„Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy - Instytut Pileckiego
28.08.2026 (PT)
„Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy
W piątek, 28 sierpnia, w rocznicę śmierci Rafała Lemkina i tuż po 35. rocznicy odzyskania niepodległości przez Mołdawię Instytut Pileckiego, wspólnie z Centrum Mieroszewskiego, otworzył na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie wystawę „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947”.
W uroczystym otwarciu wystawy uczestniczyli m.in. Sławomir Rogowski, wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego; Corneliu Cirimpei, wiceminister kultury Republiki Mołdawii; Violeta Agrici, ambasador Republiki Mołdawii w Polsce, Łukasz Adamski, dyrektor Centrum Mieroszewskiego oraz Krystian Wiciarz, zastępca dyrektora Instytutu Pileckiego.
Podczas swego wystąpienia minister Sławomir Rogowski podkreślił: „Pamięć jest częścią dziedzictwa. Przywracając ją, przywracamy głos ludziom, których totalitaryzm chciał pozbawić nie tylko życia i wolności, ale także miejsca w historii”.
Doświadczenia Polaków i Mołdawian w XX wieku nie były takie same, ale oba narody zetknęły się z mechanizmami sowieckiego systemu represji: deportacjami, konfiskatami mienia, przymusem i strachem. System ten podporządkowywał państwom także sposób opowiadania o przeszłości. Przez dziesięciolecia przemilczano odpowiedzialność ZSRS za Wielki Głód i tłumaczono go przede wszystkim skutkami wojny i suszy.
Otwarciu wystawy towarzyszyła dyskusja z udziałem mołdawskich badaczy i przedstawicieli instytucji pamięci. Rozmowa pokazała, jakie zadania stoją dziś przed osobami i instytucjami zajmującymi się historią Wielkiego Głodu:
- Ustalenie pełniejszego obrazu wydarzeń - Głodu z lat 1946–1947 nie można tłumaczyć wyłącznie skutkami wojny i suszy.
- Dalsza praca w archiwach - potrzebny jest szerszy dostęp do dokumentów, tworzenie imiennych list ofiar oraz dokładniejsze ustalenie strat w poszczególnych miejscowościach.
- Dokumentowanie świadectw - ważnym źródłem pozostają relacje świadków i pamięć rodzinna. Pozwalają one odtworzyć doświadczenia, które przez dziesięciolecia nie trafiały do oficjalnego obiegu.
- Weryfikowanie utrwalonych narracji - jest to szczególnie istotne w regionach, w których nadal silnie obecne są sowieckie interpretacje przeszłości, m.in. w Gagauzji.
- Zapewnienie ciągłości badań i systematycznego upamiętniania.
Badanie i upowszechnianie wiedzy na temat sowieckich zbrodni jest jednym z obszarów działalności Laboratorium Lemkina – wspólnego projektu Centrum Mieroszewskiego i Instytut Pileckiego.
Dziękujemy dr. Virgiliu Bîrlădeanu, dr Ludmile Cojocaru, Ignatowi Kazmalemu i Alexandru Postice za udział w rozmowie, red. Michałowi Potockiemu za jej poprowadzenie, a także twórcom wystawy i wszystkim naszym gościom.
Wystawę plenerową „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” można oglądać do 15 września 2026 roku na placyku przy Krakowskim Przedmieściu 34 (pod kościołem Wizytek) w Warszawie.
fot. Marek Gorczyński
Zobacz także
- Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
Aktualności
Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.
- The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Aktualności
The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.
- Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA
Aktualności
Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA
W związku z powracającą w przestrzeni publicznej dyskusją na temat batalionu „Nachtigall”, dr hab. Tomasz Chinciński, profesor Instytutu Pileckiego, przypomina kluczowe fakty ustalone przez historyków.
- „Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie
Aktualności
„Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie
17 października 2026 roku publiczność zgromadzona w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego wysłuchała drugiego odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” o Sewerynnie Szmaglewskiej.
- „Pilecki wahał się" | Karol Madaj w podcaście Muzeum Historii Polski
Aktualności
„Pilecki wahał się" | Karol Madaj w podcaście Muzeum Historii Polski
Czy Witold Pilecki podjął się najniebezpieczniejszej misji II wojny światowej? Jak trafił do Auschwitz? Czy rzeczywiście budował tam konspirację? Zapraszamy do obejrzenia podcastu Muzeum Historii Polski z udziałem dyrektora Instytutu Pileckiego Karola Madaja.
- Między znikaniem a trwaniem. Festiwal Wolskie Ostańce 2026 [fotorelacja]
Aktualności
Między znikaniem a trwaniem. Festiwal Wolskie Ostańce 2026 [fotorelacja]
Przez trzy dni (9–11 października) festiwal „Wolskie Ostańce” zapraszał do zatrzymania się i spojrzenia na Warszawę z nowej perspektywy — poprzez osobiste historie, miejsca naznaczone pamięcią oraz to, co wciąż trwa pomiędzy znikaniem a trwaniem.
- Porażka. Niemcy, Rosja i cena złudzeń | Relacja wideo z 9. spotkania Berlin w Warszawie
Aktualności
Porażka. Niemcy, Rosja i cena złudzeń | Relacja wideo z 9. spotkania Berlin w Warszawie
Jakie były źródła błędnych ocen w polityce Niemiec wobec Rosji? Których ostrzeżeń nie chciano usłyszeć i dlaczego? Jakie wnioski z tej historii wynikają dziś dla Niemiec, Polski i Ukrainy oraz dla bezpieczeństwa Europy? Dlaczego tak długo ignorowano sygnały ostrzegawcze i głosy płynące m.in. z Polski i Ukrainy? Jaką rolę odegrały w tym interesy gospodarcze, kalkulacje polityczne?
- Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
Aktualności
Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
30 września 2026 roku – w Dniu Archiwisty – w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej 82 odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Laboratoria innowacji. AI w archiwach”.
- Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
Aktualności
Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
8 października w ogrodzie Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej odbyło się wyjątkowe wydarzenie – jubileusz 10-lecia działalności instytucji.
- Festiwal „Wolskie Ostańce”
Aktualności
Festiwal „Wolskie Ostańce”
Co zostaje z miasta, które nieustannie się zmienia? Co trwa mimo wyburzeń, nowych inwestycji i zacierania śladów pamięci? I kim są współcześni „ostańcy”? Festiwal „Wolskie Ostańce” to wielowymiarowe wydarzenie poświęcone relacji między miastem, pamięcią i ludźmi.
- Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Aktualności
Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Dokument „Jedna wskazówka” o Obławie Augustowskiej, autorstwa Martyny Wojtkowskiej z Instytutu Pileckiego, otrzymał pierwsze wyróżnienie podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW w Gdyni.
- „Spotkanie z Patronem” w Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
Aktualności
„Spotkanie z Patronem” w Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
6 października pracownicy Instytutu Pileckiego brali udział w „Spotkaniu z Patronem” organizowanym przez Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej.