A wojna wciąż trwa... | Zapis rozmowy o Ukrainie w czwartą rocznicę inwazji - Instytut Pileckiego
25.02.2026 (ŚR)
A wojna wciąż trwa... | Zapis rozmowy o Ukrainie w czwartą rocznicę inwazji
W czwartą rocznicę inwazji Rosji na Ukrainę, w Instytucie Pileckiego, odbyła się debata poświęcona bilansowi czterech lat wojny.
Dyskusja z udziałem Marka Budzisza, Zbigniewa Parafianowicza oraz Nedima Useinowa koncentrowała się na współczesnych strategiach prowadzenia działań zbrojnych oraz scenariuszach możliwej eskalacji zagrożeń za naszą wschodnią granicą. Eksperci wskazali także wnioski, jakie Polska może wyciągnąć z ukraińskich doświadczeń ostatnich lat.
Marek Budzisz: Jeśli w ogóle mówimy o zagrożeniu ze strony rosyjskiej to przede wszystkim mówimy o zagrożeniu, któremu będzie podlegała ludność cywilna.
Analityk w Strategy&Future zwrócił uwagę na kierunek ewolucji konfliktu zbrojnego i rolę zdolności ludności cywilnej do stawiania zorganizowanego oporu. – Siły wojskowe są nadal istotne, ale ich znaczenie relatywnie maleje – przekonywał. – Federacja Rosyjska, będzie starała się uderzać w ludność cywilną. To wynika zarówno doświadczeń Ukrainy, jak i z ewolucji sztuki wojennej – argumentował.
– Jeśli mówimy o przyszłości i ewentualnych przygotowaniach, moim zdaniem powinniśmy koncentrować się na przygotowaniu całej populacji Rzeczpospolitej do funkcjonowania w sytuacji konfliktu, a w mniejszym stopniu na zdolnościach wojskowych – podkreślił.
Rosja nie zatrzyma się na Ukrainie
Wybuch wojny 24 lutego 2022 roku był ostatecznym potwierdzeniem niezmienności natury państwa rosyjskiego, opartej na dążeniu do ekspansji i podporządkowaniu logiki jego funkcjonowania wojnie. – powiedział Zbigniew Parafianowicz.
– Dla nas wniosek podstawowy jest taki, że należy porzucić złudzenia i przestać żyć w wyparciu, jeśli chodzi o sąsiedztwo z Rosją. Jestem przekonany, że Rosja na Ukrainie nie skończy – przestrzegł.
Parafianowicz: Trzeba być gotowym na długotrwałą próbę zamęczenia Ukrainy.
Wojna, która nie skończy się szybko
Autor książki „Polska na wojnie” argumentował, że nie należy spodziewać się zmiany w nastawieniu Rosji wobec Ukrainy. Jak wskazywał, obserwacja rosyjskich działań na Północnym Kaukazie pokazuje, że można oczekiwać konsekwentnej i długofalowej polityki także wobec Ukrainy. Niezależnie od tego, „czy Putin będzie żył, czy zostanie odsunięty od władzy i zastąpi go ktoś nowy”, rosyjskie elity – podobnie jak w przypadku Północnego Kaukazu – są nastawione na długotrwały konflikt i mogą działać konsekwentnie, bez względu na koszty.
Podkreślił, że potrzebna jest gotowość do ponoszenia kosztów i świadomość, że „czeka nas jeszcze wiele kruchych lat i wiele wydatków, żeby spróbować utrzymać Ukrainę jako państwo”.
Podmiotowość wspólnot lokalnych fundamentem odporności
Nedim Useinow, pytany o najefektywniejszy model odporności społeczności lokalnych (civil resilience), sprawdzony w warunkach wojennych w Ukrainie, podkreślił znaczenie reformy samorządowej, wzorowanej na polskich rozwiązaniach.
Useinow: To co się udało Ukrainie wzorem Polski osiągnąć to wzmocnienie podmiotowości lokalnych wspólnot.
Przekazanie części kompetencji i finansów ukraińskim samorządom, zdaniem eksperta The German Marshall Fund of the United States, okazało się kluczowe w pierwszych dniach wojny. Nieocenionym wsparciem był liczący ponad 8 mln osób ruch wolontariacki, który po 2014 r. często zastępował niewydolne państwo.
