Stulecie Bitwy Warszawskiej. Tryptyk "Gra o wszystko" | filmy - Instytut Pileckiego
16.08.2020 (ND)
Stulecie Bitwy Warszawskiej. Tryptyk "Gra o wszystko" | filmy
Dokładnie 100 lat temu wydarzyło się coś nieprawdopodobnego: odziały Wojska Polskiego pokonały Armię Czerwoną na przedmościu Warszawy.To była bitwa o wszystko: niepodległość, niezależność, a nawet życie. Zapraszamy na filmowy tryptyk "gra o wszystko".
Gdyby wygrali Sowieci, nie tylko dzisiejsza Polska, ale i cała Europa wyglądałyby zupełnie inaczej. Zdaniem Edgara d’Abernona, brytyjskiego dyplomaty, była to „osiemnasta najbardziej przełomowa bitwa w dziejach świata”.
A więc: „Cud nad Wisłą”? To określenie wyszło spod pióra profesora Stanisława Strońskiego, romanisty, polityka, publicysty oraz… zaciekłego przeciwnika Józefa Piłsudskiego. Choć wyrażenie stanowiło analogię do francuskiego „Cudu nad Marną” (wrzesień 1914 rok), zwycięstwa wojsk francusko-brytyjskich nad niemieckimi, pierwotnie miało wydźwięk pejoratywny. Z założenia odzierało Naczelnika Państwa, Józefa Piłsudskiego, ze splendoru i chwały: bo skoro dopuścił on do tego, że czerwonoarmiści znaleźli się o krok od stolicy, to odrodzona Rzeczypospolita Polska mogła liczyć jedynie na ingerencję sił wyższych. Fakt, iż Bitwa Warszawska 1920 zapisała się w dziejach jako „Cud nad Wisłą” to zatem chichot historii.
Historycy są zgodni: Bitwa Warszawska (1920), obok Bitwy pod Grunwaldem (1410) i Wiktorii Wiedeńskiej (1683) to najwyśmienitsze zwycięstwo militarne w dziejach Polski. Zapraszamy na I część tryptyku „Gra o wszystko”, w której wystąpili wybitni historycy, znawcy tematu: prof. Mariusz Wołos, prof. Wiesław Wysocki, prof. Janusz Odziemkowski, prof. Zbigniew Wawer, Adam Zamoyski oraz prof. Norman Davies.
Ten konflikt często określa się mianem „wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku”. To podwójny błąd. „Bolszewicka” to skrót myślowy: historycy podkreślają, że prawidłowe nazwy to „wojna polsko-sowiecka”, „wojna polsko-rosyjska” lub „wojna Polski z Rosją bolszewicką”. Z kolei „1920” to data nieprawidłowa, gdyż pierwsze starcia miały miejsce w 1919 roku, a konflikt oficjalnie zakończył się 18 marca 1921 roku, kiedy zawarto traktat pokojowy w Rydze.
Chociaż widmo „wielkiej światowej rewolucji” zawisło nad całą Europą, nie wszyscy kibicowali Polsce. Wielu zachodnich intelektualistów uwierzyło w mit „nowego państwa” – Rosja sowiecka uchodziła w ich oczach za kraj pełny dobrobytu i powszechnej szczęśliwości. Ale czerwonoarmiści nie nieśli na sztandarach pokojowych haseł. Rabowali i gwałcili, zostawiając za sobą zgliszcza, więc społeczeństwo polskie – również robotnicy i chłopi, do których rewolucjoniści kierowali swe odezwy – chwyciło za broń. Walczyli mężczyźni i kobiety, doświadczeni żołnierze oraz gimnazjaliści. Bo wszyscy rozumieli, że to „gra o wszystko”. Zapraszamy na drugą część naszego tryptyku o wojnie Polski z Rosją bolszewicką.
Zwycięstwo Polski nad Armią Czerwoną zaskoczyło opinię publiczną Europy Zachodniej. I nawet jeśli to niedowierzanie było z początku podszyte podziwem i poczuciem ulgi, to wkrótce pojawił się niepokój. Bo co się stanie, jeśli wskutek izolacji Rosji Sowieckiej wymiana handlowa z nią zostanie utrudniona?
Współcześnie niewielu zachodnich historyków jest świadomych wagi wojny Polski z Rosją bolszewicką. Jak mówi prof. Norman Davies, „Ludzie o tym nie wiedzą, nie znajdą tego w podręcznikach. W miejscu tej świadomości nadal istnieje czarna dziura”. Tym bardziej zachęcamy do obejrzenia trzeciej części tryptyku „Gra o wszystko”, zatytułowanej „Daleka <<wojenka>> na wschodzie? Reakcje Europy na wojnę polsko-sowiecką”.
Zobacz także
- On better protection against crimes against humanity: Summary of the international conference “The Roots of Crimes Against Humanity”
Aktualności
On better protection against crimes against humanity: Summary of the international conference “The Roots of Crimes Against Humanity”
The international conference “The Roots of Crimes Against Humanity: Bridging the Normative Gap” successfully concluded at the Pilecki Institute in Warsaw. Organized on the 20th and 21st of April 2026, in cooperation with the Polish Ministry of Foreign Affairs, the event aimed to provide historical and academic foundations for the first-ever United Nations Convention on the Prevention and Punishment of Crimes Against Humanity.
