Józef Jakóbkiewicz lekarz i działacz harcerski, współzałożyciel i wiceprezes Polskiego Komitetu Ratunkowego Dzieci Dalekiego Wschodu, założyciel Zakładu Wychowawczego dla Dzieci Syberyjskich w Wejherowie.

Urodził się w Permie w rodzinie powstańca styczniowego, zesłanego w głąb Rosji. Ukończył studia medyczne w Moskwie, gdzie zastała go rewolucja 1917 roku. Wraz z falą uchodźców przybył do Władywostoku. Dał się poznać jako ofiarny lekarz i aktywny działacz harcerski.

We wrześniu 1919 roku został wybrany przez miejscową Polonię na wiceprezesa Polskiego Komitetu Ratunkowego. Organizacja udzielała pomocy polskim uchodźcom przybywającym na Daleki Wschód z terenów ogarniętych wojną domową. Dość szybko skupiła się jednak na ratowaniu sierot i dzieci z rodzin żyjących w ubóstwie. Z czasem zmieniła nazwę na Polski Komitet Ratunkowy Dzieci Dalekiego Wschodu. Jakóbkiewicz brał udział w wyprawach wzdłuż dalekowschodnich linii kolejowych oraz do największych ośrodków wschodniej Syberii i Mandżurii. Zabierał dzieci z opuszczonych pociągów, chińskich i rosyjskich przytułków, sierocińców oraz ulic. W latach 1919–1923 pomocy udzielono 765 małym Polakom. Zostali oni ewakuowani w dwóch grupach do Japonii, skąd po okresie odpoczynku i rekonwalescencji wyruszyli w dalszą podróż do Ojczyzny.

Józef Jakóbkiewicz starał się również o wsparcie finansowe i logistyczne dla
całej operacji. W tym celu odbył dwie podróże do Stanów Zjednoczonych, gdzie uzyskał pomoc Polonii, a także wizy i zgody ze strony rządu amerykańskiego na wjazd pierwszej grupy dzieci.

Pod koniec 1922 roku przyjechał do Polski wraz z drugą grupą podopiecznych. Wobec trudnych warunków, jakie zastał na miejscu, wspólnie z Anną Bielkiewicz założyli Zakład Wychowawczy Dzieci Syberyjskich w Wejherowie. Jakóbkiewicz pracował w nim jako wychowawca i lekarz. Ośrodek działał do 1928 roku według opracowanych przez niego koncepcji wychowawczych, opartych na wzorach harcerskich. Ich głównym celem było usamodzielnienie dzieci oraz wychowanie ich na dobrych obywateli.

W 1930 roku opiekę nad dziećmi przejęło państwo, a Józef Jakóbkiewicz wrócił do medycyny. Od 1937 roku kierował filią Państwowego Zakładu Higieny w Gdyni. W latach 1940–1946 przebywał w Grenoble jako pracownik Polskiego Czerwonego Krzyża, a po wojnie został lekarzem zdrojowym w Cieplicach Śląskich-Zdroju. Zmarł 9 lipca 1953 roku w Łodzi.

Pomimo wielkich trudności napotykanych przez dra Jakóbkiewicza w jego
pracy mogę śmiało powiedzieć, że pracował on zapamiętale i nieomal
z fanatyczną energią. Poruszył on wszystkie możliwe źródła, z których można
byłoby czerpać fundusze dla naszych nieszczęśliwych ziomków na Syberii.
Zdaniem moim dr Jakóbkiewicz dokonał cudów, zebrawszy to, co mu się udało.

List Kazimierza Lubomirskiego do Stanisława Patka z 19 czerwca 1922 roku, Archiwum Akt Nowych, 2/490/0/-/2512, Syberyjska akcja ratunkowa dla Polaków. Korespondencja

Fot. / Źródło zdjęcia Józefa Jakóbkiewicza: Zbiory Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie.