„Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki” - Instytut Pileckiego
11.08.2026 (WT)
„Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
W najnowszym numerze magazynu historycznego „Mówią Wieki” (nr 6/2026), w całości poświęconym Obławie Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po II wojnie światowej, Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego, opowiedział o misji Instytutu Pileckiego i otwartego w lipcu 2025 roku Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
Dyrektor zaznaczył, że placówka nie jest wyłącznie miejscem muzealnym – pełni również funkcję centrum edukacji historycznej, w którym przez cały rok odbywają się spotkania, debaty i konferencje.
Uniwersalny wymiar pamięci o zbrodni
Podkreślił, że Dom Pamięci Obławy Augustowskiej powinien być instytucją o znaczeniu nie tylko lokalnym, ale też międzynarodowym.
– Trzeba mieć jednak świadomość, iż żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego. Osądzenie zbrodniarzy miało i powinno mieć wymiar powszechny – mówił Madaj.
– W tym kontekście Augustów jest idealnym miejscem do dialogu na temat reżimów, które są mocno zakorzenione w zbrodniczych systemach XX wieku. To przekaz uniwersalny i niestety wciąż aktualny – dodał.
Międzynarodowe zainteresowanie
Zwrócił też uwagę na zainteresowanie Obławą Augustowską poza Polską.
– Spotykamy się z dużym zainteresowaniem ze strony międzynarodowego środowiska naukowego. To pokazuje, jak bardzo potrzebne jest takie miejsce – podkreślił.
Odpowiadając na to zainteresowanie, placówka zaprasza do Augustowa zagranicznych badaczy, przede wszystkim z krajów bałtyckich, by wspólnie podejmować temat doświadczeń totalitaryzmów w Europie. Obława Augustowska jest także przedstawiana w zagranicznych oddziałach Instytutu Pileckiego. O zbrodni rozmawiano już w Berlinie, a kolejnym miejscem, w którym zostanie ona szerzej zaprezentowana, będzie Nowy Jork.
– Pokazywanie naszego, środkowoeuropejskiego doświadczenia może być w innych krajach – szczególnie za oceanem – bardzo cenne, gdyż tam brakuje takiej perspektywy. Badania pokazują, że brakuje również rzetelnej wiedzy o niemieckiej i sowieckiej okupacji. A bez tej wiedzy trudno jest zrozumieć współczesność – zaznaczył Karol Madaj.
Cały wywiad: „Obława augustowska – zbrodnia bez przedawnienia”. Rozmowa z Karolem Madajem, p.o. dyrektora Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, „Mówią Wieki”, nr 6/2026 (804), s. 6-8, https://www.mowiawieki.pl/ksiegarnia/mowia-wieki-nr-6-2026-804-pdf.
W numerze znalazły się również teksty pracowników Instytutu Pileckiego poświęcone różnym aspektom Obławy Augustowskiej i jej historycznego kontekstu: Kobiety i Obława Augustowska – autorstwa prof. Małgorzaty Dajnowicz; Ofiary i oprawcy oraz Zanim Sowieci wydali wyrok. W przededniu Obławy Augustowskiej – autorstwa dr. Łukasza Faszczy; a także Po drugiej stronie granicy. Sowieckie operacje pacyfikacyjne w Europie Wschodniej w 1945 roku – autorstwa prof. Damiana Markowskiego.
Zobacz także
- Dr Joanna Nikel | Wspomnienia niemieckiego urzędnika z pobytu w Generalnym Gubernatorstwie
Aktualności
Dr Joanna Nikel | Wspomnienia niemieckiego urzędnika z pobytu w Generalnym Gubernatorstwie
Do zbiorów Instytutu Pileckiego trafił wyjątkowy dokument: niepublikowane dotąd wspomnienia niemieckiego urzędnika, który podczas II wojny światowej pracował w administracji cywilnej Generalnego Gubernatorstwa.
- Znamy nominowanych do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego 2026!
Aktualności
Znamy nominowanych do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego 2026!
W sobotę 5 września na Jesiennych Targach Książki w Warszawie Instytut Pileckiego ogłosił tytuły i autorów 14 książek nominowanych do tegorocznej Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego.
