Prezentacja raportu o rosyjskim ataku na cywilną kolumnę ewakuacyjną w Łypiwce w 2022 r. - Instytut Pileckiego
19.02.2025 (ŚR)
Prezentacja raportu o rosyjskim ataku na cywilną kolumnę ewakuacyjną w Łypiwce w 2022 r.
19 lutego w Centrum Prasowym PAP w Warszawie odbyła się prezentacja raportu dokumentującego relacje świadków rosyjskiego ataku na cywilną kolumnę ewakuacyjną z wsi Łypiwka (polska nazwa Lipówka) w obwodzie kijowskim w Ukrainie, w marcu 2022 roku.
Raport „Nie atakujemy cywili…” Zielony korytarz w Łypiwce jako pułapka rosyjskich wojsk okupacyjnych, przygotowany przez zespół Centrum Dokumentowania Zbrodni Rosyjskich w Ukrainie im. Rafała Lemkina w Instytucie Pileckiego, dokumentuje przebieg ataku wojsk rosyjskich na kolumnę ewakuacyjną cywilnych pojazdów.
Prezentowany raport zawiera 22 indywidualne świadectwa osób, którym udało się przeżyć. Świadectwa były zbierane od kwietnia 2022 do listopada 2023 r. w miejscach zamieszkania świadków.
Cieszę się, że krótko przed kolejną rocznicą wybuchu pełnoekranowej wojny w Ukrainie, możemy zaprezentować – kolejny już - raport przygotowany na podstawie materiałów zebranych dla Centrum Dokumentowania Zbrodni Rosyjskich w Ukrainie im. Rafała Lemkina w Instytucie Pileckiego. W najbliższych miesiącach planujemy przedstawić następne, gdyż materiał zebrany przez współpracowników Centrum Lemkina jest bardzo obszerny, obejmuje ponad 1600 relacji. – powiedział podczas prezentacji dyrektor Instytutu Pileckiego, prof. dr hab. Krzysztof Ruchniewicz.
Świadectwa do raportu zaczęliśmy zbierać tuż po tym, jak rosyjskie wojska wyszły z obwodu kijowskiego - opowiadała koordynatorka, raportu Monika Andruszewska. Natknęłyśmy się na kolumnę spalonych samochodów, stojącą na drodze z Łypiwki do Koroliwki. Dookoła leżało kilka martwych psów. Samochody miały ślady po pociskach. Gdy podeszłyśmy bliżej, ujrzałyśmy rzeczy osobiste pasażerów tych samochodów: rozrzucone dziecięce ubranka, kosmetyki, opakowania z jedzeniem dla dzieci. Wtedy zrozumiałyśmy, że mamy do czynienia z pojazdami, którymi jechali cywile, zwykli ludzie – całe rodziny. W jednym z samochodów zobaczyłyśmy spalone ludzkie kości – to wszystko, co zostało po dziadku, mamie i małym chłopczyku. Udało nam się zebrać świadectwa 22 osób, które wyjeżdżały w tej kolumnie ewakuacyjnej, i zrozumieć dokładny przebieg wydarzeń. Wyjeżdżającym ukraińskim cywilom, którzy chcieli ratować swoje życie i wyjechać spod okupacji, rosyjskie wojsko gwarantowało bezpieczeństwo, obiecywało stworzenie zielonego korytarza. Chwilę po tych obietnicach zaczęło ich ostrzeliwać. Ten raport dobrze pokazuje, ile warte są rosyjskie gwarancje bezpieczeństwa i obietnice - oceniła Andruszewska.
W prezentacji raportu udział wzięły udział dwie ocalałe z ataku kobiety. Nic nie mogłam zrobić. Nie mogłam powstrzymać śmierci, która była wokół – tak moment otwarcia ognia do konwoju wspomina Natalia Hułak, świadek zbrodni. Zaczęli do nas strzelać z samochodów opancerzonych. Widziałam, jak ginęli nasi przyjaciele, rodzina. Z tyłu widziałam płonące samochody. Jechało auto Tetiany, jechali za nami. Moje dzieci jechały za mną. Nie wiedziałam, co z nimi. Później zobaczyłam, że synowa jest cała we krwi – jej twarz, ramię. Syn był ranny, miał wyrwany kawałek ramienia. Będzie niepełnosprawny do końca życia - relacjonowała Pani Hułak.
