The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap - Instytut Pileckiego

22.10.2026 (CZW)

The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap

Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.

Photo: Ewelina Grzechnik / Pilecki Institute

“Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s”, 14-15 October, 2026

The topic of the congress aimed to open the floor to invigorating debate over the methods and assumptions governing how we approach these fundamental forces of 20th-century Eastern and East-Central European history. The rapid development of new tools and technologies such as AI, as well as new techniques and sources, brings us to consider how the new can be aligned with the old. At the same time the alarming rise of authoritarianism, extremism, and wars of aggression remind us of how important concepts such as fascism and totalitarianism are to understanding not only the past, but the present as well.

Sixty-four presentations covered an immense range of topics that may have centered around our region in the mid-20th century, but which included studies of the Global South and its ties to communist Europe, developments in the inter-war period and early fascist movements, and fascist or authoritarian turns in Britain and the United States.

While many papers treated totalitarianism, fascism, and communism through historical topics, others considered how these apply to current events and what past models can bring to understanding present-day conflicts. A number of papers treated these subjects through questions of theory and methodology, seeking to clarify how terms such as totalitarianism or fascism were developed in the past and how we should employ them today. Presentations reflected moreover the vast array of disciplines and branches through which these topics are studied, which include museology, cultural history, literary studies, archival practices, and film studies along with political science, sociology, and historiography.

Keynote lectures

Two outstanding keynote lectures given by Professors Juliane Fürst from the Leibnitz Center for Contemporary History and John Connelly from the University of California, Berkeley brought an important focus to the congress.

Photo: Ewelina Grzechnik / Pilecki Institute

While Juliane Fürst looked to the present and future of Soviet studies in the light of Russia’s current war against Ukraine, raising questions about our assumptions and approaches, John Connelly looked to the distant past of the two principal totalitarian regimes – Nazi Germany and the Soviet Union – to plumb a more nuanced understanding of their deep imperial roots and how these shaped their later (and, in the case of Russia, current) aspirations.

Photo: Ewelina Grzechnik / Pilecki Institute

Keynote discussion

A concluding keynote discussion brought together five distinguished scholars from the United States, Bulgaria, Rumania, Poland, and Czechia: Anca Diana Axinia, Nadia Boyadjieva, Mark Kramer, Aviezer Tucker, and Michał Wawrzonek. Bringing the congress’s many threads back to questions of sources and methods, these scholars discussed the many avenues of archival research still open to researchers – despite current conflicts – and the many challenges to and opportunities for future work in the study of this region and of the effects of fascism, communism, and totalitarianism upon it.

Photo: Ewelina Grzechnik / Pilecki Institute

We invite you to view the photo gallery from the congress.

You can still visit the conference website (click here). 

The video recording of the congress is now available to watch.

The Contemporary History of Writing Soviet & Post-Soviet History – Juliane Fürst (Keynote Address)

The Musealization of Forced Migrations in Poland (Session I-a)

20th Century Fascism & Totalitarianism: Legacies & Challenges Today (Keynote Discussion)

Unexplored Origins of Totalitarianism – John Connelly (Keynote Address)

Remembering & Contesting Georgia's Soviet Past (Session II-a)

Eastern Europe, Afro-Asian Socialism & the Road to the One-Party State (Session III-a)

Authoritarianism, Dystopia & Political Futures in Soviet & Post-Soviet Literature (Session IV-a)

Provincial Society & Far-Right Mobilisation in Interwar East-Central Europe (Session V-a)

Practicing Communism in the First Half of the 20th Century (Session VI-a)

Rethinking the Soviet Past & Post-Sovietness: New Analytical Frameworks (Session VII-a)

Zobacz także

  • Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA

    Aktualności

    Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA

    W związku z powracającą w przestrzeni publicznej dyskusją na temat batalionu „Nachtigall”, dr hab. Tomasz Chinciński, profesor Instytutu Pileckiego, przypomina kluczowe fakty ustalone przez historyków.

  • „Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie

    Aktualności

    „Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie

    17 października 2026 roku publiczność zgromadzona w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego wysłuchała drugiego odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” o Sewerynnie Szmaglewskiej.

  • „Pilecki wahał się" | Karol Madaj w podcaście Muzeum Historii Polski
    Grafika podcastu ze zdjęciem Witolda Pileckiego.

    Aktualności

    „Pilecki wahał się" | Karol Madaj w podcaście Muzeum Historii Polski

    Czy Witold Pilecki podjął się najniebezpieczniejszej misji II wojny światowej? Jak trafił do Auschwitz? Czy rzeczywiście budował tam konspirację? Zapraszamy do obejrzenia podcastu Muzeum Historii Polski z udziałem dyrektora Instytutu Pileckiego Karola Madaja.

  • Między znikaniem a trwaniem. Festiwal Wolskie Ostańce 2026 [fotorelacja]
    Widok na pełen amfiteatr podczas koncertu na żywo. Publiczność wypełnia trybuny po lewej stronie. Na ogromnym, namiotowym suficie nad areną wyświetlany jest spektakularny, czarno-biały mapping wizualny, przedstawiający obrazy miejskich ulic i architektury. Po prawej widać oświetloną scenę z wykonawcami.

