Anna Bielkiewicz - Instytut Pileckiego
Anna Bielkiewicz działaczka społeczna, założycielka i kierowniczka Polskiego Komitetu Ratunkowego Dzieci Dalekiego Wschodu.
Urodziła się w Czehryniu w ziemiańskiej rodzinie Małyniczów. W 1898 roku
poślubiła Tadeusza Kopystyńskiego h. Leliwa, w późniejszym okresie znanego śpiewaka operowego. Rok później urodziło się ich jedyne dziecko, córka Halina.
W 1904 roku rodzina zamieszkała w Warszawie, gdzie w okresie strajków 1905 roku Anna zaangażowała się w pomoc więźniom politycznym. Niedługo potem małżeństwo zakończyło się rozwodem. Anna wyszła powtórnie za mąż – za inżyniera Wojciecha Bielkiewicza, budowniczego mostów. W 1914 roku przeprowadzili się do Władywostoku.
Wybuch rewolucji w 1917 roku spowodował, że na Daleki Wschód zaczęli przybywać polscy uchodźcy. We wrześniu 1919 roku we Władywostoku powołano Polski Komitet Ratunkowy. Na jego prezesa wybrano Annę Bielkiewicz. Szybko uznano, że szczególną opieką należy otoczyć dzieci. Rozpoczęto akcję sprowadzania z Syberii i Mandżurii sierot oraz najmłodszych żyjących w skrajnym ubóstwie.
Wojna domowa w Rosji, przejmowanie władzy przez bolszewików oraz wieści
o odrodzeniu Polski skłoniły Annę Bielkiewicz i innych działaczy do podjęcia
prób repatriacji dzieci. Członkowie stowarzyszenia, przemianowanego z czasem na Polski Komitet Ratunkowy Dzieci Dalekiego Wschodu, zaczęli intensywnie szukać funduszy i dróg ewakuacji.
Wiosną 1920 roku Bielkiewicz wyruszyła do Tokio, gdzie udała się do Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Ministerstwa Wojny. Uzyskała zgodę na wjazd dzieci do Japonii, a także wsparcie Japońskiego Czerwonego Krzyża. W latach 1919–1922 do Tokio i Osaki dotarło łącznie 765 polskich dzieci z Syberii. Każda z grup przed wyruszeniem w dalszą drogę do Polski przebywała przez kilka miesięcy w Japonii. Dzieci dochodziły do zdrowia i wypoczywały w ośrodkach prowadzonych przez Japończyków.
Pod koniec 1922 roku Bielkiewicz wynegocjowała w Sowieckiej Misji Wojskowej w Pekinie wyjazd do Polski, tym razem szlakiem przez Moskwę, dla kolejnych 117 dzieci. Wróciła z nimi do Ojczyzny w 1923 roku. Po powrocie nie ustawała w wysiłkach, aby zapewnić podopiecznym jak najlepsze warunki do startu w dorosłość. Z Józefem Jakóbkiewiczem utworzyła Zakład Wychowawczy Dzieci Syberyjskich w Wejherowie. Za jej sprawą w Warszawie wybudowano również bursę dla wychowanków. W 1930 roku wyjechała do Stanów Zjednoczonych. Zmarła w Chicago 20 października 1936 roku.
Tu na Dalekim Wschodzie Syberii [...] podjętą została akcja ratownicza,
powstał Komitet Ratunkowy, by nieść pomoc skołatanym niedolą rodakom, by
ratować dzieci polskie! Kto stanął na czele Komitetu? Kto podjął tę żmudną
pracę ratowniczą? Oto Leliwa (Anna Bielkiewiczowa) – Leliwa, co ongiś
zaopatrywała w ubranie i produkty grupy politycznych z więzień warszawskich, Modlina i innych, idących na Sybir [...]. Dzisiaj, dziwnym zbiegiem okoliczności, Leliwa-Bielkiewicz zbiera na Syberii bezdomne dzieci i sieroty, wśród których niejedno jest dzieckiem tych samych więźniów bohaterów naszych i, chroniąc je od zagłady, wraca krajowi.
J. (były więzień z Pawiaka), Sylwetka [Anny Bielkiewicz], „Okólnik Wydziału Narodowego Polskiego” 1920, nr 15, s. 12
Fot. / Źródło: Zbiory Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie.
Zobacz także
- Svensson Bernacka Walborg

odznaczeni
Svensson Bernacka Walborg
(1921–2005)Obywatelka Norwegii, pomagała przetrwać jeńcom wojennym osadzonym w niemieckim obozie w Sandnes, a w latach 80. angażowała się w pomoc humanitarną wysyłaną do Polski z Norwegii. Jest to pierwsza osoba dostająca Medal za pomoc Polakom w latach 80.
- Fumi Matsuzawa

odznaczeni
Fumi Matsuzawa
(1901–1921)Pielęgniarka, która stała się symbolem poświęcenia Japończyków w opiece nad polskimi dziećmi.
- Mychajło Susła

odznaczeni
Mychajło Susła
(1901–1970)Podwójne Boże Narodzenia, podwójne Wielkanoce, rzymsko- i greckokatolickie – tak świętowanie w Podkamieniu w Galicji Wschodniej wspominała Irena Próchniak. Wraz z wybuchem wojny relacje polsko-ukraińskie zaczęły się pogarszać.


