Stanowisko Instytutu Pileckiego w sprawie publikacji Wirtualnej Polski - Instytut Pileckiego

Dotyczy artykułu pod redakcją Szymona Jadczaka opublikowanego na portalu Wirtualna Polska pt. „Pracował dla ludzi Putina, zatrudnił go instytut podległy polskiemu rządowi”.

Instytut Pileckiego stanowczo oświadcza, że artykuł zawiera nieprawdziwe i niepełne informacje — w szczególności sugerujące, że to redakcja jako pierwsza ujawniła Instytutowi powiązania pana Graziano Pedroi z rosyjskim środowiskiem oligarchicznym — podczas gdy informacje te Instytut ustalił samodzielnie po pytaniach WP i niezwłocznie podjął działania zaradcze.

Przebieg zdarzeń

• 15 czerwca 2026 r., godz. 7:38 — Instytut otrzymał od redaktora Jadczaka zapytanie dotyczące władz, okoliczności powołania i planów wobec spółki Pilecki-Institut (Schweiz) GmbH. Pytanie nie wskazywało ani nie sugerowało jakichkolwiek powiązań pana Pedroi z Rosją.
• 17 czerwca 2026 r. — w wyniku ponownej, samodzielnej weryfikacji podmiotów współpracujących ze spółką w Szwajcarii Instytut dotarł do artykułu litewskiej telewizji publicznej dotyczącego Pandora Papers (wcześniejsze, analogiczne kwerendy nie zwracały tego materiału). Tego samego dnia członek zarządu spółki Pilecki-Institut (Schweiz) GmbH zażądał od pana Pedroi pisemnych wyjaśnień; pomimo odrzucenia zarzutów, wobec braku możliwości ich weryfikacji, Instytut podjął decyzję o odwołaniu pana Pedroi z reprezentacji spółki.
• 18 czerwca 2026 r. — zgodnie z procedurami, na zgromadzeniu wspólników miejsce pana Pedroi zajął Markus Haegi.
• 19 czerwca 2026 r. — Instytut zawiadomił ABW o całym zdarzeniu i zwrócił się o rekomendację, czy ujawnione okoliczności wymagają zerwania współpracy z dotychczasowym powiernikiem (trustee), czy wystarczającym środkiem było odsunięcie pana Pedroi od reprezentacji spółki. Odpowiedź ABW dotąd nie wpłynęła.

Mając na uwadze powagę sytuacji, Instytut najpierw podjął działania ograniczające ewentualne ryzyko, a dopiero następnie udzielał informacji redakcji. Nieprawdziwe jest twierdzenie, jakoby informację o powiązaniach pana Pedroi Instytut otrzymał od redaktora Jadczaka.

Weryfikacja partnera przed nawiązaniem współpracy

Przy wyborze Juris Treuhand AG (z siedzibą w Zug) jako lokalnego partnera kierowano się m.in. członkostwem w organizacji samoregulacyjnej SRO TREUHAND|SUISSE, co wiąże się z rygorystycznym przestrzeganiem federalnej ustawy o zwalczaniu prania pieniędzy i finansowania terroryzmu (GwG), w tym obowiązkami identyfikacji beneficjenta rzeczywistego i zgłaszania podejrzeń do MROS.

Zarówno spółki Juris Treuhand AG i Juris Finanz AG, jak i osobiście pan Graziano Pedroia, zostali zweryfikowani pod kątem obecności na listach sankcyjnych:

• Polska — lista MSWiA,
• UE — EU Sanctions Tracker oraz EU Sanctions Map,
• UE — skonsolidowana lista finansowa,
• Szwajcaria (SECO) — przez agregator OpenSanctions.

Żaden z tych podmiotów ani pan Graziano Pedroia nie figurują na powyższych listach.

Dodatkowo uwzględniono certyfikaty i członkostwa kancelarii Juris (m.in. TREUHAND|SUISSE, SRO TREUHAND|SUISSE w zakresie GwG, ISO 9001:2015 wydany przez DEKRA, wpis spółki powiązanej JURISAUDIT AG do rejestru RAB pod nr 505251) oraz kwalifikacje kluczowych osób: dr Graziano Pedroia (lic. oec. HSG, Dipl. Wirtschaftsprüfer, zugelassener Revisionsexperte RAB), Thomas Gerber (dipl. Steuerexperte, lic. oec. publ. UZH), Esther Notz (Dipl. Buchhalterin, International Trust Manager TEP).

Podsumowanie

Instytut Pileckiego działał zgodnie z procedurami bezpieczeństwa: samodzielnie zidentyfikował ryzyko, w ciągu jednego dnia odsunął pana Pedroi od reprezentacji spółki, a o sprawie zawiadomił ABW. Sugestie zawarte w publikacji, jakoby Instytut dowiedział się o sprawie od redakcji lub zaniechał reakcji, są nieprawdziwe.

