Współpraca badawcza International Centre for War Crimes Trials (ICWC) z Instytutem Pileckiego - Instytut Pileckiego
20.04.2026 (PN)
Współpraca badawcza International Centre for War Crimes Trials (ICWC) z Instytutem Pileckiego
Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego nawiązał oficjalną współpracę z Międzynarodowym Centrum Badań nad Procesami o Zbrodnie Wojenne (International Centre for War Crimes Trials, ICWC) przy Uniwersytecie w Marburgu.
Porozumienie zostało podpisane przez prof. Stefanie Bock, dyrektor ICWC oraz Karola Madaja, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego.
Partnerstwo dotyczy współpracy przy projekcie badawczym „Zbrodnie (nie)osądzone. Organy ścigania i wymiar sprawiedliwości Republiki Federalnej Niemiec wobec zbrodni niemieckich w Polsce (1939–1945)”, realizowanym w Instytucie Pileckiego przez międzynarodowy zespół badawczy w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki (NPRH/F/SN/0038/2024/13).
– Jesteśmy zaszczyceni możliwością rozwoju badań i współpracą z Uniwersytetem w Marburgu, Centrum Badań ICWC, która jest wiodącą niemiecką instytucją dokumentującą i badająca zbrodnie sprawców zbrodni międzynarodowych – podkreśla dr Krystian Wiciarz, p.o. zastępcy dyrektora ds. naukowych w Instytucie Pileckiego. – Planujemy między innymi wymianę doświadczeń w zakresie dokumentowania i badania historii zbrodni międzynarodowych, wzajemne wsparcie badań i umiędzynarodowienie dorobku polskich badaczy. Umowa wpisuje się w szerszą strategię Instytutu Pileckiego, którego misją jest prowadzenie badań i pobudzanie dyskusji publicznej na temat totalitaryzmów i rozliczeń sprawców systemowej przemocy – podkreśla dyrektor.
Partnerstwo z ośrodkiem w Marburgu obejmuje:
- wymianę wiedzy i doradztwo: Wspólne seminaria oraz konsultacje naukowe dotyczące merytorycznych aspektów badań;
- wsparcie kwerend: Wzajemna pomoc w dostępie do zasobów archiwalnych obu ośrodków w Polsce i Niemczech;
- digitalizację i bazy danych: Wykorzystanie doświadczenia ICWC w tworzeniu nowoczesnych, internetowych baz danych oraz udostępnianiu źródeł online.
O projekcie: „Zbrodnie (nie)osądzone”
Projekt „Zbrodnie (nie)osądzone. Organy ścigania i wymiar sprawiedliwości Republiki Federalnej Niemiec wobec zbrodni niemieckich w Polsce (1939–1945)”, realizowany jest przez polsko-niemiecki zespół badawczy i analizuje stosunek organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości RFN do zbrodni popełnionych w okupowanej Polsce (1939–1945).
Głównym celem jest zbadanie przyczyn nieskuteczności sądownictwa RFN i systemowej bezkarności sprawców oraz przybliżenie perspektywy polskich świadków, utrwalonej w materiałach dowodowych wykorzystywanych w postępowaniach karnych. Temat ten pozostaje słabo obecny w polskiej literaturze, a w badaniach niemieckich kwestia polskich ofiar znajduje się poza głównym nurtem.
Efektem projektu będzie seria publikacji, które wypełnią tę lukę, łącząc polskie i niemieckie zasoby archiwalne z nowoczesną wiedzą o historii i pamięci II wojny światowej oraz o rozliczeniach zbrodni tego okresu.
Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki". Więcej o projekcie.
O International Centre for War Crimes Trials (ICWC)
ICWC działa od 2003 roku jako ośrodek badawczy przy Uniwersytecie w Marburgu (kontynuując projekt pilotażowy rozpoczęty w 2000 roku w Instytucie Historii Prawa Maxa Plancka we Frankfurcie).
Centrum od ponad dwóch dekad współtworzy międzynarodowy dyskurs naukowy dotyczący dokumentacji i rozliczeń zbrodni międzynarodowych. ICWC realizuje specjalistyczne projekty edukacyjne i badawcze, takie jak „Limits of Military Force", czy „Gender in International Criminal Law". Ośrodek aktywnie wspiera również rozwój młodej kadry naukowej, sprawując opiekę merytoryczną nad licznymi projektami doktorskimi.
Działalność ICWC skupia się na:
- Prawie karnym i sprawiedliwości okresu przejściowego: Badania nad międzynarodowym prawem karnym w szerokim kontekście transitional justice.
- Dokumentacji procesów: Gromadzenie i badanie akt historycznych procesów o zbrodnie wojenne, mających miejsce od zakończenia II wojny światowej.
- Archiwizacji i cyfryzacji: Dzięki współpracy z archiwami z całego świata, ICWC udostępnia bogatą bazę źródłową, w tym dokumentację Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze oraz innych trybunałów międzynarodowych.
