Każda droga zaczyna się w domu | Festiwal z okazji 125. rocznicy urodzin Rotmistrza - Instytut Pileckiego

W 125. rocznicę urodzin Witolda Pileckiego

FESTIWAL PILECKIEGO          
Każda droga zaczyna się w domu
12-25 maja 2026 

Rok 1901, w którym Witold Pilecki przyszedł na świat, zapoczątkował stulecie gwałtownych przemian społecznych, wojen i rewolucji. W XX wieku Polacy na przemian walczyli z zaborcami, cieszyli się wolnością, doświadczali jej utraty i podnosili się z gruzów. Przez cały ten czas budowali na nowo „swój dom” – ojczyznę, która w 1918 roku odzyskała niepodległość.

Ołoniec, Wilno, Hawryłków, Sukurcze…

Losy Witolda Pileckiego były odbiciem burzliwej epoki, w której przyszło mu żyć. Jego droga wiodła przez zmieniające się granice i punkty na mapie – od prowincjonalnych miasteczek, przez miasta i majątki ziemskie, aż po stolice. Każde z tych miejsc wiązało się z innym bagażem doświadczeń: z Ołońca wyniósł patriotyzm, zamiłowanie do przyrody i sztuki; w Wilnie ukształtował swój kodeks moralny i nauczył się zasad konspiracji; z kolei w Hawryłkowie doświadczył zarówno upragnionej beztroski, jak i lęku przed okupantem. Spokój i spełnienie – zarówno w życiu rodzinnym, jak i w pracy na roli, którą uważał za swoje powołanie – odnalazł jako dojrzały człowiek w majątku Sukurcze. Zanim jednak na dobre rozsmakował się w wywalczonej wolności, poznał gorycz jej utraty. Porzucił więc rolę gospodarza, rolnika, społecznika i artysty, by ponownie założyć mundur. Droga Rotmistrza – choć pełna zakrętów i przystanków – była bowiem podporządkowana jednemu celowi: obronie ojczyzny i wyznawanych przez niego wartości.

Dom otwarty

Zofia Optułowicz-Pilecka wspominała, że jej rodzice prowadzili dom otwarty: „dom był zawsze otwarty dla ludzi, rodzice byli bardzo gościnni. Każdy, kto nas odwiedzał, był gorąco witany, karmiony i mógł do woli odpoczywać, zachwycając się pięknem sukurczowskiej przyrody”.

Świat wartości i wspomnień Rotmistrza

Z okazji 125. rocznicy urodzin Rotmistrza zapraszamy do wspólnej podróży w czasie i przestrzeni – do miejsc, w których dorastał, dojrzewał, a następnie budował swoje dorosłe życie. Przez kilka dni w siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej będzie można „odwiedzić” Ołoniec, Sukurcze, Hawryłków, czy Wilno. Każde z tych miejsc odsłoni wspomnienia z nimi związane i pozwoli wejść w świat wartości Rotmistrza. Uczestnicy będą mogli wchodzić w rozmaite interakcje – zarówno ze swoimi towarzyszami (np. członkami rodziny), jak i pracownikami Instytutu.

Gwarantujemy sporą dawkę wiedzy i zabawy! 

Od 12 do 25 maja w siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej będzie można odwiedzić stanowiska tematyczne „Każda droga zaczyna się w domu”, które obrazują podróż po miejscach, które ukształtowały Rotmistrza.

12 maja

• Siedziba Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82 w Warszawie

16:30–17:00 – Prezentacja „mundurów Rotmistrza”
Repliki trzech mundurów z różnych okresów XX wieku (wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa, 2. Korpus Polski) jako punkt wyjścia do opowieści o służbie Witolda Pileckiego. Uzupełnieniem będą niepublikowane wcześniej fotografie.

18:00 – „Czy można znaleźć nowe dokumenty dotyczące Witolda Pileckiego?”
Spotkanie z cyklu „Twierdza Archiwum. Zrozumieć przeszłość” z Aleksandrą Kaiper-Miszułowicz

---

13 maja – 125. rocznica urodzin Witolda Pileckiego

• Siedziba Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82 w Warszawie

10:00–17:00 – Stanowiska „Każda droga zaczyna się w domu”
19:00 – Potańcówka historyczna – nauka tanga z Jackiem Plutą

---

14 maja

• Siedziba Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82 w Warszawie

10:00–17:00 – Stanowiska „Każda droga zaczyna się w domu”

• Dom Bez Kantów, Galeria Instytutu Pileckiego, Krakowskie Przedmieście 11 w Warszawie

18:00 – Spotkanie i koncert:
bł. Róża Elżbieta Czacka – niewidoma matka niewidomych

---

15 maja

• Siedziba Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82 w Warszawie

10:00–17:00 – Stanowiska „Każda droga zaczyna się w domu”
16:30–17:00 – Prezentacja „mundurów Rotmistrza”
18:00 – Pokaz filmu Mistrz (2020) i spotkanie z Eleonorą Szafran (córką Tadeusza „Teddy’ego” Pietrzykowskiego) oraz Piotrem Głowackim (odtwórcą głównej roli)

---

16 maja – NOC MUZEÓW

• Siedziba Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82 w Warszawie

18:00–24:00

W odwiedzinach u Rotmistrza Pileckiego

Oświetlona lampionami „ławeczka zakochanych” czy biwak pod rozgwieżdżonym niebem – choć w wyjątkową podróż w czasie i przestrzeni do miejsc związanych z Rotmistrzem można wyruszyć każdego dnia festiwalu, Noc Muzeów nada jej szczególną oprawę. Poszczególne stanowiska, rozmieszczone w różnych punktach siedziby Instytutu (parter i I piętro), pomogą gościom lepiej zrozumieć złożoną i fascynującą osobowość Witolda Pileckiego.

