Niemiecka polityka eksterminacyjna wobec polskich elit. Przykład KL Gusen | materiały edukacyjne do nauki zdalnej - Instytut Pileckiego
Niemiecka polityka eksterminacyjna wobec polskich elit. Przykład KL Gusen | materiały edukacyjne do nauki zdalnej
W związku z 75. rocznicą wyzwolenia obozu Mauthausen-Gusen, który stał się nieupamiętnionym do dziś symbolem niemieckiej polityki likwidacji polskich elit i niszczenia polskiej państwowości, przygotowaliśmy pakiet edukacyjny.
Celem niniejszych materiałów do e-learningu jest przypomnienie historii obozu Gusen, który zaplanowano jako filię Mauthausen i przeznaczono do niszczenia polskiej inteligencji. Z czasem stał się on miejscem kaźni również innych narodowości oraz grup społecznych.
Pakiet edukacyjny dotyczący KL Gusen składa się z 8 tekstów źródłowych oraz 4 ćwiczeń. Tworzą one logiczny ciąg, ale można z nich również korzystać wybiórczo. Ważny element stanowi animacja przygotowana na podstawie relacji jednego z więźniów obozu, Józefa Żmija; została ona zilustrowana bogatym materiałem archiwalnym, w tym kadrami z unikalnego filmu dokumentującego wyzwolenie obozu przez wojska amerykańskie.
Ponadto zachęcamy do zapoznania się z pozostałymi materiałami Instytutu Pileckiego, które dotyczą niniejszego zagadnienia:
- KL Gusen - miejsce kaźni polskiej inteligencji | podcast
- Losy polskiej inteligencji podczas II wojny światowej | artykuł
Rudolf A. Haunschmied jako chłopiec doszedł do wniosku, że austriackie miasteczko St. Georgen skrywa tajemnicę. Okazało się, że w jego klasie mieściła się dawnej kuchnia obozowa: „Szczególnie dobrze pamiętam stare, proste kaloryfery układu centralnego ogrzewania, zwłaszcza że kilka lat później natknąłem się na identyczne grzejniki przy dawnej komorze gazowej w Miejscu Pamięci Mauthausen. Było to dla mnie kluczowe odkrycie – od tego momentu starałem się ustalić, czy istnieje jakiś związek między dawnym obozem Mauthausen i moją salą lekcyjną”. Komitet Pamięci Gusen – stowarzyszenie historyczne, które założył wiele lat później – miało być antidotum na „chorobę niepamięci”, na jaką zapadła lokalna społeczność. Czy Rudolfowi Haunschmiedowi udało się przekonać do swojej inicjatywy nie tylko mieszkańców okolicy, ale przede wszystkim polityków – i to zarówno tych działających na szczeblu lokalnym, jak i ogólnokrajowym? Tego można dowiedzieć się z naszego podcastu.
Do pobrania
Wydarzenia
- Konferencja: Wspólne doświadczenia – różne drogi? Przełom 1956 roku i jego znaczenie dla państw i społeczeństw Europy Środkowo- Wschodniej
Wydarzenie
Konferencja: Wspólne doświadczenia – różne drogi? Przełom 1956 roku i jego znaczenie dla państw i społeczeństw Europy Środkowo- Wschodniej
Instytut Pileckiego oraz Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN zapraszają na międzynarodową konferencje naukową, „Wspólne doświadczenia – różne drogi? Przełom 1956 roku i jego znaczenie dla państw i społeczeństw Europy Środkowo-Wschodniej”, która odbędzie się w dniach 19–21 października 2026 r. w Warszawie. Wydarzenie jest częścią cyklu konferencji poświęconych transformacjom Europy Środkowo-Wschodniej po 1945 roku.
- Berlin | Odsłuch audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi”, spotkanie z twórcami i koncert Dobrawy Czocher
Wydarzenie
Berlin | Odsłuch audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi”, spotkanie z twórcami i koncert Dobrawy Czocher
Instytut Pileckiego w Berlinie zaprasza na wspólny odsłuch 2. odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi”, spotkanie z jego twórcami oraz koncert Dobrawy Czocher, kompozytorki i wiolonczelistki, autorki muzyki do serii.
- Nowy Jork | Warsztaty i prezentacje o Obławie Augustowskiej
Wydarzenie
Nowy Jork | Warsztaty i prezentacje o Obławie Augustowskiej
Poznaj historię Obławy Augustowskiej – sowieckiej operacji przeprowadzonej w lipcu 1945 roku, w wyniku której aresztowano i uprowadzono setki osób.
- Łódź | Spotkanie z Martyną Wojtkowską i odsłuch reportażu historycznego „Sala 600"
Wydarzenie
Łódź | Spotkanie z Martyną Wojtkowską i odsłuch reportażu historycznego „Sala 600"
Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi oraz Instytut Pileckiego zapraszają na spotkanie z autorką audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” Martyną Wojtkowską oraz wspólny odsłuch dwóch pierwszych odcinków reportażu.