- Książka dr Joanny Nikiel w finale konkursu HOMO – VERBUM – LOCUS
Aktualności
Książka dr Joanny Nikiel w finale konkursu HOMO – VERBUM – LOCUS
Publikacja dr Joanny Nikiel z Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami Instytutu Pileckiego znalazła się wśród pięciu finalistów konkursu na najlepszą książkę o Siedlcach i regionie HOMO – VERBUM – LOCUS.
- 76. rocznica śmierci Kazimierza Pużaka
Aktualności
76. rocznica śmierci Kazimierza Pużaka
30 kwietnia przypada 76. rocznica tragicznej śmierci Kazimierza Pużaka – jednego z najważniejszych liderów Polskiej Partii Socjalistycznej, Marszałka Polski Podziemnej i symbolu niezłomnej walki o wolną i sprawiedliwą Polskę.
- Instytut Pileckiego na konferencji Komendy Głównej Policji
Aktualności
Instytut Pileckiego na konferencji Komendy Głównej Policji
28 kwietnia 2026 r. p.o. zastępcy dyrektora ds. naukowych w Instytucie Pileckiego dr Krystian Wiciarz, na zaproszenie Komendanta Głównego Policji gen. insp. Marka Boronia, wziął udział w ogólnopolskiej konferencji naukowej pt. „Wojenne i powojenne losy funkcjonariuszy Policji Państwowej i Policji Województwa Śląskiego”.
- Podsumowanie 5. edycji Pilecki Institute International Teachers and Educators Program (ITEP)
Aktualności
Podsumowanie 5. edycji Pilecki Institute International Teachers and Educators Program (ITEP)
Tegoroczna konferencja online poświęcona była dekadzie powojennej 1945–1955 – czasowi odbudowy zniszczonych krajów, początków zimnej wojny i narodzin nowego ładu międzynarodowego.
- Instytut Pileckiego partnerem Turnieju Szkół im. rtm. Witolda Pileckiego
Aktualności
Instytut Pileckiego partnerem Turnieju Szkół im. rtm. Witolda Pileckiego
14–16 maja w Ostrowi Mazowieckiej odbędzie się finał VI edycji Turnieju Szkół im. rtm. Witolda Pileckiego, organizowanego przez Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej.
- Polacy w niemieckiej debacie o Holokauście. Trzecia debata z cyklu „Berlin w Warszawie” [wideo]
Aktualności
Polacy w niemieckiej debacie o Holokauście. Trzecia debata z cyklu „Berlin w Warszawie” [wideo]
Polacy w niemieckiej debacie o Holokauście: między odpowiedzialnością jednostkową a niebezpieczeństwem uogólnień – pod takim tytułem odbyła się trzecia debata w cyklu „Berlin w Warszawie”. Zaproszeni goście dyskutowali o współczesnym dyskursie dotyczącym Zagłady w Niemczech i Polsce.
- 83. rocznica ucieczki rotmistrza Pileckiego z KL Auschwitz
Aktualności
83. rocznica ucieczki rotmistrza Pileckiego z KL Auschwitz
W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 roku Rotmistrz Witold Pilecki uciekł z KL Auschwitz. Do obozu trafił po tym jak 19 września 1940 roku dał się dobrowolnie ująć w łapance na warszawskim Żoliborzu.
- XIII Marsz pamięci ofiar obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem (niem. Kulmhof)
Aktualności
XIII Marsz pamięci ofiar obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem (niem. Kulmhof)
21 kwietnia 2026 r. przez polany Lasu Rzuchowskiego przeszedł XIII Marsz pamięci ofiar obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem (niem. Kulmhof).
- Swiatłana Cichanouska, liderka białoruskiej opozycji, w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej
Aktualności
Swiatłana Cichanouska, liderka białoruskiej opozycji, w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej
22 kwietnia 2026 roku Dom Pamięci Obławy Augustowskiej odwiedziła Swiatłana Cichanouska, liderka białoruskiej opozycji demokratycznej.
- Ucieczki z getta warszawskiego | Spotkanie w 83. rocznicę powstania
Aktualności
Ucieczki z getta warszawskiego | Spotkanie w 83. rocznicę powstania
19 kwietnia w Instytucie Pileckiego odbyło się spotkanie upamiętniające 83. rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim. Wydarzenie poświęcono losom osób, które próbowały opuścić „zamknięty świat” getta i szukać ratunku po aryjskiej stronie.
- Współpraca badawcza International Centre for War Crimes Trials (ICWC) z Instytutem Pileckiego
Aktualności
Współpraca badawcza International Centre for War Crimes Trials (ICWC) z Instytutem Pileckiego
Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego nawiązał oficjalną współpracę z Międzynarodowym Centrum Badań nad Procesami o Zbrodnie Wojenne (International Centre for War Crimes Trials, ICWC) przy Uniwersytecie w Marburgu.