Warsztaty tworzenia perfum

Jabłoń, czeremcha, bez czy jaśmin – powietrze na terenie majątku Pileckich było przesycone aromatem kwitnących krzewów i ziół oraz rosnących w sadzie owoców. Niewykluczone, że Witold Pilecki wracał pamięcią do tych zapachów, gdy w wytwórni perfum przygotowywał etykiety na flakoniki z pachnidłami. Ta praca była jednak „przykrywką” – w tym czasie Rotmistrz angażował się w działalność wymierzoną przeciwko władzom komunistycznym. Ten mało znany epizod z życia Pileckiego zainspirował nas do zorganizowania warsztatów tworzenia perfum. Z okazji Nocy Muzeów każdy odwiedzający siedzibę Instytutu będzie mógł stworzyć własną kompozycję zapachową, nawiązującą do przyrody Sukurcz. A to wszystko „pod okiem… profesjonalnego nosa”!

Quest o Pileckim

Quest pozwala samodzielnie odkryć miejsca związane z powstańczą historią Witolda Pileckiego, położone na pograniczu dzielnic Wola i Ochota, w bezpośrednim sąsiedztwie siedziby Instytutu Pileckiego. Uświadamia, w jak dramatyczny sposób losy Rotmistrza splotły się w tym miejscu z historią lokalną. Prowadząc uczestników wśród obiektów powstałych na przestrzeni około 150 lat, ukazuje zarówno ciągłość, jak i zmiany w tkance tej części miasta. Dla osób, które podczas Festiwalu Pileckiego ukończą zawarte w queście zadania, przewidziany jest upominek.

• Dom Bez Kantów, Galeria Instytutu Pileckiego, Krakowskie Przedmieście 11 w Warszawie

16:00–24:00

W programie między innymi:

• Pokazy mundurów i wyposażenia
• Spotkania z rekonstruktorami i żołnierzami
• Historyczny paszport dyplomatyczny
• Zwiedzanie wystaw
• Karty pracy „Poznaj Bohaterów”

---

17 maja

• Siedziba Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82 w Warszawie

10:00–17:00 – Stanowiska „Każda droga zaczyna się w domu”

---

18 maja

• Siedziba Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82 w Warszawie

10:00–17:00 – Stanowiska „Każda droga zaczyna się w domu”
10:00–12:00 – Spotkanie z Andrzejem Markiem Ostrowskim, siostrzeńcem Witolda Pileckiego (wizyty szkół)

---

19 maja

• Siedziba Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82 w Warszawie

10:00–17:00 – Stanowiska „Każda droga zaczyna się w domu”
16:30–17:00 – Prezentacja „mundurów Rotmistrza”
18:00 – Premiera Albumu o Rotmistrzu Pileckim i spotkanie z twórcami – dr. Bartłomiejem Kapicą (Instytut Pileckiego) i Karoliną Kolbuszewską (dyr. Muzeum Dom Rodziny Pileckich) pt. „Witold Pilecki (1901-1948). Człowiek w obliczu totalitaryzmów”

---

20 maja

• Siedziba Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82 w Warszawie

10:00–17:00 – Stanowiska „Każda droga zaczyna się w domu”
18:00 – Pokaz filmu Raport z Auschwitz (2020) oraz rozmowa po filmie z prof. Piotrem M. Majewskim oraz aktorem Wojciechem Mecwaldowskim

---

21 maja

• Siedziba Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82 w Warszawie

10:00–17:00 – Stanowiska „Każda droga zaczyna się w domu”

• Dom Bez Kantów, Galeria Instytutu Pileckiego, Krakowskie Przedmieście 11 w Warszawie

18:00 – Ja zostanę, wszyscy nie mogą stąd wyjechać...” - wykład Aleksandry Kaiper-Miszułowicz z Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL i koncert

---

22 maja

• Siedziba Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82 w Warszawie

10:00–17:00 – Stanowiska „Każda droga zaczyna się w domu”
16:30–17:00 – Prezentacja „mundurów Rotmistrza”
17:00 – Pierwszy dzień pleneru malarskiego „Moje miejsce na ziemi”. Prowadzące: dr hab. Dorota Optułowicz-McQuaid (prof. ASP w Warszawie, wnuczka Witolda Pileckiego) i Alina Dorada-Krawczyk.
18:00 – Debata „Czy Raport to falsyfikat?”

---

23 maja

• Siedziba Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82 w Warszawie

10:00–17:00 – Stanowiska „Każda droga zaczyna się w domu”
10:00–17:00 – II dzień pleneru malarskiego „Moje miejsce na ziemi”
19:00 – Koncert Marka Piekarczyka i Adama Bałdycha

---

24 maja

• Siedziba Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82 w Warszawie

10:00–17:00 – Stanowiska „Każda droga zaczyna się w domu”
10:00–17:00 – III dzień pleneru malarskiego „Moje miejsce na ziemi”
17:00 – Spotkanie z autorem książki Więzień Auschwitz nr 2: Otto Küsel – Nieznany bohater obozu koncentracyjnego (Auschwitzhäftling Nr. 2: Otto Küsel – Der unbekannte Held des Konzentrationslagers), Sebastianem Christem

---

25 maja

• Siedziba Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82 w Warszawie

10:00–17:00 – Stanowiska „Każda droga zaczyna się w domu”
Popołudnie – Otwarcie wystawy prac plenerowych „Moje miejsce na ziemi”
18:00 – Premiera 2. odcinka serialu Rotmistrz oraz międzynarodowa debata na temat popularyzacji dziedzictwa Witolda Pileckiego