Festiwal „Wolskie Ostańce” - Instytut Pileckiego
08.10.2026 (CZW)
Festiwal „Wolskie Ostańce”
Co zostaje z miasta, które nieustannie się zmienia? Co trwa mimo wyburzeń, nowych inwestycji i zacierania śladów pamięci? I kim są współcześni „ostańcy”? Festiwal „Wolskie Ostańce” to wielowymiarowe wydarzenie poświęcone relacji między miastem, pamięcią i ludźmi.
Przez trzy dni (9-11.X) Wola stanie się przestrzenią spotkań, opowieści, działań artystycznych i refleksji nad tym, co w Warszawie nadal trwa, mimo znikania. Ostańce rozumiemy szeroko — jako materialne ślady historii zapisane w przestrzeni miasta, społeczne i kulturowe relikty, emocjonalne krajobrazy pamięci, gest sprzeciwu wobec zapominania, a także inspirację i formę działań artystycznych.
Oś miejska koncentruje się wokół przestrzeni Warszawy i jej śladów — miejsc, budynków, podwórek i fragmentów miasta, które przetrwały zmiany historii i urbanistyki. Festiwal pyta o to, co pozostaje zapisane w tkance miasta oraz jak odczytujemy dziś jego warstwy pamięci.
Oś społeczna skupia się na ludziach — mieszkańcach, społecznikach, twórcach i świadkach zmian. „Ostańcy” to ci, którzy pamiętają, dokumentują, opowiadają i nadają znaczenie miejscom oraz doświadczeniom lokalnej wspólnoty.
Oś artystyczna traktuje ostańce jako formę — inspirację dla działań performatywnych, filmowych, muzycznych i wizualnych. Festiwal wykorzystuje sztukę jako narzędzie przywoływania pamięci, budowania relacji i tworzenia nowych narracji o mieście.
Identyfikacja wizualna festiwalu czerpie z architektury Woli, przywołując kształty budynków widziane z perspektywy pieszego. Formy celowo pozostają niedosłowne i majaczące, skłaniając do zatrzymania się i przyjrzenia. Kolorystyka nawiązuje do cegły i zachowanych fragmentów kafelków w bramach, a wykorzystane tekstury pochodzą bezpośrednio z fasad budynków. Pełnią one funkcję odcisku konkretnego miejsca i czasu, stając się nośnikiem pamięci – w ten sposób warstwa wizualna projektu odzwierciedla ideę festiwalu.
W programie znajdą się m.in. spacery kuratorskie, debaty, działania performatywne, warsztaty rodzinne, projekcje filmowe, koncerty i wydarzenia site-specific realizowane przez Wolskie Centrum Kultury, Muzeum Getta Warszawskiego, Instytut Pileckiego, Bibliotekę Publiczną w Dzielnicy Wola oraz Muzeum Woli.
„Ostańce” są zaproszeniem do zatrzymania się i spojrzenia na Warszawę inaczej — przez historie ludzi, miejsca naznaczone pamięcią i to, co wciąż istnieje pomiędzy znikaniem a trwaniem.
Burmistrz Woli Krzysztof Strzałkowski: Wola to absolutnie wyjątkowe miejsce na mapie Warszawy. To tu przecinają się ścieżki historii — tej nieco starszej, związanej na przykład z wolnymi elekcjami, gdyż 10 spośród władców elekcyjnych Polski wybrano właśnie na Woli, oraz tej bardziej współczesnej, związanej z dramatem II wojny światowej: eksterminacją mieszkańców Warszawy pochodzenia żydowskiego, uwięzionych w getcie warszawskim, a później tragicznymi wydarzeniami Powstania Warszawskiego, w tym Rzezią Woli, podczas której życie straciło kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców naszej dzielnicy. Świadkami tych wydarzeń były ulice i domy. Część z nich przetrwała pożogę wojenną i dziś są artefaktami minionego świata. Musimy zrobić wszystko, by — z poszanowaniem tożsamości i historii poprzednich pokoleń — dziś na nowo służyły mieszkańcom.
