PORTRETY | Adam Bałdych Quintet - Instytut Pileckiego

16.01.2026 (PT)

PORTRETY | Adam Bałdych Quintet

„Portrety” to poruszająca opowieść dźwiękiem, w której jazz spotyka się z historią, a indywidualne losy splatają się z doświadczeniem zbiorowym.

Projekt powstał we współpracy Instytutu Pileckiego oraz Adama Bałdycha, wybitnego kompozytora i wirtuoza skrzypiec. Przedsięwzięcie jest próbą przybliżenia – poprzez muzykę – trudnych doświadczeń świadków i ofiar II wojny światowej, a zarazem oddania im hołdu. Płyta powstała w ramach obchodów 85. rocznicy wybuchu II wojny światowej.

Łacińskie protrahere oznacza „wydobywać na światło dzienne” i to właśnie uczynił Adam Bałdych z emocjami, jakie kryją się w relacjach świadków drugiej wojny światowej. Artysta sięgnął do materiałów archiwalnych Instytutu Pileckiego i stworzył muzykę, która oddaje to, co trudno wyrazić słowami.

Muzyka inspirowana archiwaliami

Album „Portrety” (Portraits) to  17  kompozycji, które w niezwykły sposób wydobywają i przekazują emocje ukryte w archiwalnych świadectwach. Album łączy elementy jazzu, muzyki klasycznej i polskiej muzyki tradycyjnej. 

– Jako instytut badający i gromadzący archiwa dotyczące totalitaryzmów niemieckiego i sowieckiego szukaliśmy sposobu, by te historie nie przemawiały tylko do grona badaczy, naukowców - ale aby trafiła do szerokiego i różnorodnego odbiorcy. To kwestia fenomenu przeżywania. Historie stają się nam bliskie dzięki emocjom, które wywołują. I właśnie ten komponent emocjonalny stał się źródłem wyboru i decyzji o podjęciu realizacji projektu z Adamem Bałdychem, który od lat zajmuje się improwizacją muzyczną. Chcieliśmy aby to właśnie on wydobył drzemiące w tych historiach treści, postawił sobie pytania, skonfrontował się z tym historiami – wyjaśnia Jakub Kiersikowski, pomysłodawca projektu z Instytutu Pileckiego.

Portrety emocji

– Prace nad kompozycjami przebiegały bardzo intensywnie. Jako artysta nie mógłbym przejść wobec takich relacji obojętnie. Mimo że znałem je ze szkoły, z opowiadań dziadków, to jestem tym pokoleniem, które jest zdystansowane do takich treści, a tutaj wywołały one we mnie na nowo całą masę przeżyć. Muzyka wylała się sama – przyznaje Adam Bałdych. 

Adam Bałdych 21 września 2025 r. w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie fot. Instytut Pileckiego
– Komponując czuję jakby władał mną strumień świadomości. Jestem tu, odbieram bodźce świata zewnętrznego i wewnętrznego, ale też staram się utożsamić w empatyczny sposób z przeżyciami innych osób, z którymi łączą mnie emocje. To rodzaj wspólnego przeżywania świata, siebie samego, w sposób, w którym czas i miejsce nie gra roli. Napisałem więcej utworów niż zamierzałem. Musiałem siłą zakończyć ten proces, tak wiele dźwięków powstawało – dodał.

Wołanie o pokój

W wywiadach towarzyszących promocji płyty, artysta podkreślał, że nie chce tym albumem uspokajać, lecz raczej pobudzić emocje słuchacza, wywołać pewien niepokój w odbiorcach. Album jest swego rodzaju manifestem przeciw wojnie, wyrazistym i dostrzegalnym apelem o zakończenie konfliktów, jak ten toczący się tuż za naszą wschodnią granicą. Kompozycje przywołują różnorodne doświadczenia wojenne, które są wspólne dla ofiar XX-wiecznych i współczesnych interwencji zbrojnych: dylematy w obliczu trudnych wyborów, dążenie do szczęścia, cierpienie i stratę, czy tęsknotę za wolnością.

