"Koniec świata to dobry początek" | Premiera audioserialu w 80. rocznicę przybycia polskich sierot do Nowej Zelandii - Instytut Pileckiego

02.11.2024 (SOB)

"Koniec świata to dobry początek" | Premiera audioserialu w 80. rocznicę przybycia polskich sierot do Nowej Zelandii

Dokładnie w 80. rocznicę przybycia polskich dzieci do Pahiatua w Nowej Zelandii, odbyła się premiera audioserialu, który opowiada niezwykłą historię odnalezienia domu na drugim końcu świata.

Zapraszamy do odsłuchania najnowszych odcinków w Mediatece Instytutu Pileckiego (kliknij). 
 
Audioserial „W Nowej Zelandii zaczyna się dzień. Opowieść o dzieciach z Pahiatua” to wspólna produkcja Instytutu Pileckiego i Polskiego Radia, której bohaterowie opowiadają, jak wyglądała ich droga na koniec świata i jak doświadczenie uchodźstwa wpłynęło na życie ich rodzin.
 
Premiera odbyła się 31 października, dokładnie 80 lat po tym, jak statek z grupą 733 polskich dzieci na pokładziedo przypłynał do Nowej Zelandii. Osierocone ofiary sowieckich wywózek miały w tym kraju odnaleźć schronienie do końca wojny. Większość z nich została tam jednak na zawsze.
 
Podczas uroczystej premiery audioserialu zgromadzeni w studio im. Agnieszki Osieckiej goście usłyszeli premierowy odcinek serii pt. „Dom z widokiem”, przybliżający historię Janka, który na przekór losowi postanowił zostać milionerem.
 
Historia polskich dzieci, które przybyły do Pahiatua w Nowej Zelandii to nie tylko niesamowita opowieść o przetrwaniu w straszliwie trudnych czasach, lecz także źródło inspiracji w kontekście powitania, jakie czekało je w Nowej Zelandii, ich podróży przez kraj oraz dalszych losów. To również niezwykle ważny kamień milowy w relacjach między Polską a Nową Zelandią, co obie strony cenią sobie bardzo wysoko  – podkreślił Chargé d'affaires Ambasady Nowej Zelandii Tom Fitzsimons.

Audioserial "W Nowej Zelandii zaczyna się dzień" to nie tylko opowieść o dramatycznych losach dzieci z Pahiatua, ale też dokumentacja ich niezłomności i siły. Dzięki zgromadzonym przez autorkę wywiadom i archiwaliom możemy poznać historię polskiej społeczności, która po latach stała się częścią nowozelandzkiego społeczeństwa. Mamy przywilej wsłuchania się w ich opowieść, którą Martyna Wojtkowska ożywiła na nowo w dźwiękowej podróży do Pahiatua - zwrócił się do zgromadzonych w liście dr Wojciech Kozłowski, pełniący obowiązki dyrektora Instytutu Pileckiego. Audioserial ten jest nie tylko hołdem dla dzieci z Pahiatua, ale też inspirującą opowieścią o odwadze i o życiu, które nawet w obliczu najtrudniejszych okoliczności, może narodzić się na nowo - dodał dr Kozłowski.
Po premierowym odsłuchu odbyła się dyskusja o doświadczeniach dzieci uchodźczych – tych, których dzieciństwo naznaczyła druga wojna światowa, jak i współczesnych, mieszkających w ośrodkach dla uchodźców. W rozmowie o problemach dzieci-uchodzców, wzięły udział: autorka audioserialu Martyna Wojtkowska, Iza Orłów z Fundacji dla Wolności, Paulina Piórkowska z Fundacji Kuchnia Konfliktu oraz dr Agnieszka Witkowska-Krych z Instytutu Pileckiego.

Pierwszy odcinek audioserialu zostanie wyemitowany w radiowej Trójce 11 XI o 20:05 w audycji „Klub Trójki. Audiodokument”. Kolejne odcinki będą pojawiać się co tydzień na platformie podcastowej Polskiego Radia oraz na stronie Instytutu Pileckiego (odcinki na stronie IP). Zapraszamy!

