Współpraca Instytutu Pileckiego z Bundesarchiv - Instytut Pileckiego

Kluczowe dokumenty dotyczące XX wieku znajdujące się w Bundesarchiv zostaną masowo zdigitalizowane przez Instytut. Ich cyfrowe kopie wraz z już istniejącym zasobem cyfrowym będą udostępnione w Warszawie, a niemieckie archiwum poszerzy elektroniczne zbiory.

Podpisane przez Instytut Pileckiego i Republikę Federalną Niemiec porozumienie przewiduje szeroką współpracę, dzięki której kluczowe dokumenty dotyczące XX wieku znajdujące się w zbiorach Bundesarchiv zostaną masowo zdigitalizowane przez Instytut Pileckiego. Cyfrowe kopie dokumentów wraz z już istniejącym zasobem cyfrowym będą udostępnione w Warszawie, a niemieckie archiwum dzięki współdziałaniu z polską instytucją poszerzy swoje elektroniczne zbiory.

Porozumienie między Instytutem Pileckiego a Bundesarchiv jest pierwszą i jedyną tego typu współpracą polskiej instytucji badawczej z Federalnym Archiwum Niemieckim. W preambule zapisano m.in.: Historia XX wieku ma, jako element formatywny, kluczowe znaczenie dla zrozumienia i wypracowania właściwego podejścia do wyzwań współczesności, a także dla budowania zgody i rozwijania konstruktywnej współpracy pomiędzy narodami Europy; Dostęp do zasobów archiwalnych i tworzenie dogodnych warunków do współdziałania między młodym pokoleniem polskich i niemieckich naukowców mają fundamentalne znaczenie jako czynnik gwarantujący postęp konstruktywnych badań i dialogu poświęconych niedawnej przeszłości.

Porozumienie jest ważnym krokiem prowadzącym do stworzenia przez Instytut cyfrowego archiwum gromadzącego zbiory z całego świata. Dzięki porozumieniu jeszcze w tym roku Instytut Pileckiego pozyska cyfrowe wersje kluczowych materiałów archiwalnych dla badań nad historią II wojny światowej i okupacją niemiecką, a także okresem międzywojennym.

– Instytut Pileckiego rozpoczyna procedurę digitalizacji zbiorów Bundesarchiv z poszczególnych placówek  w Niemczech – mówi Wojciech Kozłowski, dyrektor Instytutu Pileckiego.

W szczególności interesują nas materiały dotyczące okupacji Polski w tym losów Polaków i Żydów podczas II wojny światowej.

– Digitalizacja archiwów niemieckich jest niezbędna dla dobrego zrozumienia XX wieku, a w szczególności mrocznego czasu niemieckiej okupacji Europy. Dostęp do zasobów archiwalnych, podobnie jak ścisła współpraca pomiędzy polską i niemiecką stroną, mają fundamentalne znaczenie dla stworzenia platformy współpracy i dialogu o wspólnej historii – podkreśla Kozłowski.

– Celem istnienia archiwów jest udostępnianie przechowywanych w nich dokumentów przy przestrzeganiu istniejących regulacji prawnych – mówi prezes niemieckiego Archiwum Federalnego Michael Hollmann. – W epoce cyfryzacji coraz rzadziej korzysta się z zasobów archiwalnych w miejscu ich fizycznej lokalizacji.

Digitalizacja dużych zasobów archiwalnych archiwum przez Instytut Pileckiego przyniesie wielowymiarowe korzyści. Udostępnienie zdigitalizowanych zasobów w Warszawie będzie stanowiło kolejny impuls dla rozwoju polskich badań, a Archiwum Federalne zyska znaczące wsparcie swoich działań w zakresie digitalizacji ze strony partnera.

Nasz magazyn zasobów cyfrowych będzie rósł jeszcze szybciej z pożytkiem dla wszystkich, którzy z niego korzystają.

Szeroka współpraca

Współpraca pomiędzy dwiema instytucjami do konkretnego okresu historycznego, jednak jako pierwsze będą digitalizowane dokumenty dotyczące II wojny światowej i niemieckiej okupacji w Polsce. Instytut Pileckiego będzie digitalizował kolejne materiały, a ich kopie zostaną w Bundesarchiv.

