Zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego tylko do końca czerwca! - Instytut Pileckiego

Do końca czerwca Instytut Pileckiego przyjmuje zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego. Konkurs, już po raz szósty, organizowany jest przy udziale Rodziny Patrona i w partnerstwie z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Mogą w nim wziąć udział książki wydane w roku 2025 mieszczące się w trzech kategoriach: naukowa książka historyczna; reportaż historyczny lub biografia oraz książka dokumentująca przejawy działalności i relikty XX-wiecznych systemów totalitarnych we współczesnym świecie.

Dopuszczone są publikacje w języku polskim, angielskim, francuskim i niemieckim.

– Jesteśmy przekonani, że historia XX wieku, ukształtowana w dużym stopniu pod wpływem dwóch totalitaryzmów, nadal wywiera bardzo silny wpływ na naszą współczesność – mówi Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego. – Dlatego, jak co roku, już po raz szósty, konsekwentnie wybieramy i wskazujemy najlepsze książki poświęcone tej historii, głęboko wierząc, że pomogą nam one zrozumieć nie tylko przeszłość, ale i teraźniejszość. Patron Instytutu i Nagrody, Witold Pilecki, chociaż był przede wszystkim żołnierzem, jako autor raportu z Auschwitz jest także tym, który badał, a następnie opisywał i oznajmiał światu prawdę jako świadek najstraszliwszej machiny zbrodni funkcjonującej w jego czasach. Dlatego postać i dzieło Pileckiego jest inspiracją dla wszystkich trzech kategorii Nagrody: naukowej, reporterskiej, ale także trzeciej, poświęconej tym zbrodniom, których jesteśmy świadkami obecnie, ale które mają swoje korzenie i źródło w XX-wiecznych totalitaryzmach – podkreśla Karol Madaj.

Nagroda im. Witolda Pileckiego ma charakter międzynarodowy. Zgłaszane mogą być pozycje wydane w językach: polskim, angielskim, francuskim i niemieckim. Kapituła wybierze książki nominowane, których tytuły zostaną podane do publicznej wiadomości we wrześniu, a następnie spośród nich zostaną wybrani Laureaci oraz wyróżnieni. Ogłoszenie zwycięzców Konkursu oraz wręczenie nagród i wyróżnień nastąpi na podczas uroczystej Gali, która odbędzie się pod koniec roku w auli Instytutu Pileckiego. 

Autorzy najlepszych książek otrzymają okolicznościowe statuetki oraz nagrody pieniężne. Laureaci w dwóch pierwszych kategoriach otrzymają nagrodę w wysokości 50 000 zł, a w trzeciej kategorii 25 000 zł. W każdej z trzech kategorii przewidywane jest także wyróżnienie z nagrodą w wysokości 5000 zł.

Kategorie

Naukowa książka historyczna – najlepsza monografia lub synteza na temat doświadczenia krajów Europy Środkowo-Wschodniej w konfrontacji z totalitaryzmami w XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem Polski. Przy ocenie książek w tej kategorii w sposób szczególny doceniane będą dobra dokumentacja, oryginalne interpretacje oraz atrakcyjny przekaz.

Reportaż historyczny – książka, która oferuje czytelnikowi wciągającą opowieść o doświadczeniu krajów Europy Środkowo-Wschodniej w konfrontacji z totalitaryzmami w XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem Polski. Oprócz klasycznych reportaży historycznych w tej kategorii mogą zostać zgłoszone biografie oraz wspomnienia i relacje świadków historii. Przy ocenie książek w tej kategorii w sposób szczególny doceniane będą szacunek dla źródeł, dobra kompozycja i narracyjna wiarygodność.

Dokumentowanie przejawów działalności i reliktów XX-wiecznych systemów totalitarnych we współczesnym świecie – książka, która niesie świadectwo zbrodniczych działań systemów totalitarnych, posttotalitarnych i autorytarnych o XX-wiecznych korzeniach we współczesnym świecie. Formalnie wiek XX zakończył się już ponad dwie dekady temu, okazuje się jednak, że dzisiejszy świat w pewnych sferach nadal jest głęboko umocowany w poprzednim stuleciu, a wiele obserwowanych teraz zbrodniczych aktów wynika wprost z funkcjonowania systemów totalitarnych przed 1989 rokiem. Nagradzana książka może być więc opowieścią o dramatycznym losie ludności dotkniętej wojnami i konfliktami zbrojnymi, może też piętnować przypadki intencjonalnego i uporczywego łamania praw człowieka przez systemy totalitarne sięgające swymi początkami poprzedniego stulecia bądź ukazywać życie w cieniu nadal trwających totalitaryzmów.

Kapituła Nagrody

W skład Kapituły Nagrody wchodzi 8 osób. Troje stałych członków reprezentuje instytucje Organizatora (Instytut Pileckiego) i Partnera (Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau) oraz Rodzinę Pileckich. Pozostałych członków Kapituły wybiera corocznie Dyrektor Instytutu Pileckiego.

Stali członkowie

• dr hab. Patrycja Grzebyk, prof. UW – w imieniu Dyrektora Instytutu Pileckiego, przedstawicielka Organizatora Konkursu;
• dr Piotr Cywiński – dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, przedstawiciel Partnera Konkursu;
• Krzysztof Kosior – prawnuk Rotmistrza, przedstawiciel rodziny Witolda Pileckiego, Patrona Konkursu.

Członkowie powołani przez Dyrektora Instytutu Pileckiego

• prof. Agnieszka Bieńczyk-Missala
• Andrzej Brzeziecki
• prof. Padraic Kenney
• prof. Anna Mazurkiewicz
• prof. Claudia Weber

 Sekretarz Kapituły  –  Iwona Jabłońska z Instytutu Pileckiego.

Jak zgłosić książkę do konkursu?

Zgłoszenia mogą dokonać autorzy, wydawcy lub osoby prywatne, osoby fizyczne a także jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej poprzez przesłanie elektronicznej wersji książki do Instytutu Pileckiego na adres e-mail: nagroda@instytutpileckiego.pl

Przy zgłoszeniu należy wskazać jedną z trzech kategorii konkursowych, w której zgłaszana jest książka.

Termin zgłoszeń upływa 30 czerwca 2026 roku.

Więcej o Nagrodzie Pileckiego.