Niemiecka polityka eksterminacyjna wobec polskich elit. Przykład KL Gusen - Instytut Pileckiego

Niemiecka polityka eksterminacyjna wobec polskich elit. Przykład KL Gusen

Z okazji 80. rocznicy uruchomienia KL Gusen przygotowaliśmy materiały, które przypominają historię obozu. To "piekło na ziemi" powstało w celu zagłady polskiej inteligencji; z czasem stało się też miejscem kaźni innych narodowości oraz grup społecznych.

Zachęcamy do zapoznania się z następującymi materiałami:

  • "Świadkowie Epoki. Dno piekła" to film, w którym opowiadamy historię czterech bohaterów, byłych więźniów obozu. Eugeniusz Śliwiński, Jerzy Fajer, Stanisław Zalewski i Wiesław Krawczykowski po wielu latach wracają do dramatycznych wydarzeń z czasów pobytu w KL Mauthausen-Gusen. Każdy trafił tam w innym czasie, a po wojnie mieszkali w czterech różnych miastach, ale łączy ich jedno - trafili do obozu, bo byli Polakami i pragnęli wolnej Polski. Wiesława Krawczykowskiego niestety nie ma już z nami - zmarł 26 grudnia 2019. 
  • "Dolina Śmierci" to animacja przygotowana na podstawie niepublikowanego rękopisu Józefa Żmija, jednego z więźniów. Została ona zilustrowana bogatym materiałem archiwalnym, w tym kadrami z unikalnego filmu dokumentującego wyzwolenie obozu przez wojska amerykańskie.
  • Zobacz materiały

    • Rudolf A. Haunschmied jako chłopiec doszedł do wniosku, że austriackie miasteczko St. Georgen skrywa tajemnicę. Okazało się, że w jego klasie mieściła się dawnej kuchnia obozowa: „Szczególnie dobrze pamiętam stare, proste kaloryfery układu centralnego ogrzewania, zwłaszcza że kilka lat później natknąłem się na identyczne grzejniki przy dawnej komorze gazowej w Miejscu Pamięci Mauthausen. Było to dla mnie kluczowe odkrycie – od tego momentu starałem się ustalić, czy istnieje jakiś związek między dawnym obozem Mauthausen i moją salą lekcyjną”. Komitet Pamięci Gusen – stowarzyszenie historyczne, które założył wiele lat później – miało być antidotum na „chorobę niepamięci”, na jaką zapadła lokalna społeczność. Czy Rudolfowi Haunschmiedowi udało się przekonać do swojej inicjatywy nie tylko mieszkańców okolicy, ale przede wszystkim polityków – i to zarówno tych działających na szczeblu lokalnym, jak i ogólnokrajowym? Tego można dowiedzieć się z naszego podcastu.

    Zobacz także

    • Sowiecka Azja Centralna – podsumowanie międzynarodowej konferencji w Instytucie Pileckiego [FOTO]

      Aktualności

      Sowiecka Azja Centralna – podsumowanie międzynarodowej konferencji w Instytucie Pileckiego [FOTO]

      Trzy dni, kilkadziesiąt wystąpień i badacze z Polski oraz zagranicy – tak w skrócie można podsumować międzynarodową konferencję naukową, która odbyła się w dniach 2–4 września w Instytucie Pileckiego Warszawie.

    • Nieznane wspomnienia niemieckiego urzędnika z okupowanej Polski trafiły do Instytutu Pileckiego

      Aktualności

      Nieznane wspomnienia niemieckiego urzędnika z okupowanej Polski trafiły do Instytutu Pileckiego

      Do zbiorów archiwum Instytutu Pileckiego trafił wyjątkowy dokument: niepublikowane dotąd i nieznane wspomnienia niemieckiego urzędnika, który podczas II wojny światowej pracował w administracji cywilnej Generalnego Gubernatorstwa.

    • Zło wpisane w codzienność | Dr Joanna Nikel komentuje wspomnienia niemieckiego urzędnika z pobytu w Generalnym Gubernatorstwie
      Zdjęcie Joanny Nikel. Pani Joanna mówi do mikrofonu, ma blond włosy i drobne kolczyki w uszach.

      Aktualności

      Zło wpisane w codzienność | Dr Joanna Nikel komentuje wspomnienia niemieckiego urzędnika z pobytu w Generalnym Gubernatorstwie

      „Rzadko zdarza się, by do zbiorów archiwalnych trafiał dokument, w którym głos samego funkcjonariusza aparatu okupacyjnego — spisany bez intencji oskarżenia, a wręcz z pozycji poczucia własnej normalności — staje się jednym z najbardziej wymownych świadectw zbrodniczości systemu, któremu służył” – pisze dr Joanna Nikel w pierwszym komentarzu do otrzymanych przez Instytut Pileckiego materiałów.

