Akcja „Przypnij guzik pamięci” | Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów - Instytut Pileckiego
20.04.2026 (PN)
Akcja „Przypnij guzik pamięci” | Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów
W związku z 86. rocznicą Zbrodni Katyńskiej Instytut Pileckiego wziął udział w kolejnej odsłonie ogólnopolskiej kampanii społeczno-edukacyjnej „Pamiętam. Katyń 1940”.
Przypnij guzik
Symbolem kampanii jest przypinka – replika guzika z munduru wojskowego, nawiązująca do wiersza Zbigniewa Herberta „Guziki”. To znak pamięci o ofiarach zbrodni oraz wyraz sprzeciwu wobec fałszowania jednej z najtragiczniejszych kart polskiej historii. Symbolicznym przypinkom towarzyszą plakietki z sylwetkami dwudziestu ofiar zbrodni katyńskiej.
Obok Instytutu Pileckiego w akcję zaangażowały się Narodowe Centrum Kultury, Muzeum Katyńskie, Instytut Pamięci Narodowej a także Muzeum Dom Rodziny Pileckich oraz Biblioteka Publiczna dzielnicy Wola.
Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów
Za pośrednictwem zagranicznych oddziałów Instytutu Pileckiego pamiątkowe przypinki trafiły m.in. do przechodniów na ulicach w Berlina i Nowego Jorku.
– Brat mojego ojca zginął w Katyniu, dlatego ta inicjatywa jest dla mnie tak ważna. Jestem wzruszona, że mogę przypomnieć i opowiedzieć historię mojego wujka – mówiła mieszkanka Greenpointu, Zofia Zeleska-Bobrowski.
W Warszawie przypinki rozdawano m. in. przed Galerią Instytutu Pileckiego przy Krakowskim Przedmieściu, w siedzibie IP przy ul. Siennej. Akcja dotarła także do Powstańców Warszawskich.
– Każdy Polak powinien o tym wiedzieć. To jest podstawowa rzecz – podkreślał Zbigniew Daab, pseudonim konspiracyjny „Polek”, w czasie Powstania „Kapiszon”.
W Polsce przypinki były dostępne we wszystkich placówkach Instytutu Pileckiego: w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej, siedzibie przy ul. Siennej oraz w galerii w Domu Bez Kantów w Warszawie. Pamiątkowe guziki trafiły także do uczestników międzynarodowego Rajdu Pieszego Pojezierze Augustowskie ’26, odwiedzających Muzeum Dom Rodziny Pileckich oraz finalistów Turnieju Debat Oksfordzkich „Odzyskani Bohaterowie”. Rozdawano je również we wszystkich filiach Biblioteki Publicznej na warszawskiej Woli.
Warsztaty „Śledztwo katyńskie”
W ramach kampanii Instytut Pileckiego zorganizował warsztaty dla uczniów klas VII i VIII z trzech szkół w Raszynie i Sękocinie oraz Augustowie, obejmujące łącznie około czterdzieści klas.
Zajęcia miały formę „śledztwa”: uczestnicy, pracując w małych zespołach, analizowali dokumenty dotyczące zbrodni katyńskiej, łączyli fakty i formułowali własne wnioski.
Pokazy filmowe i dyskusja
W weekend 10–11 kwietnia w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego wyświetlono filmy poświęcone zbrodni katyńskiej: „Katyń” w reż. Andrzeja Wajdy oraz „Gdzie rosną poziomki” (reż. Anna Ferens).
Po projekcji filmu Anny Ferens odbyła się debata pt. „Mam nadzieję na rychły do Was powrót” z udziałem ekspertów zajmujących się Zbrodnią Katyńską i archiwistyką: dr Dominiki Siemińskiej (IPN), dr Bartłomieja Bydonia (Muzeum Katyńskie) oraz prof. Anny Drążkowskiej (Instytut Archeologii UMK).
Uczestnicy spotkania opowiadali, jak odnajdywane artefakty, dokumenty i osobiste przedmioty ofiar pomagają przybliżać prawdę o zbrodni.
Dodatkowo Karol Kalinowski z Instytutu Pileckiego zaprezentował również cyfrowe zasoby archiwalne związane z Katyniem. Dyskusję poprowadził dr Jerzy Rohoziński.
Zbrodnia Katyńska
Wiosną 1940 roku, na mocy decyzji najwyższych władz Związku Sowieckiego, zamordowano ponad 22 tysiące obywateli Polski. Wśród ofiar byli oficerowie Wojska Polskiego, policjanci, rezerwiści, a także przedstawiciele inteligencji – lekarze, nauczyciele, prawnicy, urzędnicy i naukowcy.
Masowe groby odkryto w Katyniu, Charkowie, Miednoje i Bykowni. W okresie PRL prawda o tej zbrodni była zakazana. Choć ZSRR przyznał się do niej w 1990 roku, współcześnie Rosja ponownie rozpowszechnia tzw. kłamstwo katyńskie. Sprawcy tej zbrodni do dziś nie zostali osądzeni na forum międzynarodowym.
Zobacz także
- O Stefanii Wilczyńskiej, jej wyborach i odpowiedzialności. Fotorelacja z wykładu dr Agnieszki Witkowskiej-Krych i koncertu harfowego
Aktualności
O Stefanii Wilczyńskiej, jej wyborach i odpowiedzialności. Fotorelacja z wykładu dr Agnieszki Witkowskiej-Krych i koncertu harfowego
Za nami kolejne spotkanie z cyklu „Blask i Ból”, które zgromadziło uczestników wokół niezwykłej historii i pięknej muzyki.
- [Wideo] Archiwa jako źródło danych dla nowych technologii – spotkanie z cyklu „Twierdza Archiwum”
Aktualności
[Wideo] Archiwa jako źródło danych dla nowych technologii – spotkanie z cyklu „Twierdza Archiwum”
Uczestnicy spotkania dyskutowali o szansach i zagrożeniach związanych z dostępem sztucznej inteligencji do zasobów archiwalnych. Rozmowa koncentrowała się wokół trzech kluczowych pojęć: pamięci, prawa i przyszłości.
- „Ja zostanę, wszyscy nie mogą stąd wyjechać…” – relacja z wykładu Aleksandry Kaiper-Miszułowicz i koncertu muzyki poważnej [foto]
Aktualności
„Ja zostanę, wszyscy nie mogą stąd wyjechać…” – relacja z wykładu Aleksandry Kaiper-Miszułowicz i koncertu muzyki poważnej [foto]
Dlaczego po wojnie rotmistrz Witold Pilecki zdecydował się wrócić do kraju, mimo ogromnego ryzyka? Jak wyglądała jego działalność konspiracyjna po 1945 roku i co doprowadziło do aresztowania jednego z największych bohaterów polskiego podziemia?
- Andrzej Poczobut honorowym gościem gali „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Aktualności
Andrzej Poczobut honorowym gościem gali „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
– Ci ludzie, którzy przeszli doświadczenie walki z obydwoma totalitaryzmami, już nie mogą opowiedzieć swojej historii. Została po nich pamięć. I właśnie dlatego, żeby pamiętano o nas, my powinniśmy pamiętać o tych, którzy byli przed nami - powiedział Andrzej Poczobut do zgromadzonych na uroczystej gali.
- Finał I edycji projektu edukacyjnego „Pamięć miejsca, miejsca pamięci"
Aktualności
Finał I edycji projektu edukacyjnego „Pamięć miejsca, miejsca pamięci"
Dziś w warszawskiej siedzibie Instytutu podsumowaliśmy kilka miesięcy wytężonej pracy 39 grup projektowych z całej Polski. Gościem honorowym wydarzenia był Andrzej Poczobut.
- Monografia Wydawnictwa Instytutu Pileckiego z prestiżową nagrodą Homo-Verbum-Locus
Aktualności
Monografia Wydawnictwa Instytutu Pileckiego z prestiżową nagrodą Homo-Verbum-Locus
Książka dr Joanny Nikel „Terror niemiecki w powiecie Mińsk Mazowiecki 1939–1944. Wojna i rozliczenia”, opublikowana nakładem Wydawnictwa Instytutu Pileckiego, wygrała drugą edycję Konkursu Homo-Verbum-Locus. Spośród finałowej piątki nominowanych tytułów publikacja ta otrzymała najwyższe uznanie jury konkursowego.
