Rocznica zabójstwa Aleksandry i Hieronima Skłodowskich. Przypomina o nich program „Zawołani po imieniu” - Instytut Pileckiego
Rocznica zabójstwa Aleksandry i Hieronima Skłodowskich. Przypomina o nich program „Zawołani po imieniu”
Mijają 82 lata od dokonania zbrodni na Aleksandrze i Hieronimie Skłodowskich. Zamordowali ich niemieccy żandarmi 20 stycznia 1944 roku za pomoc Żydom.
Mieszkająca w Skłodach-Piotrowicach (dziś woj. mazowieckie) rodzina Skłodowskich w czasie niemieckiej okupacji dawała schronienie nieznanym z imienia osobom narodowości żydowskiej. Dowiedzieli się o tym Niemcy.
Mord za pomoc Żydom
20 stycznia 1944 roku żandarmi z posterunków w Andrzejewie, Jasienicy i Zarębach Kościelnych obstawili zabudowania gospodarstwa. W tym czasie oprócz Hieronima Skłodowskiego w domu przebywały także jego matka Aleksandra, siostra Apolonia i żona Amelia wraz z pięciorgiem dzieci: Leonardem, Ireną, Natalią, Cecylią i Włodzimierzem.
Relacje świadków na temat zbrodni
Po obstawieniu dróg ucieczki niemieccy żandarmi kazali wszystkim domownikom wyjść na podwórko i stanąć pod ścianą. W domu pozostała jedynie przykuta do łóżka 82-letnia Aleksandra Skłodowska. Hieronim Skłodowski mimo bicia nie przyznawał się do ukrywania Żydów. Na polecenie żandarmów przeszukano stodołę, gdzie po przerzuceniu zboża odnaleziono zamaskowaną kryjówkę. W momencie rewizji była opuszczona. Po odkryciu dowodów „zbrodni” Hieronim Skłodowski został wyprowadzony za stodołę i po upływie kilkunastu minut rozstrzelany. Rodzinie kazano wsiadać na podstawione furmanki i odwieziono do aresztu w Jasienicy. Po wywiezieniu rodziny jeden z żandarmów zamordował leżącą w łóżku Aleksandrę Skłodowską. Zwłoki matki i syna kazano zakopać w pobliżu zabudowań. Rodzina Skłodowskich po zwolnieniu z aresztu miała zakaz powrotu do zarekwirowanego domu i do końca okupacji mieszkała w sąsiednich Skłodach Średnich.
Te wstrząsające szczegóły zbrodni są znane dzięki relacji świadków, między innymi trzynastoletniego wówczas Leonarda.
Upamiętnienie
16 czerwca 2019 w Skłodach-Piotrowicach Aleksandra i Hieronim Skłodowscy zostali upamiętnieni w ramach projektu „Zawołani po imieniu”. Przy domu nr 6 - w miejscu, gdzie zostali zamordowali przez niemieckich żandarmów za pomoc Żydom, został odsłonięty pomnik.
Program „Zawołani po imieniu” poświęcony jest osobom narodowości polskiej zamordowanym za niesienie pomocy Żydom w czasie okupacji niemieckiej. Pamięć o tych, którzy wykazali się heroizmem w obliczu niemieckiego terroru, jest pielęgnowana we wspomnieniach rodzin, często jednak ich historie nie są znane ogółowi społeczeństwa.
Zobacz także
- Projekt Domu Pamięci Obławy Augustowskiej z szansą na prestiżową nagrodę. Trwa głosowanie
Aktualności
Projekt Domu Pamięci Obławy Augustowskiej z szansą na prestiżową nagrodę. Trwa głosowanie
Siedziba Instytutu Pileckiego w Augustowie może zdobyć nagrodę główną World Architecture Festival. Realizacja pracowni projektowej Tremend jest w finale prestiżowego konkursu. Głosować można do 31 stycznia.
- PORTRETY | Adam Bałdych Quintet
Aktualności
PORTRETY | Adam Bałdych Quintet
„Portrety” to poruszająca opowieść dźwiękiem, w której jazz spotyka się z historią, a indywidualne losy splatają się z doświadczeniem zbiorowym.
- Otwarte konsultacje w Bibliotece IP | Ferie zimowe z Instytutem Pileckiego
Aktualności
Otwarte konsultacje w Bibliotece IP | Ferie zimowe z Instytutem Pileckiego
Wszystkich spędzających ferie zimowe w Warszawie zapraszamy na otwarte konsultacje do Biblioteki Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej 82 w Warszawie.
