Erling Berg - Instytut Pileckiego

Medal "Virtus et Fraternitas" / Odznaczeni

Erling Berg (1921–1987)

Odznaczony w 2026 roku.

Erling Berg

Na przełomie lipca i sierpnia 1944 roku w górzystym terenie wraz z Leifem Myklebustem udzielili pomocy Michałowi Nowackiemu, polskiemu uciekinierowi z niemieckiego obozu w Fauske.

Z zawodu był mechanikiem, przed wojną należał do Norweskiej Partii Pracy. Pod koniec 1943 roku został skierowany do pracy w policji portowej w Trondheim.

Wiosną 1944 roku kolaborujący z Niemcami rząd pod przewodnictwem Vidkuna Quislinga wprowadził przymusową mobilizację do pracy wszystkich mężczyzn urodzonych w latach 1921–1923. Młodzież miała być wykorzystywana do służby na rzecz niemieckiego okupanta. Społeczeństwo norweskie niechętnie odnosiło się do tych planów. Przebywający w Londynie rząd Norwegii na uchodźstwie wzywał do bojkotu, a miejscowy ruch oporu przeprowadził wiele akcji sabotażowych. Za doprowadzanie uchylających się od nakazu miały być odpowiedzialne służby państwowe, w tym policja portowa.

Erling Berg, nie godząc się na udział w tych działaniach, podjął decyzję o ucieczce do neutralnej Szwecji. Podobne postanowienie powziął także jego kolega Leif Myklebust i w ostatnich dniach lipca 1944 roku wyruszyli z Trondheim. Podczas przeprawy przez góry usłyszeli wołanie o pomoc. Poszkodowanym okazał się Polak, Michał Nowacki. Był on uciekinierem z położonego za kołem podbiegunowym niemieckiego obozu w Fauske. Wraz z kolegami również próbował przedostać się do Szwecji, jednak dalszą podróż uniemożliwił mu poważny uraz nogi.  Współtowarzysze mieli sprowadzić pomoc, ale niestety z nieustalonych przyczyn nie powrócili. Nowacki od tygodnia był sam, cztery dni wcześniej skończyło mu się jedzenie. Norwegowie po odnalezieniu Polaka nakarmili go i zabrali ze sobą. Po dniu marszu dotarli do posterunku wojskowego w małej wiosce Staloluokta w szwedzkiej Laponii. Stamtąd wezwali samolot medyczny. Po zabraniu Nowackiego ruszyli w dalszą drogę i na początku sierpnia dotarli bezpiecznie do stacji turystycznej w Kvikkjokk.

Po wojnie Erling Berg wrócił do Norwegii. Zmarł 1 lipca 1987 roku.

22 lub 23 lipca 1944 r. [Polacy] przekroczyli granicę Szwecji i po trzech dniach
pieszej wędrówki po terytorium Szwecji [Michał Nowacki] dostał oparzeń na
stopie i nie był w stanie dalej iść. Jego towarzysze poszli dalej, natomiast on
siedem dni leżał w lesie, żywiąc się odrobiną chleba, który zabrał ze sobą przed ucieczką. Przez cztery dni nie miał wcale jedzenia. Następnie został znaleziony przez trzech norweskich uchodźców, od których dostał jedzenie, a ponieważ stan jego stopy nieco się poprawił, dołączył do Norwegów i po jednym dniu marszu dotarli do szwedzkiego posterunku wojskowego w niewielkiej wiosce w Laponii. Pozostał w wiosce lapońskiej jedną dobę, po czym ambulansem powietrznym został przetransportowany do Boden
.

Raport z przesłuchania Michała Nowackiego z dnia 10 sierpnia 1944 roku, Narodowe Archiwum Szwecji, Statens utlänningskommission (SUK) Kanslibyrån, F1 AC-15384, Nowacki Michał, s. 6

Zdjęcie Erlinga Berga na górze strony: Archiwum Allana Norberga.

Zobacz także

  • Semen Biliczuk

    odznaczeni

    Semen Biliczuk
    (1890–1944)

    Żydzi, Ukraińcy, Polacy – ludność przedwojennego Kisielina stanowiła barwną mozaikę etniczną i religijną. Na czele takiej społeczności mógł stanąć tylko ktoś, kto potrafi porozumieć się z każdym.

  • Peter Fraser (1884-1950) Janet Fraser (1888-1945)

    odznaczeni

    Peter Fraser (1884-1950) Janet Fraser (1888-1945)

    Jesienią 1944 roku u wybrzeży Nowej Zelandii przycumował transportowiec USS General George M. Randall. Do zejścia na ląd szykowało się 733 polskich dzieci, przeważnie sierot, wraz z opiekunami. Ich szlak wiódł z Polski przez Syberię i Iran.

  • Ecaterina Olimpia Caradja (1893–1993)

    odznaczeni

    Ecaterina Olimpia Caradja (1893–1993)

    Wydawany w Bukareszcie „Kurier Polski” z 3 grudnia 1939 roku był pełen niepokojących nagłówków: „Atak Sowietów na Finlandię”, „Cierpienia Polski. Rozstrzeliwania i deportacje”. Otuchy dodawał jeden tytuł: „Pod opieką ks. Caragea. Dom dla dzieci i matek”.