***

W realizacji dokumentu wykorzystano ponad dwadzieścia pogłębionych wywiadów zrealizowanych w Polsce i w Nowej Zelandii oraz dokumenty archiwalne, które Nowozelandczycy latami gromadzili na temat dzieci z Pahiatua (w tym korespondencję odtajnioną w 2024 r.).

Wyjątkowość projektu polega również na wykorzystaniu unikalnych materiałów historycznych i źródłowych a także specjalnie skomponowanej muzyce, za którą odpowiada Artur Giordano – kompozytor, który stworzy ścieżki dźwiękowe do wielu produkcji historycznych.

- O historii dzieci z Pahiatua dowiedziałam się podczas prac nad artykułem poświęconym małżeństwu Fraserów. Kiedy zapoznawałam się ze źródłami archiwistka z Instytutu Pileckiego powiedziała mi, że kiedy dzieci dotarły do obozu, pod każdą poduszką czekał na nie cukierek. Jak on smakował? To był haczyk, który mnie wciągnął. Na zrealizowanie wywiadów otrzymałam stypendium „Młoda Polska”, a do Nowej Zelandii poleciałam, kiedy rząd po ponad dwuletniej izolacji z powodu pandemii otworzył granice dla przyjezdnych z Europy. Moi rozmówcy miesiącami nie widywali swoich dzieci, a wnuki tylko na ekranie komputera. Co dopiero spotkać się z obcą osobą, która właśnie przyleciała z Polski? Mimo niepewności otwierali drzwi swoich domów i dzięki temu nagrałam dziesiątki godzin opowieści. W tym roku najstarsze z dzieci z Pahiatua obchodzi 99. urodziny, najmłodsze — 84., a mimo to dla niektórych był to pierwszy raz kiedy opowiedzieli swoją uchodźczą historię, od początku do końca. Niestety kilkoro z moich bohaterów już nie żyje i podejrzewam, że mógł być to ostatni raz, kiedy opowiedzieli o tym, co ich spotkało. To dla mnie prawdziwy dar, jak ten cukierek pod poduszką – powiedziała o swojej pracy autorka, Martyna Wojtkowska.

Zobacz także

  • Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
    Grafika promująca wydarzenie

    Aktualności

    Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej

    Jak pamiętać o tych, których los wciąż pozostaje nie w pełni poznany? 4 września spotkamy się w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach, by poprzez słowo, muzykę i wspólną modlitwę oddać hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.

  • Nowy Jork | Wystawa „Między życiem a śmiercią: historie pomocy w czasie Zagłady”

    Aktualności

    Nowy Jork | Wystawa „Między życiem a śmiercią: historie pomocy w czasie Zagłady”

    Do 29 października w Instytucie Pileckiego w Nowym Jorku można oglądać wystawę o ludziach, którzy ryzykowali własne życie, aby ratować Żydów podczas Holokaustu – oraz tych, którzy przeżyli dzięki ich odwadze.

  • Sowieckie dziedzictwo Azji Centralnej oczami polskich reportażystów
    Grafika promująca wydarzenie

    Aktualności

    Sowieckie dziedzictwo Azji Centralnej oczami polskich reportażystów

    W ostatnich latach nakładem Wydawnictwa Czarne ukazały się trzy wybitne reportaże mierzące się z sowieckim dziedzictwem Azji Centralnej. O tym, jak postsowieckie dziedzictwo wpływa na współczesny Kazachstan i Kirgistan, dlaczego ślady totalitaryzmów bywają nieoczywiste oraz czym ta historia inspiruje współczesnych reportażystów, porozmawiają autorzy książek: Wojciech Górecki, Joanna Czeczott, Emilia Sułek oraz krytyczka literacka Aurelia Szwajkowska (Uniwersytet Rzeszowski). Spotkanie poprowadzi dr Dmitrij Panto – historyk, który dzieciństwo i młodość spędził w północnym Kazachstanie.

