A wojna wciąż trwa... | Zapis rozmowy o Ukrainie w czwartą rocznicę inwazji - Instytut Pileckiego
25.02.2026 (ŚR)
A wojna wciąż trwa... | Zapis rozmowy o Ukrainie w czwartą rocznicę inwazji
W czwartą rocznicę inwazji Rosji na Ukrainę, w Instytucie Pileckiego, odbyła się debata poświęcona bilansowi czterech lat wojny.
Dyskusja z udziałem Marka Budzisza, Zbigniewa Parafianowicza oraz Nedima Useinowa koncentrowała się na współczesnych strategiach prowadzenia działań zbrojnych oraz scenariuszach możliwej eskalacji zagrożeń za naszą wschodnią granicą. Eksperci wskazali także wnioski, jakie Polska może wyciągnąć z ukraińskich doświadczeń ostatnich lat.
Marek Budzisz: Jeśli w ogóle mówimy o zagrożeniu ze strony rosyjskiej to przede wszystkim mówimy o zagrożeniu, któremu będzie podlegała ludność cywilna.
Analityk w Strategy&Future zwrócił uwagę na kierunek ewolucji konfliktu zbrojnego i rolę zdolności ludności cywilnej do stawiania zorganizowanego oporu. – Siły wojskowe są nadal istotne, ale ich znaczenie relatywnie maleje – przekonywał. – Federacja Rosyjska, będzie starała się uderzać w ludność cywilną. To wynika zarówno doświadczeń Ukrainy, jak i z ewolucji sztuki wojennej – argumentował.
– Jeśli mówimy o przyszłości i ewentualnych przygotowaniach, moim zdaniem powinniśmy koncentrować się na przygotowaniu całej populacji Rzeczpospolitej do funkcjonowania w sytuacji konfliktu, a w mniejszym stopniu na zdolnościach wojskowych – podkreślił.
Rosja nie zatrzyma się na Ukrainie
Wybuch wojny 24 lutego 2022 roku był ostatecznym potwierdzeniem niezmienności natury państwa rosyjskiego, opartej na dążeniu do ekspansji i podporządkowaniu logiki jego funkcjonowania wojnie. – powiedział Zbigniew Parafianowicz.
– Dla nas wniosek podstawowy jest taki, że należy porzucić złudzenia i przestać żyć w wyparciu, jeśli chodzi o sąsiedztwo z Rosją. Jestem przekonany, że Rosja na Ukrainie nie skończy – przestrzegł.
Parafianowicz: Trzeba być gotowym na długotrwałą próbę zamęczenia Ukrainy.
Wojna, która nie skończy się szybko
Autor książki „Polska na wojnie” argumentował, że nie należy spodziewać się zmiany w nastawieniu Rosji wobec Ukrainy. Jak wskazywał, obserwacja rosyjskich działań na Północnym Kaukazie pokazuje, że można oczekiwać konsekwentnej i długofalowej polityki także wobec Ukrainy. Niezależnie od tego, „czy Putin będzie żył, czy zostanie odsunięty od władzy i zastąpi go ktoś nowy”, rosyjskie elity – podobnie jak w przypadku Północnego Kaukazu – są nastawione na długotrwały konflikt i mogą działać konsekwentnie, bez względu na koszty.
Podkreślił, że potrzebna jest gotowość do ponoszenia kosztów i świadomość, że „czeka nas jeszcze wiele kruchych lat i wiele wydatków, żeby spróbować utrzymać Ukrainę jako państwo”.
Podmiotowość wspólnot lokalnych fundamentem odporności
Nedim Useinow, pytany o najefektywniejszy model odporności społeczności lokalnych (civil resilience), sprawdzony w warunkach wojennych w Ukrainie, podkreślił znaczenie reformy samorządowej, wzorowanej na polskich rozwiązaniach.
Useinow: To co się udało Ukrainie wzorem Polski osiągnąć to wzmocnienie podmiotowości lokalnych wspólnot.
Przekazanie części kompetencji i finansów ukraińskim samorządom, zdaniem eksperta The German Marshall Fund of the United States, okazało się kluczowe w pierwszych dniach wojny. Nieocenionym wsparciem był liczący ponad 8 mln osób ruch wolontariacki, który po 2014 r. często zastępował niewydolne państwo.
– Obserwowałem jak szybko zapadały decyzje na poziomie lokalnym, nie czekano i nie oglądano się na centrum – przyznał. Zdaniem Useinowa to dla Polski nie tyle lekcja, co potwierdzenie, że wzmocnienie demokracji lokalnej było potrzebną reformą i stanowi dziś jeden z filarów odporności państwa.
Marek Budzisz – historyk, publicysta, ekspert ds. Rosji i obszaru postsowieckiego, analityk w Strategy&Future. Autor m. in. książek Pauza strategiczna. Polska wobec ryzyka wojny z Rosją (2023), Obywatelska armia Rzeczypospolitej. Ani branka ani służba. (2024).
Zbigniew Parafianowicz – politolog, dziennikarz, reportażysta, autor m. in. książek Śniadanie pachnie trupem. Ukraina na wojnie (2022, Nagroda specjalna w III edycji Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego), Polska na wojnie (2023).
Nedim Useinow – ekspert ds. współpracy międzynarodowej, polityk miejskich oraz rozwoju instytucjonalnego, związany z The German Marshall Fund of the United States. Członek rady koordynacyjnej Światowego Kongresu Tatarów Krymskich w Polsce.
