Rocznica śmierci Franciszka Andrzejczyka. Zginął za pomoc Żydom w czasie okupacji - Instytut Pileckiego
Rocznica śmierci Franciszka Andrzejczyka. Zginął za pomoc Żydom w czasie okupacji
20 marca mija 83. rocznica zbrodni w Czyżewie (woj. podlaskie). Za pomoc Żydom w czasie wojny zginął z rąk niemieckich żandarmów Franciszek Andrzejczyk.
Podczas okupacji niemieckiej Franciszek z żoną i sześciorgiem dzieci mieszkali we wsi Czyżew-Sutki. Kiedy na początku listopada 1942 roku Niemcy rozpoczęli likwidację getta w pobliskim Czyżewie, Andrzejczykowie przyjęli pod swój dach aż osiemnaścioro szukających pomocy Żydów – mężczyzn, kobiety i dzieci. Wspólnymi siłami wybudowano dwie kryjówki: jedną pod podłogą domu, drugą w pobliskiej ziemiance. Kolejne kilka zimowych miesięcy stanowiło dla rodziny nie lada wyzwanie. Samo zbudowanie kryjówek i gotowanie ogromnych ilości jedzenia dla ukrywanych Żydów było ogromnym przedsięwzięciem logistycznym dla rodziny.
Poszukiwania kryjówki
Rankiem 20 marca 1943 roku do Andrzejczyków przyjechali żandarmi, żeby przeprowadzić rewizję gospodarstwa. Zażądali, aby Franciszek wskazał im miejsce, w którym ukrywali się Żydzi. Gdy ten nie przyznał się do udzielania im schronienia, Niemcy rozpoczęli poszukiwania. Zwrócili uwagę na nietypowy odgłos, jaki wydawała podłoga ziemianki. Pod nią znaleźli kryjówkę trzech mężczyzn. Rozwścieczeni odkryciem dotkliwie pobili, a chwilę później zamordowali strzałem w głowę Franciszka Andrzejczyka. Zabili też wyciągniętych z ukrycia mężczyzn. Następnie przeszukali dom i odnaleźli pozostałe osoby, które związali sznurem i wywieźli na stracenie do Szulborza.
O tragedii pamiętali jedynie bliscy Franciszka i okoliczni mieszkańcy. Kiedy Instytut Pileckiego postanowił nagłośnić historię Andrzejczyków, cała rodzina zareagowała z wielkim entuzjazmem i zaangażowaniem. Uroczystość upamiętniająca zamordowanego, a także odwagę i bezkompromisowość jego żony oraz dzieci odbyła się w październiku 2019 roku.
O programie
„Zawołani po imieniu” to program realizowany przez Instytut Pileckiego, który przywraca pamięć o obywatelach II Rzeczypospolitej – Polakach oraz przedstawicielach innych narodowości i grup etnicznych żyjących w granicach II RP – zamordowanych przez Niemców za udzielanie pomocy Żydom w czasie Zagłady.
Zobacz także
- 24 marca | Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką
Aktualności
24 marca | Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką
W 2018 roku Prezydent RP ustanowił dzień 24 marca Narodowym Dniem Pamięci Polaków Ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. To upamiętnienie wszystkich obywateli polskich, którzy z narażeniem życia udzielali Żydom pomocy podczas niemieckiej okupacji.
- Komunikat. Rada Pamięci Instytutu Pileckiego
Aktualności
Komunikat. Rada Pamięci Instytutu Pileckiego
Zasady działania i organizacji Rady Pamięci Instytutu Pileckiego.
- Pilecki w Nowym Jorku. Debata „Lessons from Nuremberg for the 21st Century”
Aktualności
Pilecki w Nowym Jorku. Debata „Lessons from Nuremberg for the 21st Century”
Debata „Lessons from Nuremberg for the 21st Century” skupiała się na dziedzictwie procesów norymberskich oraz ich rzeczywistym oddziaływaniu na rozwój współczesnego prawa międzynarodowego i metody pociągania do odpowiedzialności zbrodniarzy wojennych.
