A wojna wciąż trwa... | Zapis rozmowy o Ukrainie w czwartą rocznicę inwazji - Instytut Pileckiego
25.02.2026 (ŚR)
A wojna wciąż trwa... | Zapis rozmowy o Ukrainie w czwartą rocznicę inwazji
W czwartą rocznicę inwazji Rosji na Ukrainę, w Instytucie Pileckiego, odbyła się debata poświęcona bilansowi czterech lat wojny.
Dyskusja z udziałem Marka Budzisza, Zbigniewa Parafianowicza oraz Nedima Useinowa koncentrowała się na współczesnych strategiach prowadzenia działań zbrojnych oraz scenariuszach możliwej eskalacji zagrożeń za naszą wschodnią granicą. Eksperci wskazali także wnioski, jakie Polska może wyciągnąć z ukraińskich doświadczeń ostatnich lat.
Marek Budzisz: Jeśli w ogóle mówimy o zagrożeniu ze strony rosyjskiej to przede wszystkim mówimy o zagrożeniu, któremu będzie podlegała ludność cywilna.
Analityk w Strategy&Future zwrócił uwagę na kierunek ewolucji konfliktu zbrojnego i rolę zdolności ludności cywilnej do stawiania zorganizowanego oporu. – Siły wojskowe są nadal istotne, ale ich znaczenie relatywnie maleje – przekonywał. – Federacja Rosyjska, będzie starała się uderzać w ludność cywilną. To wynika zarówno doświadczeń Ukrainy, jak i z ewolucji sztuki wojennej – argumentował.
– Jeśli mówimy o przyszłości i ewentualnych przygotowaniach, moim zdaniem powinniśmy koncentrować się na przygotowaniu całej populacji Rzeczpospolitej do funkcjonowania w sytuacji konfliktu, a w mniejszym stopniu na zdolnościach wojskowych – podkreślił.
Rosja nie zatrzyma się na Ukrainie
Wybuch wojny 24 lutego 2022 roku był ostatecznym potwierdzeniem niezmienności natury państwa rosyjskiego, opartej na dążeniu do ekspansji i podporządkowaniu logiki jego funkcjonowania wojnie. – powiedział Zbigniew Parafianowicz.
– Dla nas wniosek podstawowy jest taki, że należy porzucić złudzenia i przestać żyć w wyparciu, jeśli chodzi o sąsiedztwo z Rosją. Jestem przekonany, że Rosja na Ukrainie nie skończy – przestrzegł.
Parafianowicz: Trzeba być gotowym na długotrwałą próbę zamęczenia Ukrainy.
Wojna, która nie skończy się szybko
Autor książki „Polska na wojnie” argumentował, że nie należy spodziewać się zmiany w nastawieniu Rosji wobec Ukrainy. Jak wskazywał, obserwacja rosyjskich działań na Północnym Kaukazie pokazuje, że można oczekiwać konsekwentnej i długofalowej polityki także wobec Ukrainy. Niezależnie od tego, „czy Putin będzie żył, czy zostanie odsunięty od władzy i zastąpi go ktoś nowy”, rosyjskie elity – podobnie jak w przypadku Północnego Kaukazu – są nastawione na długotrwały konflikt i mogą działać konsekwentnie, bez względu na koszty.
Podkreślił, że potrzebna jest gotowość do ponoszenia kosztów i świadomość, że „czeka nas jeszcze wiele kruchych lat i wiele wydatków, żeby spróbować utrzymać Ukrainę jako państwo”.
Podmiotowość wspólnot lokalnych fundamentem odporności
Nedim Useinow, pytany o najefektywniejszy model odporności społeczności lokalnych (civil resilience), sprawdzony w warunkach wojennych w Ukrainie, podkreślił znaczenie reformy samorządowej, wzorowanej na polskich rozwiązaniach.
Useinow: To co się udało Ukrainie wzorem Polski osiągnąć to wzmocnienie podmiotowości lokalnych wspólnot.
