Wschodnich)
Dezinformacja w rosyjskiej polityce historycznej: cele, narzędzia i mechanizmy

12:50–13:00
Panel dyskusyjny

13:00–13:30
dr Maciej Wyrwa (Centrum Mieroszewskiego)
Zbrodnia Katyńska – modelowy przykład historycznej akcji dezinformacyjnej

13:30–13:50
Panel dyskusyjny

13:50–14:00
dr hab. Andrzej Zawistowski (Instytut Pileckiego)
Podsumowanie i zakończenie sympozjum

Do pobrania