– Wśród kopiowanych dokumentów znajdzie się między innymi dokumentacja sztabu osobistego Reichsführera SS, obszerny materiał dotyczący SS, Gestapo – wyjaśnia Hanna Radziejowska, pełnomocnik Instytutu Pileckiego ds. współpracy polsko-niemieckiej.  – Ponadto do Instytutu trafią dokumenty administracyjne i gospodarcze, powstałe na dawnych terenach niemieckiej III Rzeszy – dodaje Radziejowska. – Co ciekawe, pracujemy też nad opracowaniem przedwojennych materiałów filmowych zachowanych w niemieckim archiwum. Wspólnie z zespołem badaczy Instytutu oraz partnerami z Bundesarchiv ustalamy kolejność materiałów do digitalizacji.

– Polska nauka ma liczący się dorobek w badaniach nad historią narodowosocjalistycznych Niemiec i niemieckiej polityki okupacyjnej. Od lat 90. XX wieku polskie zainteresowania badawcze przesunęły się w kierunku wschodnim, badać zaczęto przede wszystkim politykę sowiecką. Było to zrozumiałe po latach jej tabuizacji. – mówi prof. Piotr Madajczyk, historyk z Zakładu Studiów nad Niemcami Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk. – Jednak polskie badania nad historią III Rzeszy zaczęły pozostawać w tyle za gwałtownie rosnącymi badaniami w innych krajach. Ostatnie lata przyniosły zmianę, a obecnie dostępność materiałów Bundesarchiv dla każdego polskiego historyka będzie kolejnym impulsem do intensyfikacji badań. I nie chodzi jedynie o dokumentację członków NSDAP, o której w mediach było najgłośniej. Równie ważne są materiały dotyczące spraw administracyjnych i gospodarczych, bo także w ich badaniu wiele jest do zrobienia. O znaczeniu dokumentacji Reichsführera SS nie trzeba nawet wspominać – dodaje.

Źródło wiedzy dla badaczy

Instytut Pileckiego będzie prowadził badania związane z pozyskanymi źródłami i udostępni dokumenty zainteresowanym badaczom.

 – W związku z pozyskiwanymi zbiorami i materiałami uruchomimy międzynarodowe seminaria badawcze, granty i stypendia – informuje Wojciech Kozłowski. –  Jednym z naszych głównych celów jest praca ze zbiorami z archiwów niemieckich i ze źródłami polskimi nad okupacją Polski. Dbamy o to, aby prawda historyczna o II wojnie światowej opierała się na szerokiej i odpowiednio zbadanej podstawie źródłowej. Zawarcie porozumienia między Instytutem Pileckiego i Bundesarchiv to istotny krok w kierunku pogłębienia badań o naszej historii. Stajemy przed niespotykaną dotychczas szansą na lepsze zrozumienie kontekstu, uwarunkowań i realiów niemieckiej okupacji – dodaje dyrektor Instytutu Pileckiego.

Bundesarchiv

Archiwum Federalne sprawuje pieczę nad głównymi zasobami dokumentów do badania niemieckiej historii nowszej i najnowszej. Są wśród nich akta, pojedyncze dokumenty, mapy, zdjęcia, plakaty, filmy i nagrania dźwiękowe w postaci analogowej i cyfrowej, sporządzone przez centralne instytucje Republiki Federalnej Niemiec i jej poprzedników prawnych. Zadaniem archiwum jest trwałe zabezpieczenie tych zasobów i ich udostępnianie na podstawie ustawy o Archiwum Federalnym. Obecnie archiwum posiada dziewięć placówek w całych Niemczech, w których przechowywanych jest m. in. ok. 400 km dokumentów, 13 milionów zdjęć oraz 2 miliony map i planów. Ponadto Archiwum Federalne jest jednym z największych archiwów filmowych, posiadającym obszerne zbiory niemieckojęzycznych filmów fabularnych i dokumentalnych.

Instytut Pileckiego

Instytut Pileckiego jest instytucją badawczą, która została powołana, aby prowadzić międzynarodowe badania nad historią XX wieku, a także tworzyć archiwum cyfrowe, gromadzące dokumenty z Polski i archiwów zagranicznych. Instytut służy upamiętnianiu, dokumentowaniu i badaniu historii XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem polskiego doświadczenia i losów obywateli polskich. To miejsce stworzone na potrzeby interdyscyplinarnej i międzynarodowej refleksji nad kluczowymi zagadnieniami tego okresu: dwoma totalitaryzmami – niemieckim i sowieckim, a także konsekwencjami ich działań.