Niemiecka polityka eksterminacyjna wobec polskich elit. Przykład KL Gusen - Instytut Pileckiego

Niemiecka polityka eksterminacyjna wobec polskich elit. Przykład KL Gusen

Z okazji 80. rocznicy uruchomienia KL Gusen przygotowaliśmy materiały, które przypominają historię obozu. To "piekło na ziemi" powstało w celu zagłady polskiej inteligencji; z czasem stało się też miejscem kaźni innych narodowości oraz grup społecznych.

Zachęcamy do zapoznania się z następującymi materiałami:

  • "Świadkowie Epoki. Dno piekła" to film, w którym opowiadamy historię czterech bohaterów, byłych więźniów obozu. Eugeniusz Śliwiński, Jerzy Fajer, Stanisław Zalewski i Wiesław Krawczykowski po wielu latach wracają do dramatycznych wydarzeń z czasów pobytu w KL Mauthausen-Gusen. Każdy trafił tam w innym czasie, a po wojnie mieszkali w czterech różnych miastach, ale łączy ich jedno - trafili do obozu, bo byli Polakami i pragnęli wolnej Polski. Wiesława Krawczykowskiego niestety nie ma już z nami - zmarł 26 grudnia 2019. 
  • "Dolina Śmierci" to animacja przygotowana na podstawie niepublikowanego rękopisu Józefa Żmija, jednego z więźniów. Została ona zilustrowana bogatym materiałem archiwalnym, w tym kadrami z unikalnego filmu dokumentującego wyzwolenie obozu przez wojska amerykańskie.
  • Zobacz materiały

    • Rudolf A. Haunschmied jako chłopiec doszedł do wniosku, że austriackie miasteczko St. Georgen skrywa tajemnicę. Okazało się, że w jego klasie mieściła się dawnej kuchnia obozowa: „Szczególnie dobrze pamiętam stare, proste kaloryfery układu centralnego ogrzewania, zwłaszcza że kilka lat później natknąłem się na identyczne grzejniki przy dawnej komorze gazowej w Miejscu Pamięci Mauthausen. Było to dla mnie kluczowe odkrycie – od tego momentu starałem się ustalić, czy istnieje jakiś związek między dawnym obozem Mauthausen i moją salą lekcyjną”. Komitet Pamięci Gusen – stowarzyszenie historyczne, które założył wiele lat później – miało być antidotum na „chorobę niepamięci”, na jaką zapadła lokalna społeczność. Czy Rudolfowi Haunschmiedowi udało się przekonać do swojej inicjatywy nie tylko mieszkańców okolicy, ale przede wszystkim polityków – i to zarówno tych działających na szczeblu lokalnym, jak i ogólnokrajowym? Tego można dowiedzieć się z naszego podcastu.

    Zobacz także

    • Ekspozycja „Każda droga zaczyna się domu”

      Aktualności

      Ekspozycja „Każda droga zaczyna się domu”

      Hasło „Każda droga zaczyna się w domu” nawiązuje nie tylko do drogi, którą każdy przechodzi w swoim życiu, lecz także do domu, rozumianego na wiele sposobów: jako ojczyzna, budynek mieszkalny, przestrzeń formowania charakteru oraz systemu wartości.

    • Quest: Witold Pilecki w Powstaniu Warszawskim

      Aktualności

      Quest: Witold Pilecki w Powstaniu Warszawskim

      Weź udział w wyjątkowej grze terenowej i odkryj losy Rotmistrza w Powstaniu Warszawskim!

    • FESTIWAL PILECKIEGO | Kalendarium
      plakat festiwalu

      Aktualności

      FESTIWAL PILECKIEGO | Kalendarium

    • Nominacja do Nagród Historycznych „Polityki” dla publikacji Instytutu Pileckiego
      Książka na tle zasłony.

      Aktualności

      Nominacja do Nagród Historycznych „Polityki” dla publikacji Instytutu Pileckiego

      Wydawnictwo źródłowe pod redakcją prof. Tadeusza Pawła Rutkowskiego „Władze RP na uchodźstwie wobec Żydów obywateli polskich w ZSRS i na Bliskim Wschodzie (1941–1945) w świetle dokumentów polskich”, wydane przez Instytut Pileckiego, otrzymało nominację do Nagród Historycznych „Polityki” im. Mariana Turskiego za 2025 rok w kategorii Źródła.

    • Zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego tylko do końca czerwca!

      Aktualności

      Zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego tylko do końca czerwca!

      Do końca czerwca Instytut Pileckiego przyjmuje zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego. Konkurs, już po raz szósty, organizowany jest przy udziale Rodziny Patrona i w partnerstwie z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau.