- Pomnik Katyński w Jersey City. Uroczyste złożenie kwiatów
Aktualności
Pomnik Katyński w Jersey City. Uroczyste złożenie kwiatów
16 marca Karol Madaj, p.o. dyrektor Instytutu Pileckiego, złożył kwiaty pod Pomnikiem Katyńskim w Jersey City. Uroczystość ta stanowiła symboliczne dopełnieniem wydarzeń związanych z oficjalną inauguracją stałej siedziby Oddziału Instytutu Pileckiego w Nowym Jorku, która odbyła się w dniach 14-15 marca.
- „Robić to, co trzeba” - relacja z pokazu filmu „Rachwałowa” w Instytucie Pileckiego
Aktualności
„Robić to, co trzeba” - relacja z pokazu filmu „Rachwałowa” w Instytucie Pileckiego
W czwartek 5 marca w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego odbył się pokaz filmu dokumentalnego „Rachwałowa” w reżyserii Pauliny Ibek, z udziałem prawnuka Stanisławy Rachwał, Krzysztofa Wicentowicza. Rozmowę poprowadził Wojciech Saramonowicz - kierownik Działu Historii Mówionej i Produkcji Filmowych Instytutu Pileckiego.
- Instytut Pileckiego zainaugurował swoją działalność w Nowym Jorku
Aktualności
Instytut Pileckiego zainaugurował swoją działalność w Nowym Jorku
Pilecki Institute USA w Nowym Jorku to nie tylko nowy rozdział działalności Instytutu, ale przede wszystkim szansa na wprowadzenie polskiego doświadczenia historycznego do globalnego dyskursu o wolności i godności człowieka.
- 78 lat temu Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał rotmistrza Witolda Pileckiego na karę śmierci
Aktualności
78 lat temu Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał rotmistrza Witolda Pileckiego na karę śmierci
15 marca 1948 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie (w składzie: ppłk Jan Hryckowian, kpt. Józef Badecki i kpt. Stefan Nowacki) wydał wyrok w procesie tzw. grupy Witolda.
- Informacja o wynikach konkursu na stanowisko adiunkta/adiunktki w dziedzinie nauk humanistycznych w Instytucie Pileckiego
Aktualności
Informacja o wynikach konkursu na stanowisko adiunkta/adiunktki w dziedzinie nauk humanistycznych w Instytucie Pileckiego
Na stanowisko adiunkta w dziedzinie nauk humanistycznych w Instytucie Pileckiego, w wyniku przeprowadzonego postępowania konkursowego (ogłoszenie nr DPB.003.1.2026), wybrany został dr hab. Tomasz Ceran.
- Publikacja profesora Instytutu Pileckiego w Cogent Arts & Humanities
Aktualności
Publikacja profesora Instytutu Pileckiego w Cogent Arts & Humanities
Dr hab. Tomasz Chinciński opublikował w czasopiśmie Cogent Arts & Humanities (czasopiśmie z pierwszego kwartylu) artykuł o postawach ludności niemieckiej w Polsce wcielonej do III Rzeszy.
- „Chcemy wprowadzać w krwiobieg USA opowieść o historii Polski" | Karol Madaj dla Rzeczpospolitej
Aktualności
„Chcemy wprowadzać w krwiobieg USA opowieść o historii Polski" | Karol Madaj dla Rzeczpospolitej
Inauguracja działalności Instytutu Pileckiego w Nowym Jorku już w sobotę, 14 marca. W rozmowie z „Rzeczpospolitą" Karol Madaj, p.o. dyrektora IP opowiada m.in. o drodze, którą trzeba było pokonać, aby uruchomić placówkę, a także o planach i misji Instytutu w USA.
- Kampania „Pamiętam. Katyń 1940”
Aktualności
Kampania „Pamiętam. Katyń 1940”
W związku ze zbliżającą się 86. rocznicą zbrodni katyńskiej rusza kolejna edycja ogólnopolskiej kampanii społeczno-edukacyjnej „Pamiętam. Katyń 1940”.
- 82 lata temu zamordowano Józefa Pruchniewicza. Upamiętniono go w ramach programu „Zawołani po imieniu”
Aktualności
82 lata temu zamordowano Józefa Pruchniewicza. Upamiętniono go w ramach programu „Zawołani po imieniu”
Mijają 82 lata od zbrodni dokonanej na Józefie Pruchniewiczu. Mieszkaniec Biecza został zamordowany przez Niemców za pomoc okazaną Żydom podczas okupacji.