Relacja z konferencji „Postawy mniejszości niemieckich w okupowanej Europie (1939-1945). Metody badań, społeczne konteksty i powojenne konsekwencje" - Instytut Pileckiego
02.12.2025 (WT)
Relacja z konferencji „Postawy mniejszości niemieckich w okupowanej Europie (1939-1945). Metody badań, społeczne konteksty i powojenne konsekwencje"
W dniach 20–21 listopada 2025 r. w Berlinie odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa poświęcona problematyce postaw ludności niemieckiej w warunkach okupacji oraz ich powojennych losów.
„Die Haltung der deutschen Minderheiten im besetzten Europa (1939–1945). Forschungsmethoden, soziale Kontexte und Nachkriegsfolgen”
Konferencję zorganizowały: Instytut Pileckiego, Instytut Pileckiego w Berlinie oraz Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie. Obrady odbyły się w siedzibie Centrum przy Majakowskiring 47 w Berlinie.
W pierwszym dniu uczestnicy wysłuchali referatów poświęconych postawom mniejszości niemieckich w różnych regionach okupowanej Europy, ze szczególnym uwzględnieniem Europy Środkowo-Wschodniej. W przyjętym przez organizatorów szerokim ujęciu badawczym pojęcie to obejmowało również obszary Europy Południowo-Wschodniej, w tym Rumunię i Bułgarię, co znalazło odzwierciedlenie w wystąpieniach poświęconych m.in. mniejszościom niemieckim w tych krajach.
Wśród prelegentów znaleźli się m.in. Gerhard Wolf, Ottmar Trască, Thomas Bohn, Tomasz Chinciński, Piotr Madajczyk, Joanna Nikel, Marcin Przegiętka, Monika Napora, Ryszard Kaczmarek, Grzegorz Bębnik oraz Michał Turski. Referatom towarzyszyły komentarze i dyskusje prowadzone przez Andreja Angricka, Isabel Röskau-Rydel, Gerharda Wolfa i Piotra Madajczyka.
Drugi dzień konferencji miał charakter panelowy i został poświęcony dyskusjom nad nowymi publikacjami dotyczącymi dziejów i pamięci o mniejszościach niemieckich w Europie Środkowo-Wschodniej. Odbyły się m.in. debaty wokół książek Ryszarda Kaczmarka (Czy jestem Niemcem? Przesiedleńcy z Polski do RFN i NRD w latach 1950–1991), Isabel Röskau-Rydel (Deutsche im Distrikt Krakau 1939‑1945. Minderheit, Volksgemeinschaft, Besatzer) oraz Adama Dziuroka (Osądzenie przestępstw okresu II wojny światowej przez specjalny sąd karny w Katowicach w latach 1945‑1946).
Jednym z celów konferencji była prezentacja najnowszych wyników badań nad postawami i sprawczością (agency) mniejszości niemieckich w warunkach okupacji, z uwzględnieniem zróżnicowania postaw, kontekstów społecznych oraz powojennych mechanizmów odpowiedzialności i rozliczeń. Uczestnicy podejmowali również refleksję nad przełamywaniem stereotypowego obrazu jednolitej „Volksgemeinschaft” oraz nad znaczeniem badań mikrohistorycznych w tym obszarze. Cel ten został osiągnięty poprzez przedstawienie cząstkowych wyników badań realizowanych w ramach projektu „Polscy Niemcy 1939–1945. Postawy i sytuacja obywateli polskich narodowości niemieckiej na ziemiach wcielonych do III Rzeszy i w Generalnym Gubernatorstwie” (NPRH/DN/SN/0105/2023/12) oraz pogłębioną dyskusję nad nimi, prowadzoną podczas poszczególnych paneli i sekcji tematycznych.
Zobacz także
- Zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego tylko do końca czerwca!
Aktualności
Zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego tylko do końca czerwca!
Do końca czerwca Instytut Pileckiego przyjmuje zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego. Konkurs, już po raz szósty, organizowany jest przy udziale Rodziny Patrona i w partnerstwie z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau.
- Debata w Instytucie Polskim w Düsseldorfie z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego
Aktualności
Debata w Instytucie Polskim w Düsseldorfie z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego
28 kwietnia 2026 r. w Instytucie Polskim w Dusseldorfie odbyła się dyskusja z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego (1945-1946) pt. „Procesy Norymberskie z perspektywy polskiej i niemieckiej“ (Die Nürnberger Prozesse in polnischer und deutscher Perspektive).
