78. rocznica śmierci Witolda Pileckiego | Międzynarodowy Dzień Bohaterów Walki z Totalitaryzmem - Instytut Pileckiego
25.05.2026 (PN)
78. rocznica śmierci Witolda Pileckiego | Międzynarodowy Dzień Bohaterów Walki z Totalitaryzmem
W Międzynarodowym Dniu Bohaterów Walki z Totalitaryzmem pamiętamy o Rotmistrzu i jego dziedzictwie.
W 78. rocznicę zamordowania rotmistrza Witolda Pileckiego, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego Karol Madaj złożył wieniec przy symbolicznym grobie naszego patrona na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
Witold Pilecki
25 maja 1948 roku w więzieniu mokotowskim w Warszawie, strzałem w tył głowy, z rozkazu władz komunistycznych zamordowano Witolda Pileckiego.
W pokazowym procesie tzw. grupy Witolda, trwającym od 3 do 15 marca 1948 roku zapadły trzy wyroki śmierci, jednak tylko jeden z nich wykonano.
W sporządzonym przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie uzasadnieniu w odniesieniu do Rotmistrza napisano: „oskarżony Pilecki Witold po chwalebnej [w oryginale wyraz skreślony] konspiracyjnej służbie wojskowej w pierwszych latach okupacji i po chwalebnym [w oryginale wyraz skreślony] [pobycie oraz] pracy konspiracyjnej w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu, wiosną 1944 r. na terenie Warszawy zdecydował się przejść z Armii Krajowej do tworzonej w tym czasie nowej organizacji pod nazwą «NIE», której celem było prowadzenie akcji dywersyjnej na terenach polskich wyzwalanych w wyniku ofensywy Armii Radzieckiej [sic!]. Dywersja ta miała być skierowana przeciwko Armii Czerwonej i walczącemu u jej boku Wojsku Polskiemu”.
3 maja Najwyższy Sąd Wojskowy odrzucił apelację. Prośby o ułaskawienie skierowane do Bolesława Bieruta, pełniącego wówczas funkcję prezydenta RP, zostały odrzucone.
Witolda Pileckiego zamordowano 25 maja 1948 roku w więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej. Wyrok wykonał Piotr Śmietański, nazywany „katem Mokotowa”. Miejsca pochówku Rotmistrza do dziś nie odnaleziono.
W październiku 1990 roku Wojskowy Sąd Najwyższy unieważnił wyrok.
W 2019 roku Parlament Europejski ustanowił 25 maja – dzień śmierci Witolda Pileckiego – Międzynarodowym Dniem Bohaterów Walki z Totalitaryzmem.
Zobacz także
- O Stefanii Wilczyńskiej, jej wyborach i odpowiedzialności. Fotorelacja z wykładu dr Agnieszki Witkowskiej-Krych i koncertu harfowego
Aktualności
O Stefanii Wilczyńskiej, jej wyborach i odpowiedzialności. Fotorelacja z wykładu dr Agnieszki Witkowskiej-Krych i koncertu harfowego
Za nami kolejne spotkanie z cyklu „Blask i Ból”, które zgromadziło uczestników wokół niezwykłej historii i pięknej muzyki.
- [Wideo] Archiwa jako źródło danych dla nowych technologii – spotkanie z cyklu „Twierdza Archiwum”
Aktualności
[Wideo] Archiwa jako źródło danych dla nowych technologii – spotkanie z cyklu „Twierdza Archiwum”
Uczestnicy spotkania dyskutowali o szansach i zagrożeniach związanych z dostępem sztucznej inteligencji do zasobów archiwalnych. Rozmowa koncentrowała się wokół trzech kluczowych pojęć: pamięci, prawa i przyszłości.
- „Ja zostanę, wszyscy nie mogą stąd wyjechać…” – relacja z wykładu Aleksandry Kaiper-Miszułowicz i koncertu muzyki poważnej [foto]
Aktualności
„Ja zostanę, wszyscy nie mogą stąd wyjechać…” – relacja z wykładu Aleksandry Kaiper-Miszułowicz i koncertu muzyki poważnej [foto]
Dlaczego po wojnie rotmistrz Witold Pilecki zdecydował się wrócić do kraju, mimo ogromnego ryzyka? Jak wyglądała jego działalność konspiracyjna po 1945 roku i co doprowadziło do aresztowania jednego z największych bohaterów polskiego podziemia?
- Andrzej Poczobut honorowym gościem gali „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Aktualności
Andrzej Poczobut honorowym gościem gali „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
– Ci ludzie, którzy przeszli doświadczenie walki z obydwoma totalitaryzmami, już nie mogą opowiedzieć swojej historii. Została po nich pamięć. I właśnie dlatego, żeby pamiętano o nas, my powinniśmy pamiętać o tych, którzy byli przed nami - powiedział Andrzej Poczobut do zgromadzonych na uroczystej gali.
