Klára Andrássy Odescalchi - Instytut Pileckiego

Medal "Virtus et Fraternitas" / Odznaczeni

Klára Andrássy Odescalchi (1898–1941)

Odznaczona w 2026 roku.

Fotografia na górze strony archiwum prywatne Marka Odescalchiego

Węgierska arystokratka, działaczka społeczna i przyjaciółka Polski. Po wybuchu II wojny światowej zaangażowana w pomoc tysiącom Polaków, zapewniając im schronienie, wyżywienie i wsparcie w dalszej ewakuacji. Wiceprzewodnicząca Węgiersko-Polskiego Komitetu Opieki nad Uchodźcami.

Wszechstronnie wykształcona arystokratka, która całe swoje życie była aktywnie zaangażowana społecznie i politycznie. Należała do Stowarzyszenia Świętej Korony Węgierskich Kobiet (Magyar Nők Szentkorona Szövetsége), Węgierskiego Towarzystwa Opieki nad Rodziną (Magyar Családgondozó Szövetség) i Ligi Inteligencji Węgierskiej (Magyar Értelmiség Ligája). W 1931 roku bez powodzenia kandydowała z ramienia Opozycji Chrześcijańskiej (Keresztény Ellenzék) do węgierskiego parlamentu. Zajmowała się również dziennikarstwem. W 1921 roku poślubiła księcia Károlya Odescalchiego, a dwa lata później urodziła syna Pála. Niestety małżeństwo rozpadło się w 1929 roku.

We wrześniu 1939 roku, po agresji Niemiec i ZSRS na Polskę, nie pozostała obojętna na los tysięcy uchodźców, przekraczających polsko-węgierską granicę. Wraz z innymi osobami ze swojego środowiska, głównie kobietami, zaangażowała się w niesienie pomocy. Na granicy organizowała rozmieszczanie pierwszych grup polskich uchodźców, a następnie współtworzyła Węgiersko-Polski Komitet Opieki nad Uchodźcami (Magyar-Lengyel Menekültügyi Bizottság), którego została wiceprzewodniczącą. Wizytowała wojskowe i cywilne obozy dla Polaków, zabiegała dla nich o lepsze warunki, organizowała odzież, rozdzielała paczki okolicznościowe. Na potrzeby Komitetu udostępniła pomieszczenia swojej rodzinnej rezydencji, Pałacu Andrássych w Budapeszcie. Część budynku użyczyła polskiej służbie zdrowia oraz węgierskiemu oddziałowi Polskiego Czerwonego Krzyża. Na półpiętrze pałacu urządzono przychodnię dla Polaków. Uczestniczyła
również w organizowaniu potajemnej ewakuacji polskich żołnierzy na Zachód.
W wyniku tej akcji w latach 1940–1941 do Jugosławii przedostało się około 45
tysięcy Polaków.

Ponadto ściśle współpracowała z przedstawicielami rządu brytyjskiego. Cieszyła się opinią cennej agentki działającej na rzecz spraw polskich i brytyjskich. Kiedy było już wiadomo o zbliżającej się niemieckiej kampanii przeciwko Jugosławii i związanym z nią przemarszem wojsk przez terytorium Węgier, Brytyjczycy – w obawie o bezpieczeństwo Kláry – postanowili ewakuować ją do Londynu. Zgodnie z planem przedostała się do Dubrownika, gdzie oczekiwała na statek. 12 kwietnia 1941 roku została ciężko ranna podczas bombardowania miasta przez włoskie lotnictwo. Mimo operacji zmarła wieczorem tego samego dnia.

Ostatni okres swego życia poświęciła ks. Odescalchi życiu uchodźców polskich, zdobywając sobie powszechną i gorącą miłość wszystkich Polaków przez ujmującą dobroć serca, przez najżyczliwsze orędownictwo w ich sprawach, przez niestrudzoną pracę dla ich dobra. Toteż śmierć jej okryła wielką żałobą wszystkich uchodźców polskich, którzy składając głęboki hołd wielkiemu Sercu znakomitej córki węgierskiego narodu, zachowają na zawsze najtkliwszą pamięć o Niej.

Śp. ks. Klara z hr. Andrassy-Odescalchi, „Wieści Polskie” 1941, nr 57, s. 3

Fotografia na górze strony archiwum prywatne Marka Odescalchiego. 

Zobacz także

  • Piotr Parfeniuk

    odznaczeni

    Piotr Parfeniuk
    (1904–1993)

    Przez większość swojego długiego życia używał imienia Piotr, jednak rodzice nazwali go Petro. Jeszcze przed wojną poznał Stasię z polskiej rodziny Czerwinków – swoją przyszłą żonę.

  • dr Juliusz Kühl (1913—1985)

    odznaczeni

    dr Juliusz Kühl (1913—1985)

    Działał w Grupie Ładosia, która w czasie drugiej wojny światowej zajmowała się organizacją i produkcją nielegalnych paszportów krajów latynoamerykańskich. Przekazywane Żydom dokumenty istotnie zwiększały szansę na przeżycie.

  • César de Sousa Mendes do Amaral e Abranches

    odznaczeni

    César de Sousa Mendes do Amaral e Abranches
    (1885–1955)

    W latach 30. César de Sousa Mendes był u szczytu kariery dyplomatycznej. Pracował na placówkach w Afryce, Europie, Ameryce i Azji. Przez rok był ministrem spraw zagranicznych Portugalii. We wrześniu 1933 roku został posłem w Warszawie.