Festiwal „Wolskie Ostańce” - Instytut Pileckiego
08.10.2026 (CZW)
Festiwal „Wolskie Ostańce”
Co zostaje z miasta, które nieustannie się zmienia? Co trwa mimo wyburzeń, nowych inwestycji i zacierania śladów pamięci? I kim są współcześni „ostańcy”? Festiwal „Wolskie Ostańce” to wielowymiarowe wydarzenie poświęcone relacji między miastem, pamięcią i ludźmi.
Przez trzy dni (9-11.X) Wola stanie się przestrzenią spotkań, opowieści, działań artystycznych i refleksji nad tym, co w Warszawie nadal trwa, mimo znikania. Ostańce rozumiemy szeroko — jako materialne ślady historii zapisane w przestrzeni miasta, społeczne i kulturowe relikty, emocjonalne krajobrazy pamięci, gest sprzeciwu wobec zapominania, a także inspirację i formę działań artystycznych.
Oś miejska koncentruje się wokół przestrzeni Warszawy i jej śladów — miejsc, budynków, podwórek i fragmentów miasta, które przetrwały zmiany historii i urbanistyki. Festiwal pyta o to, co pozostaje zapisane w tkance miasta oraz jak odczytujemy dziś jego warstwy pamięci.
Oś społeczna skupia się na ludziach — mieszkańcach, społecznikach, twórcach i świadkach zmian. „Ostańcy” to ci, którzy pamiętają, dokumentują, opowiadają i nadają znaczenie miejscom oraz doświadczeniom lokalnej wspólnoty.
Oś artystyczna traktuje ostańce jako formę — inspirację dla działań performatywnych, filmowych, muzycznych i wizualnych. Festiwal wykorzystuje sztukę jako narzędzie przywoływania pamięci, budowania relacji i tworzenia nowych narracji o mieście.
Identyfikacja wizualna festiwalu czerpie z architektury Woli, przywołując kształty budynków widziane z perspektywy pieszego. Formy celowo pozostają niedosłowne i majaczące, skłaniając do zatrzymania się i przyjrzenia. Kolorystyka nawiązuje do cegły i zachowanych fragmentów kafelków w bramach, a wykorzystane tekstury pochodzą bezpośrednio z fasad budynków. Pełnią one funkcję odcisku konkretnego miejsca i czasu, stając się nośnikiem pamięci – w ten sposób warstwa wizualna projektu odzwierciedla ideę festiwalu.
W programie znajdą się m.in. spacery kuratorskie, debaty, działania performatywne, warsztaty rodzinne, projekcje filmowe, koncerty i wydarzenia site-specific realizowane przez Wolskie Centrum Kultury, Muzeum Getta Warszawskiego, Instytut Pileckiego, Bibliotekę Publiczną w Dzielnicy Wola oraz Muzeum Woli.
„Ostańce” są zaproszeniem do zatrzymania się i spojrzenia na Warszawę inaczej — przez historie ludzi, miejsca naznaczone pamięcią i to, co wciąż istnieje pomiędzy znikaniem a trwaniem.
Burmistrz Woli Krzysztof Strzałkowski: Wola to absolutnie wyjątkowe miejsce na mapie Warszawy. To tu przecinają się ścieżki historii — tej nieco starszej, związanej na przykład z wolnymi elekcjami, gdyż 10 spośród władców elekcyjnych Polski wybrano właśnie na Woli, oraz tej bardziej współczesnej, związanej z dramatem II wojny światowej: eksterminacją mieszkańców Warszawy pochodzenia żydowskiego, uwięzionych w getcie warszawskim, a później tragicznymi wydarzeniami Powstania Warszawskiego, w tym Rzezią Woli, podczas której życie straciło kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców naszej dzielnicy. Świadkami tych wydarzeń były ulice i domy. Część z nich przetrwała pożogę wojenną i dziś są artefaktami minionego świata. Musimy zrobić wszystko, by — z poszanowaniem tożsamości i historii poprzednich pokoleń — dziś na nowo służyły mieszkańcom.
Wolskie Centrum Kultury, Muzeum Getta Warszawskiego, Instytut Pileckiego, Urząd Dzielnicy Wola m.st. Warszawy, Biblioteka Publiczna w Dzielnicy Wola, Muzeum Woli. Oddział Muzeum Warszawy
Festiwal WOLSKIE OSTAŃCE - między znikaniem a trwaniem
9–11 października 2026 (piątek-niedziela)
Szczegółowy program tegorocznego festiwalu na stronie Wolskiego Centrum Kultury (kliknij).
Patronat honorowy: Narodowe Centrum Kultury
Zobacz także
- Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Aktualności
Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Ruszył nabór do drugiej edycji ogólnopolskiego projektu edukacyjno-historycznego Instytutu Pileckiego.
- 86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej
Aktualności
86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej
16 listopada 2026 roku przy zachowanym fragmencie muru getta na terenie XII Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza (ul. Sienna 53 w Warszawie) odbyła się ceremonia upamiętniająca 86. rocznicę zamknięcia granic getta warszawskiego. W wydarzeniu wziął udział dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj.
- Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa
Aktualności
Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa
12 listopada 2026 roku w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej odbyła się wizyta studyjna uczestników projektu „Liderzy Polonii 2026”. Blisko 40 działaczy i przedstawicieli organizacji polonijnych z całego świata poznało nasze narzędzia dokumentowania historii XX wieku oraz dobre praktyki w zakresie edukacji historycznej.
- Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku
Aktualności
Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku
11 listopada 2026 roku Instytut Pileckiego uczestniczył jako partner w festiwalu „Wspólna Niepodległa” w Warszawie, organizowanym przez Muzeum Historii Polski z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Odwiedzający Cytadelę Warszawską oraz Krakowskie Przedmieście wzięli udział w grze terenowej, pokazach rekonstrukcji historycznej Armii Ochotniczej z 1920 roku, seansach filmowych, badaniach archiwalnych w bazie „Zapisy Terroru” oraz symulacji wyborów do Sejmu Ustawodawczego z 1919 roku, w której zwyciężyła Irena Kosmowska (52 głosy).
- Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa
Aktualności
Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa
W 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w Galerii Instytutu w Domu Bez Kantów Instytut Pileckiego zorganizował niezwykłe wybory.
- Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
Aktualności
Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
4 listopada w Instytucie Pileckiego odbyła się debata towarzysząca premierze dwutomowej monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, opublikowanej we wrześniu 2026 r. nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego.
- Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
Aktualności
Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
W dniach 26–30 października 2026 roku w ramach „Public History Lab 2026” grupa nauczycieli, edukatorów, studentów i doktorantów z Niemiec poznawała w Warszawie polską perspektywę na wydarzenia II wojny światowej.
- Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
Aktualności
Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
29 października 2026 roku na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie plenerowej ekspozycji „Odznaczeni Medalem Virtus et Fraternitas 2026”. Wydarzenie przypomina postaci tegorocznych laureatów Medalu – osób, które w najciemniejszych momentach XX wieku wykazały się wyjątkową odwagą, solidarnością i człowieczeństwem, niosąc ratunek polskim obywatelom.
- Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Aktualności
Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odznaczył medalem „Virtus et Fraternitas” 18 osób z 7 krajów: Czech, Japonii, Norwegii, Nowej Zelandii, Ukrainy, Węgier i Polski.
- Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
Aktualności
Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.
- The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Aktualności
The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.
- Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA
Aktualności
Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA
W związku z powracającą w przestrzeni publicznej dyskusją na temat batalionu „Nachtigall”, dr hab. Tomasz Chinciński, profesor Instytutu Pileckiego, przypomina kluczowe fakty ustalone przez historyków.