Zrozumiałam, że idziemy na spotkanie śmierci - mówiła Tetiana Syczewska, która w ataku straciła męża i synową. Pod lasem zobaczyłam stojący między drzewami czołg. Na polu pojawił się uzbrojony rosyjski żołnierz. Zaczął się potężny ostrzał. Zobaczyłam, jak po samochodzie leciały kule. Strach, jakiego nie można wyrazić słowami. Potem mało co widziałam. Dopiero kiedy mogłam się odwrócić, zobaczyłam męża – nie miał już połowy głowy. Cudem dojechaliśmy do ukraińskiego posterunku, ale synowa była już martwa. Odłamek przebił jej płuca. Zdążyła uratować swoje dziecko, zakrywając je własnym ciałem.
Rosjanie to wszystko zaplanowali - przekonywała Iryna Dowhań, współpracowniczka Centrum Lemkina, która zebrała większość świadectw w prezentowanym raporcie. To nie był przypadek ani żadna spontaniczna decyzja, żeby ostrzelać i zniszczyć tę kolumnę. Nie, oni zebrali tych 14 samochodów, jak Noe zebrał zwierzęta na swoją arkę. Kiedy zebrali tyle, ile chcieli, pozwolili im jechać. Rosyjski oficer, zaglądając do każdego auta, uprzedzał, że kierowca musi jechać wolniej niż 20 km/h, drugi pas jest zaminowany, nie wolno wyprzedzać ani zawracać, a gdyby zaczął się ostrzał, wszystkie auta muszą się zatrzymać - relacjonowała Pani Dowhań. Po co im to wszystko mówił? Dlatego, że było to zaplanowane i oczekiwane - Dla mnie, mieszkanki Donbasu, to nie nowe doświadczenie. Od 2014 roku podobne sytuacje widziałam wiele razy - wyznała Iryna Dowhań, ukraińska koordynatorka SEMA (Global Network of Victims and Survivors to End Wartime Sexual Violence). W 2014 roku aresztowana i torturowana przez Rosjan.
Raport (w języku polskim, angielskim i ukraińskim) dostępny pod poniższym linkiem (KLIKNIJ).
Zobacz także
- Stanowisko Instytutu Pileckiego w sprawie publikacji Wirtualnej Polski
Aktualności
Stanowisko Instytutu Pileckiego w sprawie publikacji Wirtualnej Polski
Dotyczy artykułu pod redakcją Szymona Jadczaka opublikowanego na portalu Wirtualna Polska pt. „Pracował dla ludzi Putina, zatrudnił go instytut podległy polskiemu rządowi”.
- Martyna Wojtkowska z Instytutu Pileckiego laureatką Audionomia Award 2026
Aktualności
Martyna Wojtkowska z Instytutu Pileckiego laureatką Audionomia Award 2026
Martyna Wojtkowska została laureatką w kategorii Nadzieja Audionomii za audioserial „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” – wspólnego projektu Studia Reportażu i Instytutu Pileckiego.
- Relacja z debaty o Domu Polsko-Niemieckim [wideo] | Berlin w Warszawie
Aktualności
Relacja z debaty o Domu Polsko-Niemieckim [wideo] | Berlin w Warszawie
Jakie znaczenie będzie miał Dom Polsko-Niemiecki powstający w Berlinie? Czy stanie się miejscem upamiętnienia polskich ofiar II wojny światowej, przestrzenią dialogu i edukacji, a może symbolem zmiany w niemieckiej kulturze pamięci? O tych kwestiach dyskutowano podczas debaty „Dom Polsko-Niemiecki w Berlinie: pomnik, muzeum, centrum dialogu – wspólna pamięć czy spór o pamięć?”. Po dyskusji wystąpił Ola Błachno Oktet, prezentując utwory z albumu „Warschauer Strasse”.
- Relacja z debaty o Domu Polsko-Niemieckim [wideo] | Berlin w Warszawie
Aktualności
Relacja z debaty o Domu Polsko-Niemieckim [wideo] | Berlin w Warszawie
Jakie znaczenie będzie miał Dom Polsko-Niemiecki powstający w Berlinie? Czy stanie się miejscem upamiętnienia polskich ofiar II wojny światowej, przestrzenią dialogu i edukacji, a może symbolem zmiany w niemieckiej kulturze pamięci? O tych kwestiach dyskutowano 19 czerwca podczas debaty „Dom Polsko-Niemiecki w Berlinie: pomnik, muzeum, centrum dialogu – wspólna pamięć czy spór o pamięć?”.
- Czerwiec ’76 | Dr Paweł Sasanka
Aktualności
Czerwiec ’76 | Dr Paweł Sasanka
Czerwiec ’76 to historia rewolty robotniczej i brutalnych represji, ale także kolejny dowód na niereformowalność systemu komunistycznego. To historia ekipy Gierka i Jaroszewicza, która bała się powtórki krwawego scenariusza z Grudnia 1970 roku. Przygotowując podwyżki cen żywności, za wszelką cenę próbowali oni uniknąć błędów swoich poprzedników, a jednocześnie swoją arogancją sprowokowali kolejny masowy protest robotników. Paradoksalnie, uruchamiając machinę odwetu władza mimowolnie przyczyniła się do zainicjowania spontanicznej pomocy dla prześladowanych, która dała początek zorganizowanej opozycji. Po pięćdziesięciu latach, historia ta wciąż zasługuje na przypominanie i ponowne odczytywanie.