- Berlin dziękuje polskim zdobywcom, którzy w 1945 roku wyzwolili miasto | Uroczystości upamiętniające z udziałem polskich weteranów w Berlinie
Aktualności
Berlin dziękuje polskim zdobywcom, którzy w 1945 roku wyzwolili miasto | Uroczystości upamiętniające z udziałem polskich weteranów w Berlinie
W sobotę, 2 maja, w Berlinie odbyły się uroczystości upamiętniające rocznicę kapitulacji miasta w 1945 roku z udziałem polskich weteranów. Przypomniano, że na Kolumnie Zwycięstwa – obok czerwonej flagi – powiewała wówczas także biało-czerwona, symbolizująca udział polskich żołnierzy w zdobyciu Berlina.
- On better protection against crimes against humanity: Summary of the international conference “The Roots of Crimes Against Humanity”
Aktualności
On better protection against crimes against humanity: Summary of the international conference “The Roots of Crimes Against Humanity”
The international conference “The Roots of Crimes Against Humanity: Bridging the Normative Gap” successfully concluded at the Pilecki Institute in Warsaw. Organized on the 20th and 21st of April 2026, in cooperation with the Polish Ministry of Foreign Affairs, the event aimed to provide historical and academic foundations for the first-ever United Nations Convention on the Prevention and Punishment of Crimes Against Humanity.
- Książka dr Joanny Nikel w finale konkursu HOMO – VERBUM – LOCUS
Aktualności
Książka dr Joanny Nikel w finale konkursu HOMO – VERBUM – LOCUS
Publikacja dr Joanny Nikel z Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami Instytutu Pileckiego znalazła się wśród pięciu finalistów konkursu na najlepszą książkę o Siedlcach i regionie HOMO – VERBUM – LOCUS.
- 76. rocznica śmierci Kazimierza Pużaka
Aktualności
76. rocznica śmierci Kazimierza Pużaka
30 kwietnia przypada 76. rocznica tragicznej śmierci Kazimierza Pużaka – jednego z najważniejszych liderów Polskiej Partii Socjalistycznej, Marszałka Polski Podziemnej i symbolu niezłomnej walki o wolną i sprawiedliwą Polskę.
- April 30 Deadline: Poland Proposes "Child-Sensitive Approach" for New UN Convention
Aktualności
April 30 Deadline: Poland Proposes "Child-Sensitive Approach" for New UN Convention
Beginning with today’s (April 30) deadline for all nations to submit their official comments to the United Nations on the draft of the proposed Convention on the Prevention and Punishment of Crimes Against Humanity, Poland has made an aggressive bid to become one of the leaders representing the globe’s most vulnerable victims.
- Instytut Pileckiego na konferencji Komendy Głównej Policji
Aktualności
Instytut Pileckiego na konferencji Komendy Głównej Policji
28 kwietnia 2026 r. p.o. zastępcy dyrektora ds. naukowych w Instytucie Pileckiego dr Krystian Wiciarz, na zaproszenie Komendanta Głównego Policji gen. insp. Marka Boronia, wziął udział w ogólnopolskiej konferencji naukowej pt. „Wojenne i powojenne losy funkcjonariuszy Policji Państwowej i Policji Województwa Śląskiego”.
- Podsumowanie 5. edycji Pilecki Institute International Teachers and Educators Program (ITEP)
Aktualności
Podsumowanie 5. edycji Pilecki Institute International Teachers and Educators Program (ITEP)
Tegoroczna konferencja online poświęcona była dekadzie powojennej 1945–1955 – czasowi odbudowy zniszczonych krajów, początków zimnej wojny i narodzin nowego ładu międzynarodowego.
- Instytut Pileckiego partnerem Turnieju Szkół im. rtm. Witolda Pileckiego
Aktualności
Instytut Pileckiego partnerem Turnieju Szkół im. rtm. Witolda Pileckiego
14–16 maja w Ostrowi Mazowieckiej odbędzie się finał VI edycji Turnieju Szkół im. rtm. Witolda Pileckiego, organizowanego przez Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej.
- Każda droga zaczyna się w domu | Festiwal z okazji 125. rocznicy urodzin Rotmistrza
Aktualności
Każda droga zaczyna się w domu | Festiwal z okazji 125. rocznicy urodzin Rotmistrza
- Polacy w niemieckiej debacie o Holokauście. Trzecia debata z cyklu „Berlin w Warszawie” [wideo]
Aktualności
Polacy w niemieckiej debacie o Holokauście. Trzecia debata z cyklu „Berlin w Warszawie” [wideo]
Polacy w niemieckiej debacie o Holokauście: między odpowiedzialnością jednostkową a niebezpieczeństwem uogólnień – pod takim tytułem odbyła się trzecia debata w cyklu „Berlin w Warszawie”. Zaproszeni goście dyskutowali o współczesnym dyskursie dotyczącym Zagłady w Niemczech i Polsce.