- Prelekcja dr Agnieszki Witkowskiej-Krych pt. „Korczak na Siennej” z elementami pokazu multimedialnego
wykład
Prelekcja dr Agnieszki Witkowskiej-Krych pt. „Korczak na Siennej” z elementami pokazu multimedialnego
W ramach festiwalu WOLSKIE OSTAŃCE zapraszamy do Instytutu Pileckiego na wykład poświęcony wybitnemu pedagogowi, lekarzowi i pisarzowi – symbolowi troski o godność i prawa dziecka.
- Pokaz pierwszego odcinka serialu dokumentalnego „ROTMISTRZ” o życiu i walce Witolda Pileckiego pt. „Powstanie Warszawskie”
film
Pokaz pierwszego odcinka serialu dokumentalnego „ROTMISTRZ” o życiu i walce Witolda Pileckiego pt. „Powstanie Warszawskie”
W ramach festiwali WOLSKIE OSTAŃCE zapraszamy do Instytutu Pileckiego na pokaz pierwszego odcinka serialu dokumentalnego o życiu i walce swojego patrona pt. „Rotmistrz".
- Jerzy Majewski – kuratorski przegląd filmów i opowieść o ostańcach
Wydarzenie
Jerzy Majewski – kuratorski przegląd filmów i opowieść o ostańcach
W ramach festiwalu WOLSKIE OSTAŃCE zapraszamy do Instytutu Pileckiego na spotkanie z Jerzym Majewskim poświęcone filmowym śladom dawnej Warszawy i zachowanym fragmentom przedwojennej zabudowy, które dzięki polskim filmom i serialom stały się dokumentem znikającego miasta.
- Wykład dr. Mariusza Klareckiego pt.: „Zniszczone i zrabowane. Straty warszawskich, prywatnych kolekcji artystycznych”
wykład
Wykład dr. Mariusza Klareckiego pt.: „Zniszczone i zrabowane. Straty warszawskich, prywatnych kolekcji artystycznych”
W ramach festiwalu WOLSKIE OSTAŃCE zapraszamy do Instytutu Pileckiego na spotkanie z dr. Mariuszem Klareckim poświęcone wojennym losom prywatnych zbiorów artystycznych mieszkańców Warszawy. Po wykładzie odbędzie się finisaż wystawy „Sztuka dokumentu. Walerian Bielecki. Powstanie Warszawskie”. Będzie to ostatnia okazja, by zobaczyć w Warszawie prace artysty – architekta, żołnierza AK i powstańca warszawskiego.
- Rewizja niemieckiej polityki wschodniej w kontekście rosyjskiej agresji na Ukrainę
debata
Rewizja niemieckiej polityki wschodniej w kontekście rosyjskiej agresji na Ukrainę
Po czterech latach od ataku Rosji na Ukrainę znajdujemy się w kluczowym dla konfliktu momencie. Podczas najnowszego spotkania w cyklu „Berlin w Warszawie” zadamy pytania o niemiecką politykę wschodnią – o zaniechanie ostrzeżeń płynących z naszej części Europy i źródła błędnej oceny planów Rosji.
- Mosty solidarności. Ukraińcy ratujący Polaków w czasie rzezi na Wołyniu | Wykład dr. hab. Damiana Markowskiego
wykład
Mosty solidarności. Ukraińcy ratujący Polaków w czasie rzezi na Wołyniu | Wykład dr. hab. Damiana Markowskiego
8 października 2026 r. zapraszamy do warszawskiej Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów na wykład dr. hab. Damiana Markowskiego poświęcony postawom Ukraińców niosących pomoc Polakom w czasie tragicznych wydarzeń na Wołyniu i w Galicji Wschodniej. Prelekcji będzie towarzyszył koncert muzyki ukraińskiej.
- Weekend seniora z kulturą 2026 w Instytucie Pileckiego
Wydarzenie
Weekend seniora z kulturą 2026 w Instytucie Pileckiego
Zapraszamy do Instytutu Pileckiego na Weekend Seniora z Kulturą – 3-4 października 2026 r. To doskonała okazja, by aktywnie spędzić czas, poznać nowe miejsca i odkryć różne formy uczestnictwa w kulturze. W programie m.in. warsztaty poświęcone dezinformacji, pokazy filmowe, spacery i questy po Warszawie, porady archiwistów dotyczące opieki nad rodzinnymi pamiątkami, a także potańcówka w stylu retro.
- Sala 600. Odsłuch z widokiem na panoramę Warszawy | 80. rocznica wyroku w Norymberdze
Wydarzenie
Sala 600. Odsłuch z widokiem na panoramę Warszawy | 80. rocznica wyroku w Norymberdze
W związku z 80. rocznicą zakończenia głównego procesu norymberskiego zapraszamy na przedpremierowy odsłuch 2. odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi”.