„Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie - Instytut Pileckiego
19.10.2026 (PN)
„Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie
17 października 2026 roku publiczność zgromadzona w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego wysłuchała drugiego odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” o Sewerynnie Szmaglewskiej.
Wydarzeniu towarzyszyła rozmowa z twórcami produkcji, Martyną Wojtkowską i Bartoszem Pankiem oraz koncert wiolonczelowy Dobrawy Czocher, autorki muzyki do reportażu. Serial został zrealizowany przez Instytut Pileckiego we współpracy z Studiem Reportażu Polskiego Radia.
Świadek Seweryna Szmaglewska
– Byłam zawsze w wielkim kłopocie, kiedy czytelnicy zadawali mi na wieczorach autorskich pytania dotyczące procesu norymberskiego. To były dla mnie ogromnie trudne momenty, kamienie milowe, które musiałam przetoczyć w myślach – wspominała Seweryna Szmaglewska, jedyna Polka zeznająca przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze.
Szmaglewska była pisarką i więźniarką niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau. W 1946 roku zeznawała przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. Jej książka Dymy nad Birkenau, w której opisała doświadczenia obozowe, została wykorzystana podczas procesu jako materiał dowodowy.
W audioserialu słyszymy oryginalne nagrania z sali sądowej, a także fragmenty archiwalnych audycji Polskiego Radia i Radia Wolna Europa. Pisarka opowiada w nich o swoich zeznaniach przed Trybunałem, o atmosferze powojennej Norymbergi oraz o dancingach w Grand Hotelu, w którym zatrzymywali się świadkowie, Amerykanie, oskarżyciele i dziennikarze.
Jej wspomnienia przeplatają się z fragmentami Dymów nad Birkenau, czytanymi przez Danutę Stenkę. Osobistą perspektywę na życie pisarki przybliża jej syn, prof. Jacek Wiśniewski, który dzieli się wspomnieniami rodzinnymi i opowiada o pisarce nie tylko jako autorce i świadkini historii, lecz także jako matce i żonie.
O audioserialu
Osiemdziesiąt lat po zakończeniu głównego procesu norymberskiego audioserial „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” kieruje uwagę na ludzi, którzy pozostali poza głównym kadrem historii. Zamiast po raz kolejny przywoływać znane obrazy sali sądowej i oskarżonych, seria kieruje mikrofon w stronę świadków, tłumaczy, stenotypistek i obserwatorów, którzy współtworzyli przebieg, zapis i pamięć o procesie.
To opowieść o ludziach, którzy znaleźli się w bezpośredniej bliskości oskarżonych i świadectw zbrodni. Nie decydowali o wyrokach i często pozostawali poza centrum uwagi, ale uczestniczyli w przełomowym momencie w dziejach międzynarodowej sprawiedliwości.
Audioserial „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” realizowany jest we współpracy ze Studiem Reportażu Polskiego Radia.
Autorka: Martyna Wojtkowska | Narracja: Danuta Stenka | Muzyka: Dobrawa Czocher | Montaż: Alicja Głów | Realizacja dźwięku: Magdalena Czajkowska i Michał Czajkowski | Producent kreatywny: Bartosz Panek | Producent wykonawczy: Katarzyna Lesisz | Opracowanie graficzne: Marta Wilk
Dobrawa Czocher – polska wiolonczelistka i kompozytorka, absolwentka Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie oraz Hochschule für Musik w Detmoldzie. Jej debiutancki album solowy Dreamscapes (2023) otrzymał nominacje w sześciu kategoriach nagród Opus Klassik. Współpracuje z Hanią Rani, z którą nagrała albumy Biała Flaga (2015) i Inner Symphonies (2021), wydany przez Deutsche Grammophon. W 2026 roku ukazał się jej drugi album solowy State of Matter. W swojej twórczości łączy klasyczne brzmienie wiolonczeli z minimalizmem, elektroniką i współczesnym językiem kompozytorskim.
Zapraszamy do słuchania serialu. Nowe odcinki publikujemy co tydzień na YT i spotify Instytutu Pileckiego oraz na platformie podcastowej Polskiego Radia.
Zobacz także
- Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
Aktualności
Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
4 listopada w Instytucie Pileckiego odbyła się debata towarzysząca premierze dwutomowej monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, opublikowanej we wrześniu 2026 r. nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego.
- Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
Aktualności
Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
W dniach 26–30 października 2026 roku w ramach „Public History Lab 2026” grupa nauczycieli, edukatorów, studentów i doktorantów z Niemiec poznawała w Warszawie polską perspektywę na wydarzenia II wojny światowej.
- Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
Aktualności
Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
29 października 2026 roku na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie plenerowej ekspozycji „Odznaczeni Medalem Virtus et Fraternitas 2026”. Wydarzenie przypomina postaci tegorocznych laureatów Medalu – osób, które w najciemniejszych momentach XX wieku wykazały się wyjątkową odwagą, solidarnością i człowieczeństwem, niosąc ratunek polskim obywatelom.
- Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Aktualności
Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odznaczył medalem „Virtus et Fraternitas” 18 osób z 7 krajów: Czech, Japonii, Norwegii, Nowej Zelandii, Ukrainy, Węgier i Polski.
- Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
Aktualności
Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.
- The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Aktualności
The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.
- Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA
Aktualności
Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA
W związku z powracającą w przestrzeni publicznej dyskusją na temat batalionu „Nachtigall”, dr hab. Tomasz Chinciński, profesor Instytutu Pileckiego, przypomina kluczowe fakty ustalone przez historyków.
- „Pilecki wahał się" | Karol Madaj w podcaście Muzeum Historii Polski
Aktualności
„Pilecki wahał się" | Karol Madaj w podcaście Muzeum Historii Polski
Czy Witold Pilecki podjął się najniebezpieczniejszej misji II wojny światowej? Jak trafił do Auschwitz? Czy rzeczywiście budował tam konspirację? Zapraszamy do obejrzenia podcastu Muzeum Historii Polski z udziałem dyrektora Instytutu Pileckiego Karola Madaja.
- Między znikaniem a trwaniem. Festiwal Wolskie Ostańce 2026 [fotorelacja]
Aktualności
Między znikaniem a trwaniem. Festiwal Wolskie Ostańce 2026 [fotorelacja]
Przez trzy dni (9–11 października) festiwal „Wolskie Ostańce” zapraszał do zatrzymania się i spojrzenia na Warszawę z nowej perspektywy — poprzez osobiste historie, miejsca naznaczone pamięcią oraz to, co wciąż trwa pomiędzy znikaniem a trwaniem.
- Porażka. Niemcy, Rosja i cena złudzeń | Relacja wideo z 9. spotkania Berlin w Warszawie
Aktualności
Porażka. Niemcy, Rosja i cena złudzeń | Relacja wideo z 9. spotkania Berlin w Warszawie
Jakie były źródła błędnych ocen w polityce Niemiec wobec Rosji? Których ostrzeżeń nie chciano usłyszeć i dlaczego? Jakie wnioski z tej historii wynikają dziś dla Niemiec, Polski i Ukrainy oraz dla bezpieczeństwa Europy? Dlaczego tak długo ignorowano sygnały ostrzegawcze i głosy płynące m.in. z Polski i Ukrainy? Jaką rolę odegrały w tym interesy gospodarcze, kalkulacje polityczne?
- Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
Aktualności
Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
30 września 2026 roku – w Dniu Archiwisty – w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej 82 odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Laboratoria innowacji. AI w archiwach”.
- Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
Aktualności
Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
8 października w ogrodzie Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej odbyło się wyjątkowe wydarzenie – jubileusz 10-lecia działalności instytucji.