Od lewej: Adam Bałdych, Piotr Odoszewski, Kari Sál 21 września 2025 r. w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie, fot. Instytut Pileckiego
Relacje świadków i ofiar

– Otrzymałem materiały, które są zapiskami, są treścią, którą zacząłem przyswajać. Odczytałem w nich opowieści ludzi, którzy zostali postawieni w sytuacjach, w których nie wiem jak ja bym się zachował na ich miejscu. I to zderzenie z autentyczną historią tych ludzi wywołało we mnie bardzo dużo emocji i przywołało poczucie, że my dzisiaj sami zmagamy się z różnymi zagrożeniami. (…) Te historie pozwoliły wydobyć ze mnie to, co ja przeżywam w dzisiejszych czasach, stawiały pytania – czym dla mnie jest ten niepokój? Czym są czasy, które bardzo szybko się zmieniają? – przyznał skrzypek.

Instytut udostępnił muzykowi nagrania filmowe ze świadkami historii, skany zeznań z internetowej bazy Zapisy Terroru, a także materiały badawcze dotyczące działalności Grupy Ładosia (wspólna akcja polskich dyplomatów rezydujących w Bernie oraz środowisk żydowskich, której celem było ratowanie Żydów przed Zagładą, stała się tematem wystawy IP - więcej). Tematyka przekazanych relacji nawiązywała m.in. do pacyfikacji w Michniowie, ukrywania Żydów przez Polaków, Rzezi Woli czy roli orkiestry obozowej w KL Auschwitz. Z kolei wybrane notacje „Świadków epoki” dotyczyły deportacji Polaków na Syberię, obozu Auschwitz-Birkenau, niemieckiego obozu dla dzieci w Łodzi oraz pacyfikacji Dąbrowy Dolnej. Adam Bałdych uzupełnił poszukiwania o opublikowane w 1967 roku wspomnienia kompozytora Szymona Laksa pt. „Gry Oświęcimskie”.

Adam Bałdych 21 września 2025 r. w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie, fot. Instytut Pileckiego
„Portraits” Adam Bałdych Quintet – nowa forma opowiadania o przeszłości

Płyta prezentuje 17 kompozycji muzycznych. Utwory przywołują różnorodne doświadczenia wojenne, które są wspólne dla ofiar XX-wiecznych i współczesnych interwencji zbrojnych: dylematy w obliczu trudnych wyborów, dążenie do szczęścia, cierpienie i stratę czy tęsknotę za wolnością. Kompozycje Adama Bałdycha odmalowują człowieka takim, jakim jest – w równej mierze skłonnego do chaosu czy destrukcji, jak i tworzenia rzeczy pięknych, wzniosłych.

– To jazzowy album, choć czerpię także z muzyki poważnej, sięgam po ciekawe instrumentarium: w dużej mierze gram na historycznych skrzypcach renesansowych, instrumencie o rzadkim i unikalnym brzmieniu – powiedział muzyk w rozmowie z PAP (cały wywiad tutaj - kliknij).

Adam Bałdych ze swoim kwintetem porusza się na granicy muzyki jazzowej i poważnej, czerpiąc z Polskiej muzyki tradycyjnej, która stała się dla lidera wielkim źródłem inspiracji i zbudowała rozpoznawalny surowy i ekspresyjny ton skrzypiec. Zespół eksperymentuje z brzmieniem, używając orkiestrowego instrumentarium i stawiając na wzajemny dialog.

Do projektu Adam Bałdych zaprosił wyjątkowych artystów: pianistę Sebastiana Zawadzkiego, saksofonistę Marka Konarskiego, kontrabasistę Andrzeja Święsa i perkusistę Dawida Fortunę, a także wokalistów Kari Sál i Piotra Odoszewskiego, którzy wykonując utwór „Niebo złote ci otworzę” do słów wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego składają hołd poecie i Powstańcom Warszawy.

Pierwsze publiczne wykonanie kompozycji odbyło się 21 września 2025 r., w Międzynarodowy Dzień Pokoju, w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie (więcej o wydarzeniu). Kilka dni później (25.09) muzyk z zespołem zagrał w St. Elisabethkirche w Berlinie (więcej o wydarzeniu). Okazją do wysłuchania na żywo utworów z albumu Portraits było także uroczyste otwarcie nowej siedziby Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej w Warszawie we wrześniu 2025 r.

Płyta „Portrety” dostępna w księgarni Instytutu Pileckiego

Płytę w wersji CD i na winylu można nabyć w księgarni Instytutu Pileckiego (kliknij)..

Wideoklipy

Album „Portrety” towarzyszy sześć wideoklipów.

