Święto Niepodległości 2025 | Wyniki rekonstrukcji wyborów z 1919 roku - Instytut Pileckiego

Rekonstrukcja pierwszych wyborów do Sejmu II RP z 1919 roku, pokazy filmów historycznych, instalacja z okazji stulecia Grobu Nieznanego Żołnierza – tak Instytut Pileckiego uczcił Narodowe Święto Niepodległości w ramach festiwalu Wspólna Niepodległa.

11 listopada pracownicy Instytutu spotkali się z mieszkańcami Warszawy na Krakowskim Przedmieściu, przygotowując bogaty program wydarzeń. Od rana w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów można było zwiedzać wystawy i oglądać filmy historyczne. Widzowie zobaczyli zarówno znane tytuły wyprodukowane przez Instytut, jak Podwójnie Wolne. Prawa polityczne kobiet 1918, jak i premierowy dokument Widziałam, jak nasi Niemców rozbrajali – oparty na wspomnieniach ponad stuletniej Józefy Krośnickiej, świadka wydarzeń z 1918 roku.

Przed wejściem do galerii odwiedzająych witała instalacja historyczna przygotowana z okazji stulecia Grobu Nieznanego Żołnierza, inspirowana kolumnadą Pałacu Saskiego – hołd dla historii Warszawy i symbolu narodowej pamięci. W środku można było zagrać z Karolem Madajem, dyrektorem Instytutu Pileckiego, w planszówkę, której jest autorem, a która została wydana przez Kancelarię Sejmu (wszechnicę sejmową) na 100-lecie wyborów w 2019 r.

Rekonstrukcja wyborów z 1919 roku

Największe zainteresowanie wzbudziła edukacyjna rekonstrukcja historyczna „Powtórzmy wybory 1919 roku”. W styczniu 1919 roku, w bezpośrednim sąsiedztwie galerii Instytutu w Domu Bez Kantów, przy Krakowskim Przedmieściu 9, działał punkt wyborczy, w którym warszawiacy wybierali posłów do pierwszego polskiego parlamentu. Stąd pomysł, aby 11 listopada 2025 r. współcześni warszawiacy mogli wcielić się w wyborców sprzed ponad wieku, zapoznać się z oryginalnymi ulotkami i oddać głos na partie startujące w pierwszych wyborach do Sejmu Ustawodawczego.

W zabawie wzięło udział 221 osób, z czego 211 głosów było ważnych. Zwyciężyła – podobnie jak w 1919 roku – Lista nr 10 Narodowego Komitetu Wyborczego Stronnictw Demokratycznych, zdobywając 113 głosów dzisiejszych Polaków (51%).

Warto przypomnieć, że ponad sto lat temu odradzająca się Polska – jako demokratyczna republika – zorganizowała wybory w niespełna trzy miesiące po odzyskaniu niepodległości. Były to wybory wyjątkowe: pierwsze w Europie, w których pełnię praw wyborczych uzyskały kobiety. W ich wyniku do sejmu weszła niewielka, ale znacząca grupa posłanek, stanowiąca 2% parlamentarzystów. Wystartowało 21 komitetów wyborczych. Na drugim miejscu, zaraz  za Narodowym Komitetem Wyborczym Stronnictw Demokratycznych, znalazło się Polskie Stronnictwo Ludowe "Wyzwolenie", trzecie miejsce zajęła Polska Partia Socjalistyczna. 

Wyniki rekonstrukcji wyborów (11 listopada 2025 r.)

1️. Lista nr 10 – Narodowy Komitet Wyborczy Stronnictw Demokratycznych – 113 głosów (51%)
2️. Lista nr 2 – Polska Partia Socjalistyczna – 27 głosów (12%)
3️. Lista nr 13 – Kobiece Centrum – 23 głosy (10%)
4️. Lista nr 15 – Inteligencja Demokratyczna – 10 głosów (4,5%)
5️. Lista nr 7 – Lud Pracujący – 8 głosów (3,6%)
6️. Lista nr 3 – Centralny Demokratyczny Komitet Wyborczy – 7 głosów (3,2%)
7️. Lista nr 1 – Republikańskie Zjednoczenie Wyborcze „Niezawisłość Narodu i Wyzwolenie Pracy” – 4 głosy (1,8%)
8️. Lista nr 6 – Pracownicza – 4 głosy (1,8%)
9️. Lista nr 4 – Żydowskie Stronnictwo Demokratyczne – 3 głosy (1,4%)
10️. Lista nr 5 – Narodowy Robotniczy Komitet Wyborczy – 2 głosy (0,9%)
(...pozostałe listy – uzyskały po 1–2 głosy)

Dziękujemy wszystkim uczestnikom za wspólne świętowanie i udział w historycznej rekonstrukcji!