    Aktualności

    Między znikaniem a trwaniem. Festiwal Wolskie Ostańce 2026 [fotorelacja]

    Przez trzy dni (9–11 października) festiwal „Wolskie Ostańce” zapraszał do zatrzymania się i spojrzenia na Warszawę z nowej perspektywy — poprzez osobiste historie, miejsca naznaczone pamięcią oraz to, co wciąż trwa pomiędzy znikaniem a trwaniem.

  • Porażka. Niemcy, Rosja i cena złudzeń | Relacja wideo z 9. spotkania Berlin w Warszawie

    Aktualności

    Porażka. Niemcy, Rosja i cena złudzeń | Relacja wideo z 9. spotkania Berlin w Warszawie

    Jakie były źródła błędnych ocen w polityce Niemiec wobec Rosji? Których ostrzeżeń nie chciano usłyszeć i dlaczego? Jakie wnioski z tej historii wynikają dziś dla Niemiec, Polski i Ukrainy oraz dla bezpieczeństwa Europy? Dlaczego tak długo ignorowano sygnały ostrzegawcze i głosy płynące m.in. z Polski i Ukrainy? Jaką rolę odegrały w tym interesy gospodarcze, kalkulacje polityczne?

  • Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
    Panel dyskusyjny podczas wydarzenia dotyczącego sztucznej inteligencji w archiwach. Grupa prelegentów siedzi w fotelach na scenie i słucha wystąpienia.

    Aktualności

    Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja

    30 września 2026 roku – w Dniu Archiwisty – w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej 82 odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Laboratoria innowacji. AI w archiwach”.

  • Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej

    Aktualności

    Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej

    8 października w ogrodzie Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej odbyło się wyjątkowe wydarzenie – jubileusz 10-lecia działalności instytucji.

  • Festiwal „Wolskie Ostańce”
    Grafika promocyjna festiwalu „Wolskie Ostańce” w ciemnoczerwonej tonacji z datą 9–11.10.2026 i podtytułem „między znikaniem a trwaniem”.

    Aktualności

    Festiwal „Wolskie Ostańce”

    Co zostaje z miasta, które nieustannie się zmienia? Co trwa mimo wyburzeń, nowych inwestycji i zacierania śladów pamięci? I kim są współcześni „ostańcy”? Festiwal „Wolskie Ostańce” to wielowymiarowe wydarzenie poświęcone relacji między miastem, pamięcią i ludźmi.

  • Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
    Widok z góry na pełną widownię sali kinowej podczas uroczystości otwarcia 18. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW w Gdyni. Na podświetlonej na czerwono scenie przemawiają prowadzący, a w tle widać wielki ekran z grafiką festiwalu.

    Aktualności

    Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW

    Dokument „Jedna wskazówka” o Obławie Augustowskiej, autorstwa Martyny Wojtkowskiej z Instytutu Pileckiego, otrzymał pierwsze wyróżnienie podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW w Gdyni.

  • „Spotkanie z Patronem” w Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
    Panel dyskusyjny z udziałem czterech osób siedzących w fotelach na scenie przed publicznością. Po lewej stronie stoi roll-up Instytutu Pileckiego, a po prawej banner Muzeum Dom Rodziny Pileckich.

    Aktualności

    „Spotkanie z Patronem” w Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej

    6 października pracownicy Instytutu Pileckiego brali udział w „Spotkaniu z Patronem” organizowanym przez Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej.

  • „Świadek” – Seweryna Szmaglewska w drugim odcinku „Sali 600” | Przedpremierowy odsłuch na dachu Instytutu Pileckiego

    Aktualności

    „Świadek” – Seweryna Szmaglewska w drugim odcinku „Sali 600” | Przedpremierowy odsłuch na dachu Instytutu Pileckiego

    1 października na dachu Instytutu Pileckiego odbył się przedpremierowy odsłuch drugiego odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi”, poświęconego Sewerynie Szmaglewskiej – pisarce, byłej więźniarce Auschwitz-Birkenau i świadkowi przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. Spotkanie zorganizowano w związku z 80. rocznicą zakończenia głównego procesu norymberskiego.

  • Dlaczego okupacja Polski pozostaje w Niemczech tematem nieobecnym? | Relacja z ósmego spotkania cyklu „Berlin w Warszawie”

    Aktualności

    Dlaczego okupacja Polski pozostaje w Niemczech tematem nieobecnym? | Relacja z ósmego spotkania cyklu „Berlin w Warszawie”

    24 września w Instytucie Pileckiego odbyło się ósme spotkanie z udziałem polskich i niemieckich ekspertów, zorganizowane w ramach cyklu „Berlin w Warszawie”. Tematem rozmowy była pamięć o Powstaniu Warszawskim w niemieckiej kulturze pamięci.