- Czego Niemcy uczą się o polskiej historii? Relacja ze spotkania cyklu „Berlin w Warszawie” [wideo]
Aktualności
Czego Niemcy uczą się o polskiej historii? Relacja ze spotkania cyklu „Berlin w Warszawie” [wideo]
Czego młodzi Niemcy mogą dowiedzieć się o historii Polski – zarówno w szkole, jak i poza nią? To pytanie stanowiło oś dyskusji podczas kolejnego spotkania z cyklu „Berlin w Warszawie”. Uczestnicy debatowali nad obecnością i sposobem prezentowania historii Polski oraz niemieckiej okupacji w niemieckim systemie edukacji i nie tylko.
- Brytyjski „The Times”: Hanna Radziejowska i Eva Yakubovska o sowieckich pomnikach w Berlinie
Aktualności
Brytyjski „The Times”: Hanna Radziejowska i Eva Yakubovska o sowieckich pomnikach w Berlinie
5 czerwca 2026 r. na łamach brytyjskiego „The Times” – zarówno w wersji internetowej, jak i w skróconej formie drukowanej – ukazała się rozmowa Elisabeth Rushton z Hanną Radziejowską i Evą Yakubovską poświęcona kontrowersjom wokół sowieckich pomników w Berlinie.
- Prof. Markowski dla Onet.pl: Ukraina może się obawiać, jak to wszystko zostanie odkryte
Aktualności
Prof. Markowski dla Onet.pl: Ukraina może się obawiać, jak to wszystko zostanie odkryte
— Po stronie ukraińskiej jest obawa przed pokazywaniem fotografii dołów śmierci z polskimi ofiarami tamtej zbrodni. To są pola śmierci — komentuje w rozmowie z Onetem prof. Damian Markowski z Instytutu Pileckiego, po tym jak prezydent Wołodymyr Zełenski podjął decyzję o uhonorowaniu Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).
- Książka wydana przez Instytut Pileckiego nagrodzona w prestiżowym Konkursie ACADEMIA 2026!
Aktualności
Książka wydana przez Instytut Pileckiego nagrodzona w prestiżowym Konkursie ACADEMIA 2026!
„Korespondencja Poselstwa Rzeczypospolitej Polskiej w Bernie, t. III. 1943” w opracowaniu Aleksandry Kmak-Pamirskiej i Barbary Świtalskiej-Starzeńskiej została wyróżniona w 19. edycji Konkursu na najlepszą książkę akademicką i naukową ACADEMIA 2026.
- „Instytut Pileckiego bierze pod lupę niemieckie podręczniki do historii” | Marek Kozubal w „Rzeczpospolitej”
Aktualności
„Instytut Pileckiego bierze pod lupę niemieckie podręczniki do historii” | Marek Kozubal w „Rzeczpospolitej”
Jaką opowieść o Polsce otrzymują młodzi Niemcy: od tragicznego roku 1939 i brutalnej okupacji, przez dylematy granic, aż po współczesne problemy? Co dla niemieckiego odbiorcy jest oczywistością, a w Polsce wciąż budzi sprzeciw lub poczucie zniekształcenia historii? - Marek Kozubal zaprasza na kolejną debatę "Berlin w Warszawie" na łamach "Rzeczpospolitej".
- „Moje miejsce na ziemi” | Wystawa prac powstałych podczas pleneru malarskiego Festiwalu Pileckiego
Aktualności
„Moje miejsce na ziemi” | Wystawa prac powstałych podczas pleneru malarskiego Festiwalu Pileckiego
Do 9 czerwca w foyer Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej w Warszawie można oglądać wystawę prac powstałych podczas pleneru malarskiego „Moje miejsce na ziemi”, zorganizowanego w ramach Festiwalu Pileckiego z okazji 125. rocznicy urodzin Witolda Pileckiego.