  • „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” - konferencja naukowa
    Grafika promująca wydarzenie

    Aktualności

    „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” - konferencja naukowa

    Międzynarodowa konferencja naukowa „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” organizowana w dniach 2-4 września przez Instytut Pileckiego w Warszawie jest pierwszym w Polsce przedsięwzięciem podsumowującym interdyscyplinarne badania nad sowiecką Azją Centralną w XX wieku – regionem o wyjątkowo skomplikowanej historii totalitaryzmu, o dramatycznych doświadczeniach ludności poddawanej masowym represjom i przymusowym deportacjom, w tym ludności polskiej.

  • Instytut Pileckiego uczcił pamięć obrońców Polski we wrześniu i październiku 1939 roku
    Dyrektor Karol Madaj składa wieniec pod pomnikiem

    Aktualności

    Instytut Pileckiego uczcił pamięć obrońców Polski we wrześniu i październiku 1939 roku

    W 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej przedstawiciele Instytutu Pileckiego wzięli udział w uroczystościach upamiętniających obrońców Ojczyzny oraz cywilne ofiary niemieckiej agresji. Kwiaty złożono zarówno podczas ogólnopolskich obchodów na Westerplatte, jak i lokalnych miejscach pamięci w Warszawie.

  • Instytut Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie
    Grafika z informacją o Targach Książki.

    Aktualności

    Instytut Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie

    Zachęcamy do odwiedzenia stoiska Instytutu Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie! Będzie to znakomita okazja do zapoznania się z naszą ofertą wydawniczą.

  • „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy
    Zdjęcie z otwarcia wystawy

    Aktualności

    „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy

    W piątek, 28 sierpnia, w rocznicę śmierci Rafała Lemkina i tuż po 35. rocznicy odzyskania niepodległości przez Mołdawię Instytut Pileckiego, wspólnie z Centrum Mieroszewskiego, otworzył na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie wystawę „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947”.

  • Karol Madaj dyrektorem Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego

    Aktualności

    Karol Madaj dyrektorem Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego

    Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, powołała Karola Madaja na stanowisko dyrektora Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego w Warszawie. Pięcioletnia kadencja dyrektora rozpocznie się 30 sierpnia br.

  • Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie

    Aktualności

    Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie

    Szanowni Państwo, w związku z poważnym atakiem hakerskim, w nocy z 13 na 14 sierpnia, na stronę internetową Instytutu oraz oddziałów w Berlinie i Augustowie informujemy, że na stronach Instytutu, opublikowane zostały materiały noszące znamiona rosyjskiej propagandy i dezinformacji. Treści te wymierzone były w polską historię i wzmacniały narracje antyukraińskie.

  • Rocznica zwycięstwa Polaków nad Armią Czerwoną i Święto Wojska Polskiego

    Aktualności

    Rocznica zwycięstwa Polaków nad Armią Czerwoną i Święto Wojska Polskiego

    To jedno z kluczowych militarnych starć w dziejach świata! 15 sierpnia obchodzimy rocznicę Bitwy Warszawskiej, określanej też zwyczajowo „Cudem nad Wisłą”. To również Święto Wojska Polskiego.

  • „Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”

    Aktualności

    „Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”

    W najnowszym numerze magazynu historycznego „Mówią Wieki” (nr 6/2026), w całości poświęconym Obławie Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po II wojnie światowej, Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego, opowiedział o misji Instytutu Pileckiego i otwartego w lipcu 2025 roku Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.

  • Sprawa Reinefartha. Jak sprawca Rzezi Woli uniknął kary? | Siódme spotkanie „Berlin w Warszawie” [wideo i foto]

    Aktualności

    Sprawa Reinefartha. Jak sprawca Rzezi Woli uniknął kary? | Siódme spotkanie „Berlin w Warszawie” [wideo i foto]

    6 sierpnia – w 82. rocznicę Rzezi Woli, w Instytucie Pileckiego odbyło się siódme spotkanie cyklu „Berlin w Warszawie”. Debata poświęcona była jednemu z najbardziej bolesnych przykładów powojennej bezkarności – historii Heinza Reinefartha, byłego generała Waffen-SS i jednego z dowódców odpowiedzialnych za zbrodnie popełnione podczas tłumienia Powstania Warszawskiego, w tym masakrę ludności cywilnej na warszawskiej Woli.