Odzyskanie niepodległości przez Polskę w 1918 roku | 11 listopada - Instytut Pileckiego
11.11.2025 (WT)
Odzyskanie niepodległości przez Polskę w 1918 roku | 11 listopada
11 listopada 1918 roku we francuskim Compiegne doszło do podpisania rozejmu de facto kończącego pierwszą wojnę światową.
Dla powstającej z grobu zaborów Rzeczypospolitej znaczenie tego dnia było ogromne - oto klęskę poniosły wszystkie trzy zaborcze mocarstwa. Na ich terenach powstawały spontanicznie zalążki polskiej władzy, trwało rozbrajanie nieprzyjacielskich wojsk, przejmowanie kontroli nad miastami i wioskami.
Tego samego dnia Rada Regencyjna przekazała Józefowi Piłsudskiemu, przybyłemu z niemieckiego więzienia do Warszawy dzień wcześniej, władzę nad odradzającym się Wojskiem Polskim. Piłsudski od razu musiał się zmierzyć z niezmiernie trudnym zadaniem skoordynowania rozbrajania oddziałów niemieckich i organizacji odsieczy dla miasta Lwowa, walczącego z siłami ukraińskimi, próbującymi przyłączyć je do formującego się państwa zachodnioukraińskiego. Warszawiacy tłumnie wylegli na ulice, świętując i dając wyraz swej patriotycznej postawie. Naprędce organizowano własne wojsko, tworzono fundamenty urzędów, zabezpieczano mienie publiczne.
Pisarka Maria Dąbrowska wspominała:
W tym wszystkim wstaje Polska. I nikt nie widzi, jaka jest piękna. Nikt nie postrzega w tym zgiełku.
Polski polityk i działacz niepodległościowy Jędrzej Moraczewski zapamiętał ten czas w słowach:
Niepodobna oddać tego upojenia, tego szału radości, jaki ludność polską w tym momencie ogarnął. Po stu dwudziestu latach prysły kordony. Nie ma ich. Wolność! Niepodległość! Zjednoczenie! Własne państwo! Na zawsze! Chaos? To nic. Będzie dobrze.
Słowa Dąbrowskiej i Moraczewskiego uznać można za swoisty manifest polskiego społeczeństwa tamtych pamiętnych listopadowych dni. Źródło nadziei i siły, z jakiego przyszło Polakom czerpać przez kolejne długie trzy lata, podczas wojen o granice Rzeczypospolitej stoczonych z wojskami bolszewickimi, niemieckimi, ukraińskimi i czeskimi.
W roku 1937 dzień 11 listopada ustanowiony został już oficjalnie jako narodowe święto niepodległości. Podczas drugiej wojny światowej obchodzony był przez Polaków zarówno w okupowanym kraju, jak i na obczyźnie, wszędzie tam, gdzie był polski żołnierz.
Zobacz także
- Książka wydana przez Instytut Pileckiego nagrodzona w prestiżowym Konkursie ACADEMIA 2026!
Aktualności
Książka wydana przez Instytut Pileckiego nagrodzona w prestiżowym Konkursie ACADEMIA 2026!
„Korespondencja Poselstwa Rzeczypospolitej Polskiej w Bernie, t. III. 1943” w opracowaniu Aleksandry Kmak-Pamirskiej i Barbary Świtalskiej-Starzeńskiej została wyróżniona w 19. edycji Konkursu na najlepszą książkę akademicką i naukową ACADEMIA 2026.
- „Instytut Pileckiego bierze pod lupę niemieckie podręczniki do historii” | Marek Kozubal w „Rzeczpospolitej”
Aktualności
„Instytut Pileckiego bierze pod lupę niemieckie podręczniki do historii” | Marek Kozubal w „Rzeczpospolitej”
Jaką opowieść o Polsce otrzymują młodzi Niemcy: od tragicznego roku 1939 i brutalnej okupacji, przez dylematy granic, aż po współczesne problemy? Co dla niemieckiego odbiorcy jest oczywistością, a w Polsce wciąż budzi sprzeciw lub poczucie zniekształcenia historii? - Marek Kozubal zaprasza na kolejną debatę "Berlin w Warszawie" na łamach "Rzeczpospolitej".
- „Moje miejsce na ziemi” | Wystawa prac powstałych podczas pleneru malarskiego Festiwalu Pileckiego
Aktualności
„Moje miejsce na ziemi” | Wystawa prac powstałych podczas pleneru malarskiego Festiwalu Pileckiego
Do 9 czerwca w foyer Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej w Warszawie można oglądać wystawę prac powstałych podczas pleneru malarskiego „Moje miejsce na ziemi”, zorganizowanego w ramach Festiwalu Pileckiego z okazji 125. rocznicy urodzin Witolda Pileckiego.
- Dziękujemy, że byliście z nami! Tak upłynął nam Festiwal Pileckiego
Aktualności
Dziękujemy, że byliście z nami! Tak upłynął nam Festiwal Pileckiego
Festiwal Rotmistrza dobiegł końca, jednak towarzyszące mu spotkania, rozmowy i emocje zostaną z nami na długo.
- Karol Madaj o albumie „Witold Pilecki (1901–1948)”
Aktualności
Karol Madaj o albumie „Witold Pilecki (1901–1948)”
– Od początku wyróżniały go duża samoświadomość i silna wewnątrzsterowność – mówi o Witoldzie Pileckim Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego.
- 78. rocznica śmierci Witolda Pileckiego | Międzynarodowy Dzień Bohaterów Walki z Totalitaryzmem
Aktualności
78. rocznica śmierci Witolda Pileckiego | Międzynarodowy Dzień Bohaterów Walki z Totalitaryzmem
W Międzynarodowym Dniu Bohaterów Walki z Totalitaryzmem pamiętamy o Rotmistrzu i jego dziedzictwie.
- Wystawa MODEERN FREEDOM w Pilecki Institute NYC już otwarta!
Aktualności
Wystawa MODEERN FREEDOM w Pilecki Institute NYC już otwarta!
MODEERN FREEDOM – międzynarodowa wystawa sztuki współczesnej w nowojorskim oddziale Instytutu Pileckiego – jest już otwarta.
- Premiera albumu „Witold Pilecki (1901–1948)” i spotkanie z twórcami
Aktualności
Premiera albumu „Witold Pilecki (1901–1948)” i spotkanie z twórcami
19 maja w Instytucie Pileckiego przy ul. Siennej 82 w Warszawie odbyła się premiera albumu poświęconego rotmistrzowi Witoldowi Pileckiemu oraz dyskusja o jednej z najważniejszych postaci polskiej historii XX wieku.
- Nagroda za muzykę do audioserialu „Sala 600” w XVII Konkursie Artystycznych Form Radiowych Grand PiK 2026
Aktualności
Nagroda za muzykę do audioserialu „Sala 600” w XVII Konkursie Artystycznych Form Radiowych Grand PiK 2026
Dobrawa Czocher – autorka muzyki do audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” – została laureatką XVII Konkursu Artystycznych Form Radiowych Grand PiK 2026.
- Spotkanie młodzieży z Andrzejem Markiem Ostrowskim [fotorelacja]
Aktualności
Spotkanie młodzieży z Andrzejem Markiem Ostrowskim [fotorelacja]
W poniedziałek 18 maja młodzież z 56. LO im. Rotmistrza Pileckiego spotkała się z Andrzejem Markiem Ostrowskim – jedynym żyjącym świadkiem aresztowania Rotmistrza Witolda Pileckiego, po którym został on osadzony w KL Auschwitz.
- Finał VI edycji ogólnopolskiego Turnieju Szkół im. Rotmistrza Witolda Pileckiego
Aktualności
Finał VI edycji ogólnopolskiego Turnieju Szkół im. Rotmistrza Witolda Pileckiego
Tegoroczny Turniej Szkół Rotmistrza Pileckiego dobiegł końca, a statuetki przechodnie trafiły w nowe ręce!
- Prawie 2 tys. odwiedzin podczas Nocy Muzeów w Galerii Instytutu Pileckiego na Krakowskim Przedmieściu [fotorelacja]
Aktualności
Prawie 2 tys. odwiedzin podczas Nocy Muzeów w Galerii Instytutu Pileckiego na Krakowskim Przedmieściu [fotorelacja]
1900 osób przekroczyło próg Galerii Instytutu Pileckiego podczas tegorocznej Nocy Muzeów! Wnętrza przy Krakowskim Przedmieściu wypełniły się rozmowami, rekonstrukcjami historycznymi, rodzinnymi warsztatami oraz opowieściami o bohaterach polskiej historii.