Zapraszamy do wysłuchania całej rozmowy (24 lutego 2026 r. w Warszawie).
Zobacz także
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Jak pamiętać o tych, których los wciąż pozostaje nie w pełni poznany? 4 września spotkamy się w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach, by poprzez słowo, muzykę i wspólną modlitwę oddać hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.
- Sowieckie dziedzictwo Azji Centralnej oczami polskich reportażystów
Aktualności
Sowieckie dziedzictwo Azji Centralnej oczami polskich reportażystów
W ostatnich latach nakładem Wydawnictwa Czarne ukazały się trzy wybitne reportaże mierzące się z sowieckim dziedzictwem Azji Centralnej. O tym, jak postsowieckie dziedzictwo wpływa na współczesny Kazachstan i Kirgistan, dlaczego ślady totalitaryzmów bywają nieoczywiste oraz czym ta historia inspiruje współczesnych reportażystów, porozmawiają autorzy książek: Wojciech Górecki, Joanna Czeczott, Emilia Sułek oraz krytyczka literacka Aurelia Szwajkowska (Uniwersytet Rzeszowski). Spotkanie poprowadzi dr Dmitrij Panto – historyk, który dzieciństwo i młodość spędził w północnym Kazachstanie.
- „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” - konferencja naukowa
Aktualności
„Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” - konferencja naukowa
Międzynarodowa konferencja naukowa „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” organizowana w dniach 2-4 września przez Instytut Pileckiego w Warszawie jest pierwszym w Polsce przedsięwzięciem podsumowującym interdyscyplinarne badania nad sowiecką Azją Centralną w XX wieku – regionem o wyjątkowo skomplikowanej historii totalitaryzmu, o dramatycznych doświadczeniach ludności poddawanej masowym represjom i przymusowym deportacjom, w tym ludności polskiej.
- Instytut Pileckiego uczcił pamięć obrońców Polski we wrześniu i październiku 1939 roku
Aktualności
Instytut Pileckiego uczcił pamięć obrońców Polski we wrześniu i październiku 1939 roku
W 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej przedstawiciele Instytutu Pileckiego wzięli udział w uroczystościach upamiętniających obrońców Ojczyzny oraz cywilne ofiary niemieckiej agresji. Kwiaty złożono zarówno podczas ogólnopolskich obchodów na Westerplatte, jak i lokalnych miejscach pamięci w Warszawie.
- Instytut Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie
Aktualności
Instytut Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie
Zachęcamy do odwiedzenia stoiska Instytutu Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie! Będzie to znakomita okazja do zapoznania się z naszą ofertą wydawniczą.
- „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy
Aktualności
„Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy
W piątek, 28 sierpnia, w rocznicę śmierci Rafała Lemkina i tuż po 35. rocznicy odzyskania niepodległości przez Mołdawię Instytut Pileckiego, wspólnie z Centrum Mieroszewskiego, otworzył na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie wystawę „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947”.
- Karol Madaj dyrektorem Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego
Aktualności
Karol Madaj dyrektorem Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego
Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, powołała Karola Madaja na stanowisko dyrektora Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego w Warszawie. Pięcioletnia kadencja dyrektora rozpocznie się 30 sierpnia br.
- Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Aktualności
Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Szanowni Państwo, w związku z poważnym atakiem hakerskim, w nocy z 13 na 14 sierpnia, na stronę internetową Instytutu oraz oddziałów w Berlinie i Augustowie informujemy, że na stronach Instytutu, opublikowane zostały materiały noszące znamiona rosyjskiej propagandy i dezinformacji. Treści te wymierzone były w polską historię i wzmacniały narracje antyukraińskie.
- Rocznica zwycięstwa Polaków nad Armią Czerwoną i Święto Wojska Polskiego
Aktualności
Rocznica zwycięstwa Polaków nad Armią Czerwoną i Święto Wojska Polskiego
To jedno z kluczowych militarnych starć w dziejach świata! 15 sierpnia obchodzimy rocznicę Bitwy Warszawskiej, określanej też zwyczajowo „Cudem nad Wisłą”. To również Święto Wojska Polskiego.
- „Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
Aktualności
„Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
W najnowszym numerze magazynu historycznego „Mówią Wieki” (nr 6/2026), w całości poświęconym Obławie Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po II wojnie światowej, Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego, opowiedział o misji Instytutu Pileckiego i otwartego w lipcu 2025 roku Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Sprawa Reinefartha. Jak sprawca Rzezi Woli uniknął kary? | Siódme spotkanie „Berlin w Warszawie” [wideo i foto]
Aktualności
Sprawa Reinefartha. Jak sprawca Rzezi Woli uniknął kary? | Siódme spotkanie „Berlin w Warszawie” [wideo i foto]
6 sierpnia – w 82. rocznicę Rzezi Woli, w Instytucie Pileckiego odbyło się siódme spotkanie cyklu „Berlin w Warszawie”. Debata poświęcona była jednemu z najbardziej bolesnych przykładów powojennej bezkarności – historii Heinza Reinefartha, byłego generała Waffen-SS i jednego z dowódców odpowiedzialnych za zbrodnie popełnione podczas tłumienia Powstania Warszawskiego, w tym masakrę ludności cywilnej na warszawskiej Woli.
- Obchody 82. rocznicy Rzezi Woli
Aktualności
Obchody 82. rocznicy Rzezi Woli
5 sierpnia 2026 roku odbyły się uroczystości upamiętniające 82. rocznicę Rzezi Woli. W wydarzeniu wzięło udział kierownictwo Instytutu Pileckiego.