Przekazanie części kompetencji i finansów ukraińskim samorządom, zdaniem eksperta The German Marshall Fund of the United States, okazało się kluczowe w pierwszych dniach wojny. Nieocenionym wsparciem był liczący ponad 8 mln osób ruch wolontariacki, który po 2014 r. często zastępował niewydolne państwo.
– Obserwowałem jak szybko zapadały decyzje na poziomie lokalnym, nie czekano i nie oglądano się na centrum – przyznał. Zdaniem Useinowa to dla Polski nie tyle lekcja, co potwierdzenie, że wzmocnienie demokracji lokalnej było potrzebną reformą i stanowi dziś jeden z filarów odporności państwa.
Marek Budzisz – historyk, publicysta, ekspert ds. Rosji i obszaru postsowieckiego, analityk w Strategy&Future. Autor m. in. książek Pauza strategiczna. Polska wobec ryzyka wojny z Rosją (2023), Obywatelska armia Rzeczypospolitej. Ani branka ani służba. (2024).
Zbigniew Parafianowicz – politolog, dziennikarz, reportażysta, autor m. in. książek Śniadanie pachnie trupem. Ukraina na wojnie (2022, Nagroda specjalna w III edycji Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego), Polska na wojnie (2023).
Nedim Useinow – ekspert ds. współpracy międzynarodowej, polityk miejskich oraz rozwoju instytucjonalnego, związany z The German Marshall Fund of the United States. Członek rady koordynacyjnej Światowego Kongresu Tatarów Krymskich w Polsce.
Zapraszamy do wysłuchania całej rozmowy (24 lutego 2026 r. w Warszawie).
Zobacz także
- Zderzenie dwóch pamięci. Polityka historyczna Polski wobec Ukrainy
Aktualności
Zderzenie dwóch pamięci. Polityka historyczna Polski wobec Ukrainy
Ukraińska pamięć państwowa zabrnęła w ślepy zaułek, co podyktowane było nie do końca refleksyjnym podejściem do wybranych kart przeszłości własnego narodu. Niestety, jak zwykle w podobnych sytuacjach, kiedy historia zostaje zakładnikiem polityki, rachunek za to przyjdzie jednak zapłacić nie politykom, a państwu ukraińskiemu i jego społeczności – ocenił profesor Instytutu Pileckiego, dr. hab. Damian Markowski.
- Odpowiedzialność za zbrodnie wojenne. Nowa książka ekspertki Pileckiego
Aktualności
Odpowiedzialność za zbrodnie wojenne. Nowa książka ekspertki Pileckiego
Nakładem wydawnictwa Brill ukazała się monografia dr. Dominiki Uczkiewicz (Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami) pt. „Accountability for War Crimes in the Policy of the Polish Government-in-Exile. A Legal and Historical Analysis”, jako 85. tom serii Studies in the History of International Law (Legal History Library).
- LIPCOWI ’45. Koncert pamięci ofiar Obławy Augustowskiej [fotorelacja]
Aktualności
LIPCOWI ’45. Koncert pamięci ofiar Obławy Augustowskiej [fotorelacja]
11 lipca w amfiteatrze miejskim w Augustowie odbyło się widowisko muzyczne poświęcone ofiarom Obławy Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po zakończeniu II wojny światowej. Wydarzenie połączyło muzykę, obraz oraz świadectwa rodzin i bliskich ofiar Obławy.
- Lipiec w Instytucie Pileckiego | Kalendarz wydarzeń
Aktualności
Lipiec w Instytucie Pileckiego | Kalendarz wydarzeń
Zapraszamy do zapoznania się z kalendarzem wydarzeń Instytutu Pileckiego na lipiec 2026. W programie znalazły się debaty, konferencje naukowe, pokazy filmowe, spotkania z twórcami i historykami, wystawy, wydarzenia edukacyjne oraz obchody 81. rocznicy Obławy Augustowskiej. Szczegółowy harmonogram poniżej.
- 12 lipca | Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
12 lipca | Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
12 lipca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej. W tym dniu 81 lat temu, 12 lipca 1945 r., trzy miesiące po zakończeniu II wojny światowej, rozpoczęła się Obława Augustowska.
