Zaproszenie na otwarcie Domu Pamięci Obławy Augustowskiej – zapis konferencji prasowej - Instytut Pileckiego
11.07.2025 (PT)
Zaproszenie na otwarcie Domu Pamięci Obławy Augustowskiej – zapis konferencji prasowej
10 lipca 2025 roku w siedzibie Instytutu Pileckiego w Augustowie odbyła się konferencja prasowa poświęcona otwarciu Domu Pamięci Obławy Augustowskiej, które odbędzie się 12 lipca.
W spotkaniu wzięli udział: prof. Krzysztof Ruchniewicz – Dyrektor Instytutu Pileckiego, Łukasz Prokorym – Marszałek Województwa Podlaskiego, Aleksandra Czerobska – Pełnomocnik Dyrektora Instytutu Pileckiego ds. upamiętnienia Obławy Augustowskiej, a także darczyńcy pamiątek rodzinnych po ofiarach Obławy Augustowskiej: Dorota Dyjuk, Helena Jolanta Sołtys oraz Ryszard Waszkiewicz. Konferencję prowadził Jan Gebert, rzecznik prasowy Instytutu Pileckiego.
Celem spotkania było zaprezentowanie historii rodzin ofiar Obławy Augustowskiej, które od 80 lat starają się o godne upamiętnienie zamordowanych członków rodzin.
Dyrektor Instytutu Pileckiego podkreślił, że otwarcie Domu Pamięci Obławy Augustowskiej jest zwieńczeniem wieloletniej walki o pamięć o ofiarach tej zbrodni. – Jest to bardzo ważny etap, ale nie ostatni, gdyż nie znaleźliśmy miejsca pochówku ofiar Obławy – powiedział. Celami Instytutu w zakresie działalności w Augustowie są: badanie, popularyzowanie, a także upamiętnienie Obławy Augustowskiej. Wszystkie te działania są realizowane.
Prof. Ruchniewicz przypomniał o wydanej niedawno publikacji, która jest efektem konferencji naukowej Instytutu Pileckiego „Obława Augustowska i jej konsekwencje – stan badań i postulaty badawcze”. Wspomniał również o planach badawczych, zainspirowanych znalezionymi w piwnicy Domu Turka inskrypcjami ofiar Obławy. Celem Instytutu będzie opracowanie biogramów ofiar Obławy. Podkreślił, że problematyka związana z Obławą Augustowską jest aktualna, bo do tego rodzaju zbrodni dochodzi także dzisiaj, czego przykładem jest wojna w Ukrainie.
Marszałek Województwa Podlaskiego podkreślił wagę otwarcia Domu Pamięci Obławy Augustowskiej dla historii regionu. – To będzie jedno z najważniejszych miejsc, które mieszkańcy naszego województwa oraz turyści, którzy je odwiedzają, będą mogli zobaczyć – powiedział. Zadeklarował również wsparcie działalności Domu Pamięci przez władze województwa podlaskiego.
Helena Jolanta Sołtys, bratanica Wacława Sobolewskiego – ofiary Obławy Augustowskiej – wskazała, jak ważna jest pamięć oraz popularyzacja wiedzy o zbrodniach sowieckich. Wspominając swojego stryja, opisała go jako bardzo silnego człowieka, który jeszcze jako osoba niepełnoletnia wstąpił do szkoły podchorążych, którą ukończył z wyróżnieniem. – W czasie Obławy Augustowskiej mój stryjek utrzymywał rodzinę, był wtedy zatrudniony jako kolejarz. Został schwytany razem z 12 innymi osobami, kiedy wracał do domu – opowiadała – skuty próbował uciekać w pole, otrzymał serię z karabinu. Sowieci wsadzili go na furmankę i wywieźli do rowu. Do dzisiaj jest jedyną ofiarą Obławy Augustowskiej której ciało odnaleziono.
Ryszard Waszkiewicz, bratanek ofiary Obławy Augustowskiej, Ildefonsa Waszkiewicza, łamiącym się głosem opowiadał o losach poszukiwania prawdy o ofiarach sowieckiej zbrodni. – Pod koniec lat 80. do ojca zgłosił się Obywatelski Komitet Poszukiwań Mieszkańców Suwalszczyzny Zaginionych w Lipcu 1945 r. Po Okrągłym Stole wierzyliśmy, że Komitet coś zrobi, że coś będzie się dalej działo w kierunku wyjaśnienia prawdy. Niestety, tata, który bardzo wiele wiedział, nie dożył przesłuchania przez prokuraturę. Kiedy ojciec zmarł, mama chciała pozbyć się jego rzeczy. Wziąłem je do siebie. Pomyślałem, że muszę te rzeczy zabezpieczyć – powiedział.
Nadzieja na upamiętnienie ofiar Obławy wróciła, kiedy powstał Instytut Pileckiego i pojawił się pomysł na utworzenie Domu Pamięci Obławy Augustowskiej. Ze wzruszeniem wspominał moment przekazania pamiątek rodzinnych Instytutowi Pileckiego. – Postanowiłem, że te przedmioty muszą być w tym muzeum.