Doceniając wagę pracy śledczej red. Szymona Jadczaka, zwracamy jednocześnie uwagę, że opublikowany tekst koncentruje się niemal wyłącznie na kwestiach jednostkowych i personalnych, pomijając zasadniczy, systemowy wymiar problemu. Polska jest dziś państwem frontowym NATO i coraz częściej staje się celem działań rosyjskich oraz białoruskich służb specjalnych. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera pytanie, czy procedury bezpieczeństwa stosowane w instytucjach publicznych są adekwatne do skali zagrożeń, z jakimi mierzy się obecnie państwo polskie. Naszym zdaniem właśnie ten aspekt sprawy powinien stać się przedmiotem poważnej debaty publicznej.

Jednocześnie warto przypomnieć, że dorobek programowy Instytutu Pileckiego od lat pozostaje konsekwentnie i wybitnie niewygodny z perspektywy interesów i polityki historycznej Federacji Rosyjskiej. .

To właśnie Centrum Lemkina działające przy Instytucie Pileckiego – jak pisał „The Guardian” – należało do pierwszych instytucji dokumentujących rosyjskie zbrodnie wojenne popełniane przeciwko Ukrainie. Berliński oddział Instytutu był jedną z pierwszych instytucji w Niemczech, które (wystawą “Białoruś żyje”) nagłośniły w Niemczech społeczne protesty przeciwko sfałszowanym wyborom prezydenckim Aleksandra Łukaszenki w 2020 roku.

Instytut prowadzi również projekty dotyczące ochrony ukraińskiego dziedzictwa kulturowego i archiwów zagrożonych w wyniku rosyjskiej agresji (cykl „Festung Archiv Ukraine” i akcję “Ratować ukraińskie archiwa”). W kwietniu bieżącego roku zorganizował sympozjum poświęcone rosyjskiej dezinformacji historycznej, którego punktem wyjścia były manipulacje Kremla dotyczące odpowiedzialności za zbrodnię katyńską.

Instytut Pileckiego jest ważnym miejscem współpracy środowisk naukowych, eksperckich, politycznych i obywatelskich na rzecz obrony wolności, prawdy historycznej i ładu demokratycznego. Wśród gości i partnerów Instytutu znajdują się m.in. poseł do Bundestagu Roderich Kiesewetter, liderka białoruskiej opozycji demokratycznej Swiatłana Cichanouska, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, Ośrodek Studiów Wschodnich, Muzeum Historii Polski, Zentrum Liberale Moderne, Hoover Institution, Archiwum Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz organizacje ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego ze stowarzyszeniem berlińskiej diaspory Vitsche na czele.

To właśnie w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego, w pierwszych dniach po rozpoczęciu pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę, spotkały się i rozpoczęły współpracę liczne ukraińskie organizacje pozarządowe działające w Berlinie. Instytut regularnie gości również środowiska gruzińskie zaangażowane na rzecz integracji Gruzji z Unią Europejską oraz sprzeciwiające się podporządkowaniu tego kraju wpływom Kremla. Jest także miejscem debat i premier książek poświęconych współczesnym przejawom imperializmu i autorytaryzmu. Wpływowi niemieccy dziennikarze Thomas Franke i Gesine Dornblüth prezentowali swoje prace dotyczące rosyjskich wpływów we współczesnej Gruzji właśnie w Instytucie Pileckiego.

Współpracownicy Instytutu Pileckiego należą również do najbardziej rozpoznawalnych głosów ostrzegających przed zagrożeniem płynącym z polityki Kremla. Dr Ian Garner jest jednym z najważniejszych w skali światowej badaczy prowadzących badania nad militaryzacją rosyjskiej młodzieży i mechanizmami propagandy państwowej. Hanna Radziejowska regularnie wypowiada się na łamach najważniejszych mediów międzynarodowych, takich jak „Der Spiegel”, „The Times” czy „Die Welt”, wskazując na zagrożenia, jakie rosyjski imperializm stwarza dla Polski i całej Europy.

Dorobek i działalność Instytutu Pileckiego pokazują jednoznacznie, że od lat pozostaje on jedną z najbardziej aktywnych polskich instytucji zajmujących się dokumentowaniem rosyjskich zbrodni, przeciwdziałaniem rosyjskiej dezinformacji oraz wspieraniem demokratycznych środowisk Europy Wschodniej. W tym świetle sugestia, jakoby Instytut Pileckiego świadomie tolerował współpracę z osobą, co do której istniałyby poważne i udokumentowane zastrzeżenia dotyczące jej powiązań lub działalności, jest całkowicie nieuprawniona.