- Zbrodnia Wołyńska: Instytut Pileckiego i jego działalność naukowo-badawcza
Aktualności
Zbrodnia Wołyńska: Instytut Pileckiego i jego działalność naukowo-badawcza
W niedzielę 11 lipca 1943 roku oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii stanowiącej zbrojne ramię Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (frakcji Stepana Bandery) – radykalnej faszystowskiej organizacji stawiającej sobie za cel budowę niepodległego państwa ukraińskiego pozbawionego mniejszości narodowych, zaatakowały w ramach skoordynowanej akcji niemal sto polskich osiedli na terenie okupowanego przez Niemców województwa wołyńskiego Rzeczypospolitej Polskiej.
- Oświadczenie | Instytut Pileckiego w Nowym Jorku
Aktualności
Oświadczenie | Instytut Pileckiego w Nowym Jorku
W związku z pojawiającymi się w przestrzeni publicznej informacjami dotyczącymi działalności oddziału Instytutu Pileckiego w Nowym Jorku, przedstawiamy fakty i okoliczności wymagające wyjaśnienia.
- „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” – premiera drugiego odcinka i spotkanie z twórcami
Aktualności
„Sala 600. Świadkowie Norymbergi” – premiera drugiego odcinka i spotkanie z twórcami
W środę 8 lipca w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej odbył się przedpremierowy odsłuch drugiego odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi”, a następnie rozmowa z twórcami projektu — Martyną Wojtkowską i Bartoszem Pankiem. Spotkanie, prowadzone przez Bartosza Świerkowskiego, poświęcone było postaci Seweryny Szmaglewskiej, roli kobiecych świadectw w dokumentowaniu zbrodni wojennych, pracy z archiwami oraz specyfice opowiadania historii za pomocą dźwięku.
- Wystawa SPLOTY Instytutu Pileckiego otwarta w Muzeum Architektury we Wrocławiu!
Aktualności
Wystawa SPLOTY Instytutu Pileckiego otwarta w Muzeum Architektury we Wrocławiu!
25 czerwca odbył się wernisaż wystawy „Sploty. Barbara Brukalska, Helena Syrkus i sieci modernizmu” powstałej w ramach programu Exercising Modernity Instytutu Pileckiego w Berlinie. Ekspozycję będzie można oglądać do 4 października.
- Stanowisko Instytutu Pileckiego w sprawie publikacji Wirtualnej Polski
Aktualności
Stanowisko Instytutu Pileckiego w sprawie publikacji Wirtualnej Polski
Dotyczy artykułu pod redakcją Szymona Jadczaka opublikowanego na portalu Wirtualna Polska pt. „Pracował dla ludzi Putina, zatrudnił go instytut podległy polskiemu rządowi”.
- Martyna Wojtkowska z Instytutu Pileckiego laureatką Audionomia Award 2026
Aktualności
Martyna Wojtkowska z Instytutu Pileckiego laureatką Audionomia Award 2026
Martyna Wojtkowska została laureatką w kategorii Nadzieja Audionomii za audioserial „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” – wspólnego projektu Studia Reportażu i Instytutu Pileckiego.
- Relacja z debaty o Domu Polsko-Niemieckim [wideo] | Berlin w Warszawie
Aktualności
Relacja z debaty o Domu Polsko-Niemieckim [wideo] | Berlin w Warszawie
Jakie znaczenie będzie miał Dom Polsko-Niemiecki powstający w Berlinie? Czy stanie się miejscem upamiętnienia polskich ofiar II wojny światowej, przestrzenią dialogu i edukacji, a może symbolem zmiany w niemieckiej kulturze pamięci? O tych kwestiach dyskutowano podczas debaty „Dom Polsko-Niemiecki w Berlinie: pomnik, muzeum, centrum dialogu – wspólna pamięć czy spór o pamięć?”. Po dyskusji wystąpił Ola Błachno Oktet, prezentując utwory z albumu „Warschauer Strasse”.