– Obserwowałem jak szybko zapadały decyzje na poziomie lokalnym, nie czekano i nie oglądano się na centrum – przyznał. Zdaniem Useinowa to dla Polski nie tyle lekcja, co potwierdzenie, że wzmocnienie demokracji lokalnej było potrzebną reformą i stanowi dziś jeden z filarów odporności państwa.
Marek Budzisz – historyk, publicysta, ekspert ds. Rosji i obszaru postsowieckiego, analityk w Strategy&Future. Autor m. in. książek Pauza strategiczna. Polska wobec ryzyka wojny z Rosją (2023), Obywatelska armia Rzeczypospolitej. Ani branka ani służba. (2024).
Zbigniew Parafianowicz – politolog, dziennikarz, reportażysta, autor m. in. książek Śniadanie pachnie trupem. Ukraina na wojnie (2022, Nagroda specjalna w III edycji Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego), Polska na wojnie (2023).
Nedim Useinow – ekspert ds. współpracy międzynarodowej, polityk miejskich oraz rozwoju instytucjonalnego, związany z The German Marshall Fund of the United States. Członek rady koordynacyjnej Światowego Kongresu Tatarów Krymskich w Polsce.
Zapraszamy do wysłuchania całej rozmowy (24 lutego 2026 r. w Warszawie).
Zobacz także
- Wystawa SPLOTY Instytutu Pileckiego otwarta w Muzeum Architektury we Wrocławiu!
Aktualności
Wystawa SPLOTY Instytutu Pileckiego otwarta w Muzeum Architektury we Wrocławiu!
25 czerwca odbył się wernisaż wystawy „Sploty. Barbara Brukalska, Helena Syrkus i sieci modernizmu” powstałej w ramach programu Exercising Modernity Instytutu Pileckiego w Berlinie. Ekspozycję będzie można oglądać do 4 października.
- Stanowisko Instytutu Pileckiego w sprawie publikacji Wirtualnej Polski
Aktualności
Stanowisko Instytutu Pileckiego w sprawie publikacji Wirtualnej Polski
Dotyczy artykułu pod redakcją Szymona Jadczaka opublikowanego na portalu Wirtualna Polska pt. „Pracował dla ludzi Putina, zatrudnił go instytut podległy polskiemu rządowi”.
- Martyna Wojtkowska z Instytutu Pileckiego laureatką Audionomia Award 2026
Aktualności
Martyna Wojtkowska z Instytutu Pileckiego laureatką Audionomia Award 2026
Martyna Wojtkowska została laureatką w kategorii Nadzieja Audionomii za audioserial „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” – wspólnego projektu Studia Reportażu i Instytutu Pileckiego.
- Relacja z debaty o Domu Polsko-Niemieckim [wideo] | Berlin w Warszawie
Aktualności
Relacja z debaty o Domu Polsko-Niemieckim [wideo] | Berlin w Warszawie
Jakie znaczenie będzie miał Dom Polsko-Niemiecki powstający w Berlinie? Czy stanie się miejscem upamiętnienia polskich ofiar II wojny światowej, przestrzenią dialogu i edukacji, a może symbolem zmiany w niemieckiej kulturze pamięci? O tych kwestiach dyskutowano podczas debaty „Dom Polsko-Niemiecki w Berlinie: pomnik, muzeum, centrum dialogu – wspólna pamięć czy spór o pamięć?”. Po dyskusji wystąpił Ola Błachno Oktet, prezentując utwory z albumu „Warschauer Strasse”.
- Relacja z debaty o Domu Polsko-Niemieckim [wideo] | Berlin w Warszawie
Aktualności
Relacja z debaty o Domu Polsko-Niemieckim [wideo] | Berlin w Warszawie
Jakie znaczenie będzie miał Dom Polsko-Niemiecki powstający w Berlinie? Czy stanie się miejscem upamiętnienia polskich ofiar II wojny światowej, przestrzenią dialogu i edukacji, a może symbolem zmiany w niemieckiej kulturze pamięci? O tych kwestiach dyskutowano 19 czerwca podczas debaty „Dom Polsko-Niemiecki w Berlinie: pomnik, muzeum, centrum dialogu – wspólna pamięć czy spór o pamięć?”.
