Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci” - Instytut Pileckiego
18.11.2026 (ŚR)
Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Ruszył nabór do drugiej edycji ogólnopolskiego projektu edukacyjno-historycznego Instytutu Pileckiego.
Do końca stycznia 2027 r. trwa nabór do projektu, którego celem jest upowszechnienie wiedzy o miejscach pamięci związanych z historią XX wieku. Zapraszamy do udziału zespoły, które chcą w ciekawy, nieszablonowy sposób utrwalać i szeroko prezentować lokalne historie.
Pierwsza edycja
Sukces pierwszej edycji projektu pokazał, że jest jeszcze wiele do zrobienia w obszarze pamięci. Ponad 150 osób - 39 grup z całej Polski, podczas dwudniowego zjazdu w warszawskiej siedzibie Instytutu wzięło udział w „giełdzie projektów”, w ramach której przedstawiło efekty wielomiesięcznej pracy. Finaliści mieli również okazję spotkać się z Andrzejem Poczobutem, gościem honorowym gali, który podziękował uczestnikom za zaangażowanie w zachowanie pamięci o lokalnej historii i podkreślił jej znaczenie dla zrozumienia niebezpieczeństwa totalitaryzmów w czasach współczesnych. Zapraszamy do relacji z wydarzenia (kliknij).
„Każdy ma swoje Sukurcze” – hasło drugiej edycji projektu
Tegoroczna edycja projektu odbywa się pod hasłem „Każdy ma swoje Sukurcze”. Dla Witolda Pileckiego miejscem dającym poczucie przynależności były Sukurcze – jego rodzinny majątek. Tereny, na których znajdowało się to gospodarstwo, leżą obecnie na Białorusi. To tam Pilecki integrował lokalną społeczność przez wspólne gospodarowanie i troskę o rozwój regionu. Tam czuł szczególną więź z ziemią, wynikającą nie tylko z prawa własności, lecz przede wszystkim z odpowiedzialności za wspólnotę.
– Każdy z nas ma swoje Sukurcze. I nie musi to być miejsce, w którym się urodziliśmy i dorastaliśmy. To punkt na mapie, który znamy, pamiętamy i na który patrzymy trochę inaczej niż inni. Miejsce, którego jesteśmy gospodarzami – mówi Kamila Sachnowska, kierowniczka Działu Edukacji w Instytucie Pileckiego.
– Może to być stara ulica, las, przydrożna kapliczka albo jakiś zakątek posiadający genius loci – ducha miejsca. A nawet – jak w przypadku rodzinnego dworu Witolda Pileckiego – przestrzeń, której już nie ma na mapach i która, celowo lub nie, została zniszczona, pozostawiając ślad jedynie w pamięci mieszkańców. Historia rodzinnego domu Witolda Pileckiego, którego pamięć przetrwała mimo utraty materialnego kształtu, stanowi wymowny przykład tego, jak łatwo z krajobrazu znikają miejsca ważne dla jednostek i całych społeczności. Można jednak dostrzec w tym również dowód, że zniszczenie budynku nie musi oznaczać końca jego historii. Pamięć może przetrwać poza murami, a odpowiedzialność za dziedzictwo nie kończy się tam, gdzie zanika możliwość jego fizycznego zachowania – dodaje Yaroslavna Kwiatkowska, koordynatorka projektu.
– Wy także jesteście gospodarzami swojej miejscowości. Bądźcie również strażnikami śladów jej przeszłości – widocznych w krajobrazie i architekturze, ale przede wszystkim obecnych w kulturze i świadomości mieszkańców regionu. Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”! – podkreśla Kamila Sachnowska.
Czym są miejsca pamięci?
Idea projektu opiera się na koncepcji miejsc pamięci opracowanej przez francuskiego historyka Pierre’a Norę. Według tej koncepcji miejscami pamięci są nie tylko obiekty architektoniczne, lecz również rozumiane symbolicznie repozytoria pamięci: ludzie, wydarzenia, tradycje, czy nawet przedmioty.
Lokalne historie
Nawet najbardziej niepozorna miejscowość kryje swoją historię. Czasem zapisano ją na kamieniu, tablicy czy zabytkowym murze. Innym razem, przeciwnie, nie została jeszcze utrwalona – żyje w ludzkiej pamięci, w opowieściach przekazywanych z pokolenia na pokolenie. „Pamięć miejsca, miejsca pamięci” to projekt, który zachęca do odkrywania i utrwalania tych wyjątkowych historii z XX wieku na mapie mentalnej danej wspólnoty. Instytut Pileckiego proponuje, by utrwalone historie jak najszerzej zaprezentować, skatalogować, a ich dokumentację przekazać do lokalnej biblioteki lub muzeum – by każdy zainteresowany mógł do niej trafić nawet gdy zabraknie osób pamiętających dawne wydarzenia.