Wolskie Centrum Kultury, Muzeum Getta Warszawskiego, Instytut Pileckiego, Urząd Dzielnicy Wola m.st. Warszawy, Biblioteka Publiczna w Dzielnicy Wola, Muzeum Woli. Oddział Muzeum Warszawy
Festiwal WOLSKIE OSTAŃCE - między znikaniem a trwaniem
9–11 października 2026 (piątek-niedziela)
Szczegółowy program tegorocznego festiwalu na stronie Wolskiego Centrum Kultury (kliknij).
Patronat honorowy: Narodowe Centrum Kultury
Zobacz także
- Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
Aktualności
Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.
- The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Aktualności
The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.
- Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA
Aktualności
Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA
W związku z powracającą w przestrzeni publicznej dyskusją na temat batalionu „Nachtigall”, dr hab. Tomasz Chinciński, profesor Instytutu Pileckiego, przypomina kluczowe fakty ustalone przez historyków.
- „Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie
Aktualności
„Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie
17 października 2026 roku publiczność zgromadzona w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego wysłuchała drugiego odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” o Sewerynnie Szmaglewskiej.
- „Pilecki wahał się" | Karol Madaj w podcaście Muzeum Historii Polski
Aktualności
„Pilecki wahał się" | Karol Madaj w podcaście Muzeum Historii Polski
Czy Witold Pilecki podjął się najniebezpieczniejszej misji II wojny światowej? Jak trafił do Auschwitz? Czy rzeczywiście budował tam konspirację? Zapraszamy do obejrzenia podcastu Muzeum Historii Polski z udziałem dyrektora Instytutu Pileckiego Karola Madaja.
- Między znikaniem a trwaniem. Festiwal Wolskie Ostańce 2026 [fotorelacja]
Aktualności
Między znikaniem a trwaniem. Festiwal Wolskie Ostańce 2026 [fotorelacja]
Przez trzy dni (9–11 października) festiwal „Wolskie Ostańce” zapraszał do zatrzymania się i spojrzenia na Warszawę z nowej perspektywy — poprzez osobiste historie, miejsca naznaczone pamięcią oraz to, co wciąż trwa pomiędzy znikaniem a trwaniem.
- Porażka. Niemcy, Rosja i cena złudzeń | Relacja wideo z 9. spotkania Berlin w Warszawie
Aktualności
Porażka. Niemcy, Rosja i cena złudzeń | Relacja wideo z 9. spotkania Berlin w Warszawie
Jakie były źródła błędnych ocen w polityce Niemiec wobec Rosji? Których ostrzeżeń nie chciano usłyszeć i dlaczego? Jakie wnioski z tej historii wynikają dziś dla Niemiec, Polski i Ukrainy oraz dla bezpieczeństwa Europy? Dlaczego tak długo ignorowano sygnały ostrzegawcze i głosy płynące m.in. z Polski i Ukrainy? Jaką rolę odegrały w tym interesy gospodarcze, kalkulacje polityczne?
- Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
Aktualności
Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
30 września 2026 roku – w Dniu Archiwisty – w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej 82 odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Laboratoria innowacji. AI w archiwach”.
- Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
Aktualności
Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
8 października w ogrodzie Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej odbyło się wyjątkowe wydarzenie – jubileusz 10-lecia działalności instytucji.
- Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Aktualności
Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Dokument „Jedna wskazówka” o Obławie Augustowskiej, autorstwa Martyny Wojtkowskiej z Instytutu Pileckiego, otrzymał pierwsze wyróżnienie podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW w Gdyni.
- „Spotkanie z Patronem” w Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
Aktualności
„Spotkanie z Patronem” w Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
6 października pracownicy Instytutu Pileckiego brali udział w „Spotkaniu z Patronem” organizowanym przez Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej.
- „Świadek” – Seweryna Szmaglewska w drugim odcinku „Sali 600” | Przedpremierowy odsłuch na dachu Instytutu Pileckiego
Aktualności
„Świadek” – Seweryna Szmaglewska w drugim odcinku „Sali 600” | Przedpremierowy odsłuch na dachu Instytutu Pileckiego
1 października na dachu Instytutu Pileckiego odbył się przedpremierowy odsłuch drugiego odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi”, poświęconego Sewerynie Szmaglewskiej – pisarce, byłej więźniarce Auschwitz-Birkenau i świadkowi przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. Spotkanie zorganizowano w związku z 80. rocznicą zakończenia głównego procesu norymberskiego.