- Czerwiec ’76 | Dr Paweł Sasanka
Aktualności
Czerwiec ’76 | Dr Paweł Sasanka
Czerwiec ’76 to historia rewolty robotniczej i brutalnych represji, ale także kolejny dowód na niereformowalność systemu komunistycznego. To historia ekipy Gierka i Jaroszewicza, która bała się powtórki krwawego scenariusza z Grudnia 1970 roku. Przygotowując podwyżki cen żywności, za wszelką cenę próbowali oni uniknąć błędów swoich poprzedników, a jednocześnie swoją arogancją sprowokowali kolejny masowy protest robotników. Paradoksalnie, uruchamiając machinę odwetu władza mimowolnie przyczyniła się do zainicjowania spontanicznej pomocy dla prześladowanych, która dała początek zorganizowanej opozycji. Po pięćdziesięciu latach, historia ta wciąż zasługuje na przypominanie i ponowne odczytywanie.
- Letnie rozmowy filmowe | Lato 2026 w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów
Aktualności
Letnie rozmowy filmowe | Lato 2026 w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów
Zapraszamy na pokazy filmowe w Galerii Instytutu Pileckiego. W programie znalazły się m.in. historia odkrycia obrazu El Greca w Kosowie Lackim, opowieści o losach więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych, działalności rotmistrza Witolda Pileckiego, szlaku Armii Andersa, czy procesach norymberskich. Nie zabraknie także historii zwykłych ludzi, których odwaga, determinacja i wybory moralne na zawsze wpisały się w dzieje Polski.
- Komunikat
Aktualności
Komunikat
Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, jedyny udziałowiec spółki Pilecki Institute (USA), Inc., oświadcza, że Zarząd Spółki z dniem 18 czerwca 2026 r. powołał na tymczasowe stanowisko Prezesa Zarządu (CEO) spółki Pilecki Institute (USA), Inc. Jacka Fairweathera. Jego zadaniem będzie rozszerzenie strategii programowej związanej z misją statutową oddziału IP w Nowym Jorku.
- Hanna Radziejowska w „Die Welt”: „nowa polityka pamięci wymaga nowej Ostpolitik"
Aktualności
Hanna Radziejowska w „Die Welt”: „nowa polityka pamięci wymaga nowej Ostpolitik"
Hanna Radziejowska udzieliła wywiadu pt. „Der deutsche Blick nach Osten ist voller Erinnerungslücken” [tłum. „Niemieckie spojrzenie na Wschód jest pełne białych plam”] dla niemieckiego dziennika „Die Welt”. W rozmowie z Philippem Fritzem tłumaczy, dlaczego w Niemczech dochodzi dziś do prawdziwego przełomu w myśleniu o historii – i co ma z tym wspólnego Rosja.
- Swiatłana Cichanouska w Instytucie Pileckiego w Warszawie
Aktualności
Swiatłana Cichanouska w Instytucie Pileckiego w Warszawie
19 czerwca w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego odbyło się spotkanie dyrekcji Instytutu, w składzie p.o. dyrektora, Karol Madaj, p.o. zastępcy dyrektora ds. naukowych, Krystian Wiciarz oraz zastępca dyrektora ds. historii w przestrzeni publicznej, Łukasz Mieszkowski, z oficjalną delegacją białoruskiej opozycji demokratycznej na uchodźstwie pod przewodnictwem Swiatłany Cichanouskiej.
- O Stefanii Wilczyńskiej, jej wyborach i odpowiedzialności. Fotorelacja z wykładu dr Agnieszki Witkowskiej-Krych i koncertu harfowego
Aktualności
O Stefanii Wilczyńskiej, jej wyborach i odpowiedzialności. Fotorelacja z wykładu dr Agnieszki Witkowskiej-Krych i koncertu harfowego
Za nami kolejne spotkanie z cyklu „Blask i Ból”, które zgromadziło uczestników wokół niezwykłej historii i pięknej muzyki.
- [Wideo] Archiwa jako źródło danych dla nowych technologii – spotkanie z cyklu „Twierdza Archiwum”
Aktualności
[Wideo] Archiwa jako źródło danych dla nowych technologii – spotkanie z cyklu „Twierdza Archiwum”
Uczestnicy spotkania dyskutowali o szansach i zagrożeniach związanych z dostępem sztucznej inteligencji do zasobów archiwalnych. Rozmowa koncentrowała się wokół trzech kluczowych pojęć: pamięci, prawa i przyszłości.