Następnie Dorota Dyjuk, wnuczka Michała Wołąsewicza, zamordowanego podczas Obławy, opowiedziała o zdjęciach po swoim dziadku – amatorskim fotografie. Część z jego zdjęć podarowała na wystawę Instytutu Pileckiego. – Moim ulubionym zdjęciem jest to zrobione na ul. 3 Maja [przy tej ulicy mieści się Dom Pamięci Obławy Augustowskiej – przyp. red.], pokazujące, jak wyglądało nasze miasto właśnie przed wojną – wspomniała. Podkreśliła również osobisty charakter, jaki mają dla niej przekazane do muzeum zdjęcia. – Pamięć o wydarzeniach, mówi się, trwa trzy pokolenia. Nam się udało tę pamięć przekazać następnemu pokoleniu. Jesteśmy z tego dumni – przyznała. – Dla rodzin „obławowych”, dla naszego środowiska, jest to niezwykle ważne, że powstało takie miejsce, upamiętniające członków naszych rodzin – podkreśliła.
Po konferencji prasowej prof. Ruchniewicz oprowadził rodziny Obławy Augustowskiej po wystawie w „Domu Turka”. Była to okazja do wymiany refleksji na temat wystawy, ale przede wszystkim bardzo osobiste doświadczenie dla rodzin, które tak długo czekały na godne upamiętnienie pomordowanych przodków. Nie obyło się bez wzruszeń. .
Dom Pamięci Obławy Augustowskiej, mieści się w dawnej katowni nazywanej „Domem Turka” (Augustów, ul. 3 Maja 16), otwarty zostanie 12 lipca 2025 roku o godzinie 13:30 (program obchodów - tutaj). Zapraszamy!
Organizatorzy: Instytut Pileckiego, Województwo Podlaskie Partnerzy: Miasto Augustów i Powiat Augustowski, Klub Historyczny im. AK w Augustowie, Bazylika NSJ, ZHP Augustów, Związek Sybiraków – Oddział w Augustowie, 1. Batalion Saperów w Augustowie, Augustowskie Placówki Kultury, Wojskowe Biuro Historyczne Patroni medialni: TVP Historia, TVP Białystok, Polskie Radio Białystok, Radio 5, Kurier Poranny, Gazeta Współczesna, Nasze Miasto Augustów, Augustów 24, KARTA, Onet.
Zobacz także
- Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Aktualności
Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Ruszył nabór do drugiej edycji ogólnopolskiego projektu edukacyjno-historycznego Instytutu Pileckiego.
- Zeznania z procesu Adama Humera | Nowa kolekcja relacji o zbrodniach komunistycznych na 10-lecie portalu ZapisyTerroru.pl
Aktualności
Zeznania z procesu Adama Humera | Nowa kolekcja relacji o zbrodniach komunistycznych na 10-lecie portalu ZapisyTerroru.pl
– To dla Instytutu Pileckiego niezwykle ważny moment. Badając totalitaryzmy, dokumentujemy również zbrodnie popełnione w okresie stalinowskim – podkreślał prof. Andrzej Zawistowski podczas spotkania poświęconego prezentacji nowej kolekcji w internetowej bazie świadectw Instytutu Pileckiego ZapisyTerroru.pl.
- 86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej
Aktualności
86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej
16 listopada 2026 roku przy zachowanym fragmencie muru getta na terenie XII Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza (ul. Sienna 53 w Warszawie) odbyła się ceremonia upamiętniająca 86. rocznicę zamknięcia granic getta warszawskiego. W wydarzeniu wziął udział dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj.
- Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa
Aktualności
Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa
12 listopada 2026 roku w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej odbyła się wizyta studyjna uczestników projektu „Liderzy Polonii 2026”. Blisko 40 działaczy i przedstawicieli organizacji polonijnych z całego świata poznało nasze narzędzia dokumentowania historii XX wieku oraz dobre praktyki w zakresie edukacji historycznej.
- Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku
Aktualności
Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku
11 listopada 2026 roku Instytut Pileckiego uczestniczył jako partner w festiwalu „Wspólna Niepodległa” w Warszawie, organizowanym przez Muzeum Historii Polski z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Odwiedzający Cytadelę Warszawską oraz Krakowskie Przedmieście wzięli udział w grze terenowej, pokazach rekonstrukcji historycznej Armii Ochotniczej z 1920 roku, seansach filmowych, badaniach archiwalnych w bazie „Zapisy Terroru” oraz symulacji wyborów do Sejmu Ustawodawczego z 1919 roku, w której zwyciężyła Irena Kosmowska (52 głosy).
- Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa
Aktualności
Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa
W 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w Galerii Instytutu w Domu Bez Kantów Instytut Pileckiego zorganizował niezwykłe wybory.
- Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
Aktualności
Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
4 listopada w Instytucie Pileckiego odbyła się debata towarzysząca premierze dwutomowej monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, opublikowanej we wrześniu 2026 r. nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego.
- Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
Aktualności
Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
W dniach 26–30 października 2026 roku w ramach „Public History Lab 2026” grupa nauczycieli, edukatorów, studentów i doktorantów z Niemiec poznawała w Warszawie polską perspektywę na wydarzenia II wojny światowej.
- Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
Aktualności
Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
29 października 2026 roku na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie plenerowej ekspozycji „Odznaczeni Medalem Virtus et Fraternitas 2026”. Wydarzenie przypomina postaci tegorocznych laureatów Medalu – osób, które w najciemniejszych momentach XX wieku wykazały się wyjątkową odwagą, solidarnością i człowieczeństwem, niosąc ratunek polskim obywatelom.
- Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Aktualności
Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odznaczył medalem „Virtus et Fraternitas” 18 osób z 7 krajów: Czech, Japonii, Norwegii, Nowej Zelandii, Ukrainy, Węgier i Polski.
- Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
Aktualności
Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.
- The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Aktualności
The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.