- Letnie rozmowy filmowe | Lato 2026 w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów
Aktualności
Letnie rozmowy filmowe | Lato 2026 w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów
Zapraszamy na pokazy filmowe w Galerii Instytutu Pileckiego. W programie znalazły się m.in. historia odkrycia obrazu El Greca w Kosowie Lackim, opowieści o losach więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych, działalności rotmistrza Witolda Pileckiego, szlaku Armii Andersa, czy procesach norymberskich. Nie zabraknie także historii zwykłych ludzi, których odwaga, determinacja i wybory moralne na zawsze wpisały się w dzieje Polski.
- Komunikat
Aktualności
Komunikat
Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, jedyny udziałowiec spółki Pilecki Institute (USA), Inc., oświadcza, że Zarząd Spółki z dniem 18 czerwca 2026 r. powołał na tymczasowe stanowisko Prezesa Zarządu (CEO) spółki Pilecki Institute (USA), Inc. Jacka Fairweathera. Jego zadaniem będzie rozszerzenie strategii programowej związanej z misją statutową oddziału IP w Nowym Jorku.
- Hanna Radziejowska w „Die Welt”: „nowa polityka pamięci wymaga nowej Ostpolitik"
Aktualności
Hanna Radziejowska w „Die Welt”: „nowa polityka pamięci wymaga nowej Ostpolitik"
Hanna Radziejowska udzieliła wywiadu pt. „Der deutsche Blick nach Osten ist voller Erinnerungslücken” [tłum. „Niemieckie spojrzenie na Wschód jest pełne białych plam”] dla niemieckiego dziennika „Die Welt”. W rozmowie z Philippem Fritzem tłumaczy, dlaczego w Niemczech dochodzi dziś do prawdziwego przełomu w myśleniu o historii – i co ma z tym wspólnego Rosja.
- Swiatłana Cichanouska w Instytucie Pileckiego w Warszawie
Aktualności
Swiatłana Cichanouska w Instytucie Pileckiego w Warszawie
19 czerwca w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego odbyło się spotkanie dyrekcji Instytutu, w składzie p.o. dyrektora, Karol Madaj, p.o. zastępcy dyrektora ds. naukowych, Krystian Wiciarz oraz zastępca dyrektora ds. historii w przestrzeni publicznej, Łukasz Mieszkowski, z oficjalną delegacją białoruskiej opozycji demokratycznej na uchodźstwie pod przewodnictwem Swiatłany Cichanouskiej.
- O Stefanii Wilczyńskiej, jej wyborach i odpowiedzialności. Fotorelacja z wykładu dr Agnieszki Witkowskiej-Krych i koncertu harfowego
Aktualności
O Stefanii Wilczyńskiej, jej wyborach i odpowiedzialności. Fotorelacja z wykładu dr Agnieszki Witkowskiej-Krych i koncertu harfowego
Za nami kolejne spotkanie z cyklu „Blask i Ból”, które zgromadziło uczestników wokół niezwykłej historii i pięknej muzyki.
- [Wideo] Archiwa jako źródło danych dla nowych technologii – spotkanie z cyklu „Twierdza Archiwum”
Aktualności
[Wideo] Archiwa jako źródło danych dla nowych technologii – spotkanie z cyklu „Twierdza Archiwum”
Uczestnicy spotkania dyskutowali o szansach i zagrożeniach związanych z dostępem sztucznej inteligencji do zasobów archiwalnych. Rozmowa koncentrowała się wokół trzech kluczowych pojęć: pamięci, prawa i przyszłości.
- „Ja zostanę, wszyscy nie mogą stąd wyjechać…” – relacja z wykładu Aleksandry Kaiper-Miszułowicz i koncertu muzyki poważnej [foto]
Aktualności
„Ja zostanę, wszyscy nie mogą stąd wyjechać…” – relacja z wykładu Aleksandry Kaiper-Miszułowicz i koncertu muzyki poważnej [foto]
Dlaczego po wojnie rotmistrz Witold Pilecki zdecydował się wrócić do kraju, mimo ogromnego ryzyka? Jak wyglądała jego działalność konspiracyjna po 1945 roku i co doprowadziło do aresztowania jednego z największych bohaterów polskiego podziemia?