    • Znamy nominowanych do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego 2026!

      Aktualności

      Znamy nominowanych do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego 2026!

      W sobotę 5 września na Jesiennych Targach Książki w Warszawie Instytut Pileckiego ogłosił tytuły i autorów 14 książek nominowanych do tegorocznej Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego.

    • „Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” | Debata w Muzeum II Wojny Światowej

      Aktualności

      „Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” | Debata w Muzeum II Wojny Światowej

      „Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” Debata pod takim tytułem odbędzie się 12 września w Gdańsku. Weźmie w niej udział m.in. Karol Madaj, dyrektor Instytutu Pileckiego, który jest autorem edukacyjnych gier planszowych.

    • Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
      Grafika promująca wydarzenie

      Aktualności

      Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej

      Jak pamiętać o tych, których los wciąż pozostaje nie w pełni poznany? 4 września spotkamy się w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach, by poprzez słowo, muzykę i wspólną modlitwę oddać hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.

    • Nowy Jork | Wystawa „Między życiem a śmiercią: historie pomocy w czasie Zagłady”

      Aktualności

      Nowy Jork | Wystawa „Między życiem a śmiercią: historie pomocy w czasie Zagłady”

      Do 29 października w Instytucie Pileckiego w Nowym Jorku można oglądać wystawę o ludziach, którzy ryzykowali własne życie, aby ratować Żydów podczas Holokaustu – oraz tych, którzy przeżyli dzięki ich odwadze.

    • Sowieckie dziedzictwo Azji Centralnej oczami polskich reportażystów
      Grafika promująca wydarzenie

      Aktualności

      Sowieckie dziedzictwo Azji Centralnej oczami polskich reportażystów

      W ostatnich latach nakładem Wydawnictwa Czarne ukazały się trzy wybitne reportaże mierzące się z sowieckim dziedzictwem Azji Centralnej. O tym, jak postsowieckie dziedzictwo wpływa na współczesny Kazachstan i Kirgistan, dlaczego ślady totalitaryzmów bywają nieoczywiste oraz czym ta historia inspiruje współczesnych reportażystów, porozmawiają autorzy książek: Wojciech Górecki, Joanna Czeczott, Emilia Sułek oraz krytyczka literacka Aurelia Szwajkowska (Uniwersytet Rzeszowski). Spotkanie poprowadzi dr Dmitrij Panto – historyk, który dzieciństwo i młodość spędził w północnym Kazachstanie.

    • „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” - konferencja naukowa
      Grafika promująca wydarzenie

      Aktualności

      „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” - konferencja naukowa

      Międzynarodowa konferencja naukowa „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” organizowana w dniach 2-4 września przez Instytut Pileckiego w Warszawie jest pierwszym w Polsce przedsięwzięciem podsumowującym interdyscyplinarne badania nad sowiecką Azją Centralną w XX wieku – regionem o wyjątkowo skomplikowanej historii totalitaryzmu, o dramatycznych doświadczeniach ludności poddawanej masowym represjom i przymusowym deportacjom, w tym ludności polskiej.

    • Instytut Pileckiego uczcił pamięć obrońców Polski we wrześniu i październiku 1939 roku
      Dyrektor Karol Madaj składa wieniec pod pomnikiem

      Aktualności

      Instytut Pileckiego uczcił pamięć obrońców Polski we wrześniu i październiku 1939 roku

      W 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej przedstawiciele Instytutu Pileckiego wzięli udział w uroczystościach upamiętniających obrońców Ojczyzny oraz cywilne ofiary niemieckiej agresji. Kwiaty złożono zarówno podczas ogólnopolskich obchodów na Westerplatte, jak i lokalnych miejscach pamięci w Warszawie.

    • Instytut Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie
      Grafika z informacją o Targach Książki.

      Aktualności

      Instytut Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie

      Zachęcamy do odwiedzenia stoiska Instytutu Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie! Będzie to znakomita okazja do zapoznania się z naszą ofertą wydawniczą.

    • „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy
      Zdjęcie z otwarcia wystawy

      Aktualności

      „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy

      W piątek, 28 sierpnia, w rocznicę śmierci Rafała Lemkina i tuż po 35. rocznicy odzyskania niepodległości przez Mołdawię Instytut Pileckiego, wspólnie z Centrum Mieroszewskiego, otworzył na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie wystawę „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947”.