    • Debata w Instytucie Polskim w Düsseldorfie z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego
      Sala w Instytucie Polskim w Düsseldorfie. Na zdjęciu trzech panelistów i publiczność.

      Aktualności

      Debata w Instytucie Polskim w Düsseldorfie z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego

      28 kwietnia 2026 r. w Instytucie Polskim w Dusseldorfie odbyła się dyskusja z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego (1945-1946) pt. „Procesy Norymberskie z perspektywy polskiej i niemieckiej“ (Die Nürnberger Prozesse in polnischer und deutscher Perspektive).

    • Berlin dziękuje polskim zdobywcom, którzy w 1945 roku wyzwolili miasto | Uroczystości upamiętniające z udziałem polskich weteranów w Berlinie
      Polscy weterani wojenni.

      Aktualności

      Berlin dziękuje polskim zdobywcom, którzy w 1945 roku wyzwolili miasto | Uroczystości upamiętniające z udziałem polskich weteranów w Berlinie

      W sobotę, 2 maja, w Berlinie odbyły się uroczystości upamiętniające rocznicę kapitulacji miasta w 1945 roku z udziałem polskich weteranów. Przypomniano, że na Kolumnie Zwycięstwa – obok czerwonej flagi – powiewała wówczas także biało-czerwona, symbolizująca udział polskich żołnierzy w zdobyciu Berlina.

    • On better protection against crimes against humanity: Summary of the international conference “The Roots of Crimes Against Humanity”

      Aktualności

      On better protection against crimes against humanity: Summary of the international conference “The Roots of Crimes Against Humanity”

      The international conference “The Roots of Crimes Against Humanity: Bridging the Normative Gap” successfully concluded at the Pilecki Institute in Warsaw. Organized on the 20th and 21st of April 2026, in cooperation with the Polish Ministry of Foreign Affairs, the event aimed to provide historical and academic foundations for the first-ever United Nations Convention on the Prevention and Punishment of Crimes Against Humanity.

    • Książka dr Joanny Nikel w finale konkursu HOMO – VERBUM – LOCUS
      Zdjęcie statuetki nagrody.

      Aktualności

      Książka dr Joanny Nikel w finale konkursu HOMO – VERBUM – LOCUS

      Publikacja dr Joanny Nikel z Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami Instytutu Pileckiego znalazła się wśród pięciu finalistów konkursu na najlepszą książkę o Siedlcach i regionie HOMO – VERBUM – LOCUS.

    • 76. rocznica śmierci Kazimierza Pużaka
      Wicedyrektor Łukasz Mieszkowski składa wieniec na grobie Kazimierza Pużaka.

      Aktualności

      76. rocznica śmierci Kazimierza Pużaka

      30 kwietnia przypada 76. rocznica tragicznej śmierci Kazimierza Pużaka – jednego z najważniejszych liderów Polskiej Partii Socjalistycznej, Marszałka Polski Podziemnej i symbolu niezłomnej walki o wolną i sprawiedliwą Polskę.

    • April 30 Deadline: Poland Proposes "Child-Sensitive Approach" for New UN Convention
      Na zdjęciu w fotelach siedzą prof. Stefanie Bock, Prof. Karolina Wierczyńska, dr Krystian Wiciarz.

      Aktualności

      April 30 Deadline: Poland Proposes "Child-Sensitive Approach" for New UN Convention

      Beginning with today’s (April 30) deadline for all nations to submit their official comments to the United Nations on the draft of the proposed Convention on the Prevention and Punishment of Crimes Against Humanity, Poland has made an aggressive bid to become one of the leaders representing the globe’s most vulnerable victims.

    • Instytut Pileckiego na konferencji Komendy Głównej Policji
      Pełniący obowiązki zastępcy dyrektora ds. naukowych w Instytucie Pileckiego dr Krystian Wiciarz oraz Naczelnik Wydziału Edukacji Historycznej GKGP, podinsp. Marcin Lasota na ogólnopolskiej konferencji naukowej pt. „Wojenne i powojenne losy funkcjonariuszy Policji Państwowej i Policji Województwa Śląskiego”.

      Aktualności

      Instytut Pileckiego na konferencji Komendy Głównej Policji

      28 kwietnia 2026 r. p.o. zastępcy dyrektora ds. naukowych w Instytucie Pileckiego dr Krystian Wiciarz, na zaproszenie Komendanta Głównego Policji gen. insp. Marka Boronia, wziął udział w ogólnopolskiej konferencji naukowej pt. „Wojenne i powojenne losy funkcjonariuszy Policji Państwowej i Policji Województwa Śląskiego”.