- Finał I edycji projektu edukacyjnego „Pamięć miejsca, miejsca pamięci"
Aktualności
Finał I edycji projektu edukacyjnego „Pamięć miejsca, miejsca pamięci"
Dziś w warszawskiej siedzibie Instytutu podsumowaliśmy kilka miesięcy wytężonej pracy 39 grup projektowych z całej Polski. Gościem honorowym wydarzenia był Andrzej Poczobut.
- Monografia Wydawnictwa Instytutu Pileckiego z prestiżową nagrodą Homo-Verbum-Locus
Aktualności
Monografia Wydawnictwa Instytutu Pileckiego z prestiżową nagrodą Homo-Verbum-Locus
Książka dr Joanny Nikel „Terror niemiecki w powiecie Mińsk Mazowiecki 1939–1944. Wojna i rozliczenia”, opublikowana nakładem Wydawnictwa Instytutu Pileckiego, wygrała drugą edycję Konkursu Homo-Verbum-Locus. Spośród finałowej piątki nominowanych tytułów publikacja ta otrzymała najwyższe uznanie jury konkursowego.
- Czego Niemcy uczą się o polskiej historii? Relacja ze spotkania cyklu „Berlin w Warszawie” [wideo]
Aktualności
Czego Niemcy uczą się o polskiej historii? Relacja ze spotkania cyklu „Berlin w Warszawie” [wideo]
Czego młodzi Niemcy mogą dowiedzieć się o historii Polski – zarówno w szkole, jak i poza nią? To pytanie stanowiło oś dyskusji podczas kolejnego spotkania z cyklu „Berlin w Warszawie”. Uczestnicy debatowali nad obecnością i sposobem prezentowania historii Polski oraz niemieckiej okupacji w niemieckim systemie edukacji i nie tylko.
- Brytyjski „The Times”: Hanna Radziejowska i Eva Yakubovska o sowieckich pomnikach w Berlinie
Aktualności
Brytyjski „The Times”: Hanna Radziejowska i Eva Yakubovska o sowieckich pomnikach w Berlinie
5 czerwca 2026 r. na łamach brytyjskiego „The Times” – zarówno w wersji internetowej, jak i w skróconej formie drukowanej – ukazała się rozmowa Elisabeth Rushton z Hanną Radziejowską i Evą Yakubovską poświęcona kontrowersjom wokół sowieckich pomników w Berlinie.
- Prof. Markowski dla Onet.pl: Ukraina może się obawiać, jak to wszystko zostanie odkryte
Aktualności
Prof. Markowski dla Onet.pl: Ukraina może się obawiać, jak to wszystko zostanie odkryte
— Po stronie ukraińskiej jest obawa przed pokazywaniem fotografii dołów śmierci z polskimi ofiarami tamtej zbrodni. To są pola śmierci — komentuje w rozmowie z Onetem prof. Damian Markowski z Instytutu Pileckiego, po tym jak prezydent Wołodymyr Zełenski podjął decyzję o uhonorowaniu Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).
- Książka wydana przez Instytut Pileckiego nagrodzona w prestiżowym Konkursie ACADEMIA 2026!
Aktualności
Książka wydana przez Instytut Pileckiego nagrodzona w prestiżowym Konkursie ACADEMIA 2026!
„Korespondencja Poselstwa Rzeczypospolitej Polskiej w Bernie, t. III. 1943” w opracowaniu Aleksandry Kmak-Pamirskiej i Barbary Świtalskiej-Starzeńskiej została wyróżniona w 19. edycji Konkursu na najlepszą książkę akademicką i naukową ACADEMIA 2026.
- „Instytut Pileckiego bierze pod lupę niemieckie podręczniki do historii” | Marek Kozubal w „Rzeczpospolitej”
Aktualności
„Instytut Pileckiego bierze pod lupę niemieckie podręczniki do historii” | Marek Kozubal w „Rzeczpospolitej”
Jaką opowieść o Polsce otrzymują młodzi Niemcy: od tragicznego roku 1939 i brutalnej okupacji, przez dylematy granic, aż po współczesne problemy? Co dla niemieckiego odbiorcy jest oczywistością, a w Polsce wciąż budzi sprzeciw lub poczucie zniekształcenia historii? - Marek Kozubal zaprasza na kolejną debatę "Berlin w Warszawie" na łamach "Rzeczpospolitej".
- „Moje miejsce na ziemi” | Wystawa prac powstałych podczas pleneru malarskiego Festiwalu Pileckiego
Aktualności
„Moje miejsce na ziemi” | Wystawa prac powstałych podczas pleneru malarskiego Festiwalu Pileckiego
Do 9 czerwca w foyer Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej w Warszawie można oglądać wystawę prac powstałych podczas pleneru malarskiego „Moje miejsce na ziemi”, zorganizowanego w ramach Festiwalu Pileckiego z okazji 125. rocznicy urodzin Witolda Pileckiego.