Brytyjski „The Times”: Hanna Radziejowska i Eva Yakubovska o sowieckich pomnikach w Berlinie - Instytut Pileckiego

Instytut / Aktualności

08.06.2026 (PN)

Brytyjski „The Times”: Hanna Radziejowska i Eva Yakubovska o sowieckich pomnikach w Berlinie

5 czerwca 2026 r. na łamach brytyjskiego „The Times” – zarówno w wersji internetowej, jak i w skróconej formie drukowanej – ukazała się rozmowa Elisabeth Rushton z Hanną Radziejowską i Evą Yakubovską poświęcona kontrowersjom wokół sowieckich pomników w Berlinie.

„Polska historyczka Hanna Radziejowska uważa, że debata wokół sowieckich pomników stwarza Niemcom okazję do przeprowadzenia od dawna potrzebnej refleksji nad swoją słynną „Erinnerungskultur” (kulturą pamięci).

Jej zdaniem Niemcy mogłyby wiele nauczyć się od polskich i bałtyckich sąsiadów, którzy postrzegają te pomniki nie tylko jako miejsca upamiętnienia poległych żołnierzy, lecz także jako ślad stalinowskiej ideologii” – relacjonuje Elisabeth Rushton.

W tekście Hanna Radziejowska zwraca uwagę na fakt, że w Berlinie nie ma porównywalnych pomników poświęconych amerykańskim czy brytyjskim żołnierzom, którzy również uczestniczyli w pokonaniu nazistowskich Niemiec. „Fakt, że jedyną widoczną formą upamiętnienia [końca II wojny światowej] jest uhonorowanie totalitarnego reżimu, budzi poważne wątpliwości”.

Eva Yakubovska, która w ramach działalności organizacji Vitsche oraz Instytutu Pileckiego od lat współorganizuje, moderuje i współtworzy wydarzenia poświęcone berlińskim miejscom pamięci, zwraca uwagę na ich współczesny wymiar: „(...) Eva Yakubovska (…) uważa, że sowieckie pomniki są częścią historycznej narracji, którą Kreml wykorzystuje do uzasadniania swojej agresji od 2014 roku”.

„Rosja już wykorzystała te miejsca jako przestrzeń propagandy, przedstawiając wszystkie swoje działania jako defensywne, jako forma samoobrony” – mówi. (...) „Prawdziwa pamięć powinna być żywa i nieustannie podtrzymywana” – podkreśla Yakubovska. „Nie chodzi wyłącznie o Rosję. Chodzi o to, jak nauczyć się krytycznie odczytywać historię i nie dopuścić do jej politycznego wykorzystywania”.

Elisabeth Rushton, Down with the Red Army? Memorials outside Russia up for debate, „The Times”, 5 czerwca 2026 r., dostęp online: The Times

Zobacz także