„Protest song”

 
„Canon”
 
„Niebo złote ci otworzę”
 
„Tree of knowledge”
 
„Genesis”
 
„Lullaby for Ulma Family”
 

Adam Bałdych – skrzypek i kompozytor, nazywany „cudownym dzieckiem skrzypiec”, karierę rozpoczął w wieku 14 lat. Wypracował własny styl, który stał się inspiracją dla nowej generacji improwizujących skrzypków. Adam Bałdych ceniony jest za kreatywność na polu jazzu i muzyki współczesnej, twórcze łączenie obu tych gatunków oraz wyrazistość swoich muzycznych interpretacji. Brał udział w nagraniach blisko 20 płyt. W styczniu 2024 r. ukazał się najnowszy album Adama Bałdycha i Leszka Możdżera „Passacaglia”. (biogram  www.adambaldych.com)

Zobacz także

  • 86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej

    Aktualności

    86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej

    16 listopada 2026 roku przy zachowanym fragmencie muru getta na terenie XII Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza (ul. Sienna 53 w Warszawie) odbyła się ceremonia upamiętniająca 86. rocznicę zamknięcia granic getta warszawskiego. W wydarzeniu wziął udział dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj.

  • Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa

    Aktualności

    Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa

    12 listopada 2026 roku w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej odbyła się wizyta studyjna uczestników projektu „Liderzy Polonii 2026”. Blisko 40 działaczy i przedstawicieli organizacji polonijnych z całego świata poznało nasze narzędzia dokumentowania historii XX wieku oraz dobre praktyki w zakresie edukacji historycznej.

  • Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku

    Aktualności

    Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku

    11 listopada 2026 roku Instytut Pileckiego uczestniczył jako partner w festiwalu „Wspólna Niepodległa” w Warszawie, organizowanym przez Muzeum Historii Polski z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Odwiedzający Cytadelę Warszawską oraz Krakowskie Przedmieście wzięli udział w grze terenowej, pokazach rekonstrukcji historycznej Armii Ochotniczej z 1920 roku, seansach filmowych, badaniach archiwalnych w bazie „Zapisy Terroru” oraz symulacji wyborów do Sejmu Ustawodawczego z 1919 roku, w której zwyciężyła Irena Kosmowska (52 głosy).

  • Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa

    Aktualności

    Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa

    W 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w Galerii Instytutu w Domu Bez Kantów Instytut Pileckiego zorganizował niezwykłe wybory.

  • Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”

    Aktualności

    Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”

    4 listopada w Instytucie Pileckiego odbyła się debata towarzysząca premierze dwutomowej monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, opublikowanej we wrześniu 2026 r. nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego.

  • Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
    Grupa ludzi siedzących w kręgu na krzesłach składanych podczas warsztatów w nowoczesnej sali ekspozycyjnej z gablotami i tablicami informacyjnymi.

    Aktualności

    Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”

    W dniach 26–30 października 2026 roku w ramach „Public History Lab 2026” grupa nauczycieli, edukatorów, studentów i doktorantów z Niemiec poznawała w Warszawie polską perspektywę na wydarzenia II wojny światowej.

  • Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie

    Aktualności

    Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie

    29 października 2026 roku na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie plenerowej ekspozycji „Odznaczeni Medalem Virtus et Fraternitas 2026”. Wydarzenie przypomina postaci tegorocznych laureatów Medalu – osób, które w najciemniejszych momentach XX wieku wykazały się wyjątkową odwagą, solidarnością i człowieczeństwem, niosąc ratunek polskim obywatelom.

  • Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze

    Aktualności

    Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze

    Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odznaczył medalem „Virtus et Fraternitas” 18 osób z 7 krajów: Czech, Japonii, Norwegii, Nowej Zelandii, Ukrainy, Węgier i Polski. 

  • Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
    Zdjęcie Damiana Markowskiego.

    Aktualności

    Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski

    W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.

  • The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap

    Aktualności

    The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap

    Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.

  • Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA

    Aktualności

    Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA

    W związku z powracającą w przestrzeni publicznej dyskusją na temat batalionu „Nachtigall”, dr hab. Tomasz Chinciński, profesor Instytutu Pileckiego, przypomina kluczowe fakty ustalone przez historyków.

  • „Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie

    Aktualności

    „Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie

    17 października 2026 roku publiczność zgromadzona w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego wysłuchała drugiego odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” o Sewerynnie Szmaglewskiej.