Nagroda za pielęgnowanie pamięci o zamordowanych za ukrywanie Żydów - Instytut Pileckiego

Cecylia Borkowska od lat pielęgnuje pamięć o rodzicach, Juliannie i Stanisławie Postkach, a także o braciach, Henryku i Wacławie, którzy w czasie II wojny światowej stracili życie za ukrywanie osób pochodzenia żydowskiego.

Dyrektor Instytutu Pileckiego, dr Wojciech Kozłowski, zdecydował o przyznaniu nagrody pani Cecylii w środę 29 stycznia 2020 roku. Jak czytamy w uzasadnieniu Rady Pamięci Instytutu Pileckiego; „Pani Cecylia Borkowska występowała do Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich o wyjaśnienie sprawy mordu jej rodziny i ukrywanych przez nią Żydów, a w 1988 r. rozpoczęła starania o medal Sprawiedliwych wśród Narodów Świata dla nich. Pomimo kilkuletnich działań rodzina Postków nie otrzymała odznaczenia, ze względu na niemożliwość dotarcia do żydowskich świadków wydarzeń. Pani Cecylia Borkowska udzieliła wielu wywiadów, opowiadając o tragedii jaka dotknęła ją i jej rodzinę, tym samym pielęgnując pamięć o rodzicach i braciach.  Spotyka się z rodzinami żydowskimi oraz innymi zainteresowanymi, udostępnia materiały źródłowe, pisma i fotografie dotyczące swej rodziny. (…) Rada Pamięci wydając opinię kierowała się świadectwami i materiałami źródłowymi potwierdzającymi jej działania, które są dostępne w zasobach Instytutu”.

Podstawą do przyznania nagrody w wysokości 10 tysięcy złotych jest rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 17 stycznia 2019 roku w sprawie nagród za niesienie pomocy obywatelom polskim lub Polakom o innej przynależności państwowej będących ofiarami totalitaryzmów lub pielęgnowanie pamięci o nich.

Cecylia Borkowska jest córką Julianny i Stanisława Postków, którzy przed wybuchem II wojny światowej prowadzili gospodarstwo rolne w Stoczku koło Węgrowa. Małżeństwo wychowywało ośmioro dzieci: Henryka, Wacława, Franciszka, Jerzego, Józefa, Cecylię, Mariannę i Zofię.

W lipcu 1942 roku troje uciekinierów z likwidowanego warszawskiego getta poprosiło ich o schronienie. Państwo Postkowie zdecydowali się im pomóc, pomimo grożącej za to kary śmierci. We wrześniu 1942 roku, w czasie likwidacji getta w Stoczku, do grupy ukrywanych dołączył znajomy Hajkel wraz z nieznaną z nazwiska parą. Pod koniec 1942 roku o schronienie poprosili dwaj bracia i siostra z małym dzieckiem z rodziny Majorków. Po buncie w obozie w Treblince w sierpniu 1943 do ukrywanych dołą­czyły kolejne osoby. W sumie w dwóch kryjówkach na terenie gospodarstwa ukrywało się 17 osób. Cecylia jako nastoletnia dziewczyna osobiście pomagała uciekinierom, m.in. przynosiła im przygotowane przez matkę pożywienie.

5 września 1943 około godziny 10.00 gospodarstwo Postków zostało otoczone przez niemiecką żan­darmerię. W domu przebywali wtedy Stanisław i Julianna wraz z Henrykiem, Wacławem i Francisz­kiem. Cecylia i Jerzy byli w szkole. Marianna i Zofia zbierały grzyby. Podczas przeszukania Niemcy znaleźli najpierw Żydów ukrywanych w piwnicy spalonego domu. Rozstrzelano ich w pobliskim lesie. Po wznowieniu poszukiwań Niemcy odkryli także drugi bunkier, którego mieszkańców rozstrzelano na miejscu. Żandarmi aresztowali Stanisława, Henryka i Wacława (Franciszkowi udało się zbiec). Trafili do więzienia na Pawiaku w Warszawie. Juliannę Postek Niemcy zakatowali kijami. Zmarła następnego dnia na skutek ponie­sionych obrażeń. Stanisław Postek nigdy nie wrócił do domu: z Pawiaka trafił do obozu w Auschwitz, gdzie zginął w marcu 1944 roku. Henryk i Wacław zostali zwolnieni, lecz po kilku miesiącach Niemcy znów zaczęli wypytywać o ukrywanie Żydów. Sytuacja rodzeństwa była bardzo trudna i znacząco pogorszyła się, gdy w czerwcu 1944 r. Niemcy ponownie zatrzymali Wacława i Henryka. Bracia już nigdy nie wrócili do domu, a ich los pozostaje nieznany.

30 czerwca 2019 r. w ramach projektu Zawołani po imieniu odsłonięto tablicę upamiętniającą Juliannę, Stanisława, Henryka i Wacława Postków. Cecylia Borkowska wspierała Instytut Pileckiego w organizacji tego wydarzenia: udostępniła rodzinne fotografie do wykorzystania w materiałach informacyjno–promocyjnych, a w czasie uroczystości odsłoniła tablicę poświęconą jej rodzinie.