Dla kogo?
Wyzwanie podjąć może każdy, kto w swojej miejscowości zorganizuje grupę zaangażowanych osób w dowolnym wieku, aby zrealizować projekt i zgłosi się poprzez formularz. Na zgłoszenia czekamy do 31 stycznia 2027.
Harmonogram
31 stycznia: zamknięcie rekrutacji.
Luty – maj: dokumentowanie wybranych „miejsc pamięci” – w tym czasie uczestnicy mogą liczyć na merytoryczne wsparcie ekspertów z Instytutu.
Czerwiec: zakończenie prac projektowych, sprawozdanie.
Projekt zakończy uroczysty Finał w Warszawie w formie „giełdy projektów”.
Więcej informacji pod linkiem:
https://instytutpileckiego.pl/pl/edukacja/projekty-edukacyjne/2026-11-16-zapraszamy-do-udzialu-w-2-edycji-projektu-pamiec
Zobacz także
- 86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej
Aktualności
86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej
16 listopada 2026 roku przy zachowanym fragmencie muru getta na terenie XII Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza (ul. Sienna 53 w Warszawie) odbyła się ceremonia upamiętniająca 86. rocznicę zamknięcia granic getta warszawskiego. W wydarzeniu wziął udział dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj.
- Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa
Aktualności
Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa
12 listopada 2026 roku w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej odbyła się wizyta studyjna uczestników projektu „Liderzy Polonii 2026”. Blisko 40 działaczy i przedstawicieli organizacji polonijnych z całego świata poznało nasze narzędzia dokumentowania historii XX wieku oraz dobre praktyki w zakresie edukacji historycznej.
- Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku
Aktualności
Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku
11 listopada 2026 roku Instytut Pileckiego uczestniczył jako partner w festiwalu „Wspólna Niepodległa” w Warszawie, organizowanym przez Muzeum Historii Polski z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Odwiedzający Cytadelę Warszawską oraz Krakowskie Przedmieście wzięli udział w grze terenowej, pokazach rekonstrukcji historycznej Armii Ochotniczej z 1920 roku, seansach filmowych, badaniach archiwalnych w bazie „Zapisy Terroru” oraz symulacji wyborów do Sejmu Ustawodawczego z 1919 roku, w której zwyciężyła Irena Kosmowska (52 głosy).
- Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa
Aktualności
Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa
W 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w Galerii Instytutu w Domu Bez Kantów Instytut Pileckiego zorganizował niezwykłe wybory.
- Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
Aktualności
Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
4 listopada w Instytucie Pileckiego odbyła się debata towarzysząca premierze dwutomowej monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, opublikowanej we wrześniu 2026 r. nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego.
- Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
Aktualności
Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
W dniach 26–30 października 2026 roku w ramach „Public History Lab 2026” grupa nauczycieli, edukatorów, studentów i doktorantów z Niemiec poznawała w Warszawie polską perspektywę na wydarzenia II wojny światowej.
- Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
Aktualności
Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
29 października 2026 roku na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie plenerowej ekspozycji „Odznaczeni Medalem Virtus et Fraternitas 2026”. Wydarzenie przypomina postaci tegorocznych laureatów Medalu – osób, które w najciemniejszych momentach XX wieku wykazały się wyjątkową odwagą, solidarnością i człowieczeństwem, niosąc ratunek polskim obywatelom.
- Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Aktualności
Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odznaczył medalem „Virtus et Fraternitas” 18 osób z 7 krajów: Czech, Japonii, Norwegii, Nowej Zelandii, Ukrainy, Węgier i Polski.
- Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
Aktualności
Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.
- The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Aktualności
The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.
- Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA
Aktualności
Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA
W związku z powracającą w przestrzeni publicznej dyskusją na temat batalionu „Nachtigall”, dr hab. Tomasz Chinciński, profesor Instytutu Pileckiego, przypomina kluczowe fakty ustalone przez historyków.
- „Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie
Aktualności
„Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie
17 października 2026 roku publiczność zgromadzona w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego wysłuchała drugiego odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” o Sewerynnie Szmaglewskiej.