Międzynarodowa, dwudniowa konferencja „The Roots of Crimes against Humanity: Bridging the Normative Gap" odbywająca się obecnie w Instytucie Pileckiego, organizowana we współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych dała okazję do spotkania w Warszawie Dyrekcji Instytutu Pileckiego z prof. Stefanie Bock, Dyrektorką International Centre for War Crimes Trials w Marburgu.
Zobacz także
- Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA
Aktualności
Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA
W związku z powracającą w przestrzeni publicznej dyskusją na temat batalionu „Nachtigall”, dr hab. Tomasz Chinciński, profesor Instytutu Pileckiego, przypomina kluczowe fakty ustalone przez historyków.
- „Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie
Aktualności
„Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie
17 października 2026 roku publiczność zgromadzona w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego wysłuchała drugiego odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” o Sewerynnie Szmaglewskiej.
- „Pilecki wahał się" | Karol Madaj w podcaście Muzeum Historii Polski
Aktualności
„Pilecki wahał się" | Karol Madaj w podcaście Muzeum Historii Polski
Czy Witold Pilecki podjął się najniebezpieczniejszej misji II wojny światowej? Jak trafił do Auschwitz? Czy rzeczywiście budował tam konspirację? Zapraszamy do obejrzenia podcastu Muzeum Historii Polski z udziałem dyrektora Instytutu Pileckiego Karola Madaja.
- Między znikaniem a trwaniem. Festiwal Wolskie Ostańce 2026 [fotorelacja]
Aktualności
Między znikaniem a trwaniem. Festiwal Wolskie Ostańce 2026 [fotorelacja]
Przez trzy dni (9–11 października) festiwal „Wolskie Ostańce” zapraszał do zatrzymania się i spojrzenia na Warszawę z nowej perspektywy — poprzez osobiste historie, miejsca naznaczone pamięcią oraz to, co wciąż trwa pomiędzy znikaniem a trwaniem.
- Porażka. Niemcy, Rosja i cena złudzeń | Relacja wideo z 9. spotkania Berlin w Warszawie
Aktualności
Porażka. Niemcy, Rosja i cena złudzeń | Relacja wideo z 9. spotkania Berlin w Warszawie
Jakie były źródła błędnych ocen w polityce Niemiec wobec Rosji? Których ostrzeżeń nie chciano usłyszeć i dlaczego? Jakie wnioski z tej historii wynikają dziś dla Niemiec, Polski i Ukrainy oraz dla bezpieczeństwa Europy? Dlaczego tak długo ignorowano sygnały ostrzegawcze i głosy płynące m.in. z Polski i Ukrainy? Jaką rolę odegrały w tym interesy gospodarcze, kalkulacje polityczne?
- Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
Aktualności
Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
30 września 2026 roku – w Dniu Archiwisty – w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej 82 odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Laboratoria innowacji. AI w archiwach”.
- Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
Aktualności
Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
8 października w ogrodzie Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej odbyło się wyjątkowe wydarzenie – jubileusz 10-lecia działalności instytucji.
- Festiwal „Wolskie Ostańce”
Aktualności
Festiwal „Wolskie Ostańce”
Co zostaje z miasta, które nieustannie się zmienia? Co trwa mimo wyburzeń, nowych inwestycji i zacierania śladów pamięci? I kim są współcześni „ostańcy”? Festiwal „Wolskie Ostańce” to wielowymiarowe wydarzenie poświęcone relacji między miastem, pamięcią i ludźmi.
- Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Aktualności
Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Dokument „Jedna wskazówka” o Obławie Augustowskiej, autorstwa Martyny Wojtkowskiej z Instytutu Pileckiego, otrzymał pierwsze wyróżnienie podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW w Gdyni.
- „Spotkanie z Patronem” w Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
Aktualności
„Spotkanie z Patronem” w Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
6 października pracownicy Instytutu Pileckiego brali udział w „Spotkaniu z Patronem” organizowanym przez Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej.
- „Świadek” – Seweryna Szmaglewska w drugim odcinku „Sali 600” | Przedpremierowy odsłuch na dachu Instytutu Pileckiego
Aktualności
„Świadek” – Seweryna Szmaglewska w drugim odcinku „Sali 600” | Przedpremierowy odsłuch na dachu Instytutu Pileckiego
1 października na dachu Instytutu Pileckiego odbył się przedpremierowy odsłuch drugiego odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi”, poświęconego Sewerynie Szmaglewskiej – pisarce, byłej więźniarce Auschwitz-Birkenau i świadkowi przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. Spotkanie zorganizowano w związku z 80. rocznicą zakończenia głównego procesu norymberskiego.
- Dlaczego okupacja Polski pozostaje w Niemczech tematem nieobecnym? | Relacja z ósmego spotkania cyklu „Berlin w Warszawie”
Aktualności
Dlaczego okupacja Polski pozostaje w Niemczech tematem nieobecnym? | Relacja z ósmego spotkania cyklu „Berlin w Warszawie”
24 września w Instytucie Pileckiego odbyło się ósme spotkanie z udziałem polskich i niemieckich ekspertów, zorganizowane w ramach cyklu „Berlin w Warszawie”. Tematem rozmowy była pamięć o Powstaniu Warszawskim w niemieckiej kulturze pamięci.