- Konkurs na stanowisko adiunkta / adiunktki w dziedzinie nauk humanistycznych
Aktualności
Konkurs na stanowisko adiunkta / adiunktki w dziedzinie nauk humanistycznych
Konkurs na stanowisko adiunkta / adiunktki w dziedzinie nauk humanistycznych w Zakładzie badań nad nazizmem i okupacją niemiecką w czasie II wojny światowej w Instytucie Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego.
- 83. rocznica mordu na rodzinie Lubkiewiczów. Ich upamiętnienie zainaugurowało program „Zawołani po imieniu”
Aktualności
83. rocznica mordu na rodzinie Lubkiewiczów. Ich upamiętnienie zainaugurowało program „Zawołani po imieniu”
13. stycznia mija 83. rocznica mordu dokonanego przez niemieckich okupantów na rodzinie Lubkiewiczów. Do zbrodni doszło w Sadownem (pow. węgrowski). Upamiętnienie rodziny w 2019 roku zainaugurowało program „Zawołani po imieniu”.
- „Przejmuję dobre projekty od poprzedników”. Wywiad z dyrektorem Instytutu Pileckiego
Aktualności
„Przejmuję dobre projekty od poprzedników”. Wywiad z dyrektorem Instytutu Pileckiego
- Priorytetem na nadchodzące miesiące jest uroczyste otwarcie 14 marca oddziału w Nowym Jorku - powiedział w wywiadzie dla PAP Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego.
- „Narratio” – nowe cyfrowe repozytorium historii mówionej. Instytut Pileckiego jednym z partnerów ogólnopolskiego projektu
Aktualności
„Narratio” – nowe cyfrowe repozytorium historii mówionej. Instytut Pileckiego jednym z partnerów ogólnopolskiego projektu
To pierwsza w Polsce tak kompleksowa inicjatywa integrująca rozproszone zasoby relacji świadków historii. W gronie partnerów projektu „Narratio. Cyfrowe repozytorium historii mówionej” znalazł się Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego.
- Wesołych Świąt i Szczęśliwego Nowego Roku!
Aktualności
Wesołych Świąt i Szczęśliwego Nowego Roku!
Z okazji Świąt Bożego Narodzenia życzymy Państwu wszystkiego dobrego i wszelkiej pomyślności w 2026 r.
- Hanna Radziejowska i Mateusz Fałkowski o niemieckim spojrzeniu na historię XX wieku i Polskę w jubileuszowej publikacji Ośrodka Studiów Wschodnich
Aktualności
Hanna Radziejowska i Mateusz Fałkowski o niemieckim spojrzeniu na historię XX wieku i Polskę w jubileuszowej publikacji Ośrodka Studiów Wschodnich
Z okazji 20. rocznicy powstania Zespołu Niemieckiego przy Ośrodku Studiów Wschodnich (OSW) ukazał się zbiór tekstów pod redakcją Anny Kwiatkowskiej pt. „W służbie przyszłości. Polityka historyczna zjednoczonych Niemiec”.
- Laboratorium Lemkina – Instytut Pileckiego i Centrum Mieroszewskiego podpisały porozumienie o współpracy
Aktualności
Laboratorium Lemkina – Instytut Pileckiego i Centrum Mieroszewskiego podpisały porozumienie o współpracy
- Bohaterowie zza biurka | Cykl „Dyplomatyczne kontrapunkty"
Aktualności
Bohaterowie zza biurka | Cykl „Dyplomatyczne kontrapunkty"
W październiku i grudniu 2025 r. Galeria Instytutu Pileckiego zorganizowała cykl spotkań „Dyplomatyczne kontrapunkty”, poświęcony życiu i działalności polskich dyplomatów – bohaterów wystawy „Decyzja: ratować ludzi”.
- Wybitny historyk z Instytutu Pileckiego w doradztwie Prezydenta. Prof. Kucharczyk w gronie 13 powołanych.
Aktualności
Wybitny historyk z Instytutu Pileckiego w doradztwie Prezydenta. Prof. Kucharczyk w gronie 13 powołanych.
Prezydent RP Karol Nawrocki wręczył powołania nowym doradcom. Nominacje otrzymało 13 osób. Wśród nich jest profesor Grzegorz Kucharczyk – wybitny historyk (od 2021 r. pracownik naukowo-badawczy Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami Instytutu Pileckiego).