- „Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” | Debata w Muzeum II Wojny Światowej
Aktualności
„Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” | Debata w Muzeum II Wojny Światowej
„Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” Debata pod takim tytułem odbędzie się 12 września w Gdańsku. Weźmie w niej udział m.in. Karol Madaj, dyrektor Instytutu Pileckiego, który jest autorem edukacyjnych gier planszowych.
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Jak pamiętać o tych, których los wciąż pozostaje nie w pełni poznany? 4 września spotkamy się w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach, by poprzez słowo, muzykę i wspólną modlitwę oddać hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.
- Nowy Jork | Wystawa „Między życiem a śmiercią: historie pomocy w czasie Zagłady”
Aktualności
Nowy Jork | Wystawa „Między życiem a śmiercią: historie pomocy w czasie Zagłady”
Do 29 października w Instytucie Pileckiego w Nowym Jorku można oglądać wystawę o ludziach, którzy ryzykowali własne życie, aby ratować Żydów podczas Holokaustu – oraz tych, którzy przeżyli dzięki ich odwadze.
- Sowieckie dziedzictwo Azji Centralnej oczami polskich reportażystów
Aktualności
Sowieckie dziedzictwo Azji Centralnej oczami polskich reportażystów
W ostatnich latach nakładem Wydawnictwa Czarne ukazały się trzy wybitne reportaże mierzące się z sowieckim dziedzictwem Azji Centralnej. O tym, jak postsowieckie dziedzictwo wpływa na współczesny Kazachstan i Kirgistan, dlaczego ślady totalitaryzmów bywają nieoczywiste oraz czym ta historia inspiruje współczesnych reportażystów, porozmawiają autorzy książek: Wojciech Górecki, Joanna Czeczott, Emilia Sułek oraz krytyczka literacka Aurelia Szwajkowska (Uniwersytet Rzeszowski). Spotkanie poprowadzi dr Dmitrij Panto – historyk, który dzieciństwo i młodość spędził w północnym Kazachstanie.
- „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” - konferencja naukowa
Aktualności
„Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” - konferencja naukowa
Międzynarodowa konferencja naukowa „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” organizowana w dniach 2-4 września przez Instytut Pileckiego w Warszawie jest pierwszym w Polsce przedsięwzięciem podsumowującym interdyscyplinarne badania nad sowiecką Azją Centralną w XX wieku – regionem o wyjątkowo skomplikowanej historii totalitaryzmu, o dramatycznych doświadczeniach ludności poddawanej masowym represjom i przymusowym deportacjom, w tym ludności polskiej.
- Instytut Pileckiego uczcił pamięć obrońców Polski we wrześniu i październiku 1939 roku
Aktualności
Instytut Pileckiego uczcił pamięć obrońców Polski we wrześniu i październiku 1939 roku
W 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej przedstawiciele Instytutu Pileckiego wzięli udział w uroczystościach upamiętniających obrońców Ojczyzny oraz cywilne ofiary niemieckiej agresji. Kwiaty złożono zarówno podczas ogólnopolskich obchodów na Westerplatte, jak i lokalnych miejscach pamięci w Warszawie.
- Instytut Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie
Aktualności
Instytut Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie
Zachęcamy do odwiedzenia stoiska Instytutu Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie! Będzie to znakomita okazja do zapoznania się z naszą ofertą wydawniczą.
- „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy
Aktualności
„Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy
W piątek, 28 sierpnia, w rocznicę śmierci Rafała Lemkina i tuż po 35. rocznicy odzyskania niepodległości przez Mołdawię Instytut Pileckiego, wspólnie z Centrum Mieroszewskiego, otworzył na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie wystawę „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947”.
- Karol Madaj dyrektorem Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego
Aktualności
Karol Madaj dyrektorem Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego
Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, powołała Karola Madaja na stanowisko dyrektora Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego w Warszawie. Pięcioletnia kadencja dyrektora rozpocznie się 30 sierpnia br.
- Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Aktualności
Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Szanowni Państwo, w związku z poważnym atakiem hakerskim, w nocy z 13 na 14 sierpnia, na stronę internetową Instytutu oraz oddziałów w Berlinie i Augustowie informujemy, że na stronach Instytutu, opublikowane zostały materiały noszące znamiona rosyjskiej propagandy i dezinformacji. Treści te wymierzone były w polską historię i wzmacniały narracje antyukraińskie.