Debata: Lessons from Nuremberg for the 21st Century | Inauguracja działalności Instytutu Pileckiego w Nowym Jorku - Instytut Pileckiego
11.03.2026 (ŚR)
Debata: Lessons from Nuremberg for the 21st Century | Inauguracja działalności Instytutu Pileckiego w Nowym Jorku
W trakcie tej debaty przyjrzymy się temu, w jaki sposób Procesy norymberskie oraz zapoczątkowane przez nie struktury międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości i współpracy między państwami ukształtowały powojenny porządek świata.
Okres zimnej wojny przyniósł bowiem doniosłe osiągnięcia w zakresie globalnego uznania praw człowieka – czego wyrazem była między innymi Konwencja ONZ w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa – a zarazem naznaczony był brutalnymi konfliktami i kryzysami, w których zbrodnie wojenne oraz akty ludobójstwa boleśnie podważały wiarę w skuteczność i bezstronność międzynarodowej sprawiedliwości.
Zakończenie zimnej wojny i wejście w XXI wiek nie przyniosły ostatecznego przezwyciężenia tych napięć – przeciwnie, wiele z nich uległo pogłębieniu. Coraz częściej powraca bowiem niebezpieczna doktryna „siła stanowi o prawie”, zagrażająca kruchemu ładowi współpracy międzynarodowej i systemowi zbiorowego bezpieczeństwa budowanemu przez dekady.
Powracając myślą do Norymbergi, warto postawić pytanie, jakie problemy i nierozstrzygnięte kwestie istniały już u samych początków tego projektu oraz w jaki sposób mogły one osłabić wizję pokoju światowego opartego na międzynarodowej sprawiedliwości – wizję, którą Norymberga zdawała się obiecywać. Równocześnie należy zapytać, jakie czynniki umożliwiły powstanie i rozwój instytucji globalnej współpracy, takich jak Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości czy Międzynarodowy Trybunał Karny, oraz w jaki sposób ich dorobek może zostać wykorzystany i rozwinięty w obliczu współczesnych i przyszłych kryzysów.
Goście:
- Steve Crawshaw: Brytyjski dziennikarz i pisarz, były korespondent „The Independent”. Pełnił funkcje dyrektorskie w Human Rights Watch oraz Amnesty International. Specjalizuje się w tematyce sprawiedliwości międzynarodowej.
- Jack El-Hai: autor bestsellerowego reportażu „Norymberga. Naziści oczami psychiatry”, amerykański dziennikarz i autor specjalizujący się w historii, medycynie oraz nauce. Wykładowca czołowych uczelni (m.in. Yale i Harvard) oraz prelegent w renomowanych placówkach medycznych. Publikował w prestiżowych tytułach, takich jak „The Atlantic”, „Scientific American” i „Wired”.
- Mark Kramer: Dyrektor programu studiów nad zimną wojną w Davis Center na Uniwersytecie Harvarda. Redaktor naczelny „Journal of Cold War Studies”, autor publikacji opartych na badaniach w archiwach dawnego Układu Warszawskiego.
- Igor Lukeš: Profesor historii i stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie
Bostońskim. Specjalista w zakresie dziejów Europy Środkowej oraz działalności służb specjalnych. Konsul Honorowy Republiki Czeskiej w Bostonie. - Krystian Wiciarz: p.o. Zastępcy Dyrektora ds. naukowych w Instytucie Pileckiego.
Moderator:
- dr John Cornell adiunkt, Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami, Instytut Pileckiego
Zobacz także
- Sprawa Reinefartha. Jak sprawca Rzezi Woli uniknął kary? | Siódme spotkanie „Berlin w Warszawie” [wideo i foto]
Aktualności
Sprawa Reinefartha. Jak sprawca Rzezi Woli uniknął kary? | Siódme spotkanie „Berlin w Warszawie” [wideo i foto]
6 sierpnia – w 82. rocznicę Rzezi Woli, w Instytucie Pileckiego odbyło się siódme spotkanie cyklu „Berlin w Warszawie”. Debata poświęcona była jednemu z najbardziej bolesnych przykładów powojennej bezkarności – historii Heinza Reinefartha, byłego generała Waffen-SS i jednego z dowódców odpowiedzialnych za zbrodnie popełnione podczas tłumienia Powstania Warszawskiego, w tym masakrę ludności cywilnej na warszawskiej Woli.
- Obchody 82. rocznicy Rzezi Woli
Aktualności
Obchody 82. rocznicy Rzezi Woli
5 sierpnia 2026 roku odbyły się uroczystości upamiętniające 82. rocznicę Rzezi Woli. W wydarzeniu wzięło udział kierownictwo Instytutu Pileckiego.
- Rewolucja strachu i nadziei: Polskie społeczeństwo po II wojnie światowej
Aktualności
Rewolucja strachu i nadziei: Polskie społeczeństwo po II wojnie światowej
Zobacz zapis debaty pt. „Rewolucja strachu i nadziei – polskie społeczeństwo po II wojnie światowej” o życiu i nastrojach Polaków w latach 40. i 50. XX wieku.
- Hołd Bohaterom 1944 roku!
Aktualności
Hołd Bohaterom 1944 roku!
1 sierpnia, w sobotnie popołudnie, w rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego Dyrekcja Instytutu Pileckiego uczestniczyła w państwowych uroczystościach, które odbyły się przy Pomniku Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej, nieopodal Sejmu RP oraz przy Pomniku Polegli Niepokonani na Cmentarzu Powstańców Warszawy na Woli.
- Instytut Pileckiego uczcił pamięć ofiar obozu zagłady w Treblince
Aktualności
Instytut Pileckiego uczcił pamięć ofiar obozu zagłady w Treblince
W niedzielę 2 sierpnia odbyły się obchody 83. rocznicy buntu więźniów w niemieckim nazistowskim obozie zagłady Treblinka II, zorganizowane przez Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma we współpracy z Muzeum Treblinka. W uroczystości upamiętniającej ofiary uczestniczył Łukasz Mieszkowski, Zastępca Dyrektora Instytutu Pileckiego ds. historii w przestrzeni publicznej.
- Malowany raport z Powstania Warszawskiego | Wernisaż wystawy akwarel i rysunków Waleriana Bieleckiego
Aktualności
Malowany raport z Powstania Warszawskiego | Wernisaż wystawy akwarel i rysunków Waleriana Bieleckiego
28 lipca w siedzibie Instytutu Pileckiego odbył się wernisaż wystawy prezentującej po raz pierwszy w Warszawie mało znane akwarele i rysunki dokumentujące Powstanie Warszawskie. Ich autorem był Walerian Bielecki ps. „Inżynier Jan” – żołnierz Zgrupowania „Krybar”, architekt i konstruktor słynnego samochodu pancernego „Kubuś”.
- Spotkanie z Powstańcami Warszawskimi
Aktualności
Spotkanie z Powstańcami Warszawskimi
Z okazji przypadającej 1 sierpnia rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego odbyło się spotkanie z Bohaterami tamtego zrywu.
- Co wiedzieli Niemcy? – o świadomości zbrodni i mechanizmach wyparcia. 6. spotkanie z cyklu „Berlin w Warszawie”
Aktualności
Co wiedzieli Niemcy? – o świadomości zbrodni i mechanizmach wyparcia. 6. spotkanie z cyklu „Berlin w Warszawie”
Czy można żyć tuż obok miejsca masowej zagłady i nie wiedzieć, co się dzieje? Co oznacza „wiedzieć” – widzieć, słyszeć, domyślać się, a może świadomie wypierać rzeczywistość? Wokół tych pytań koncentrowało się kolejne spotkanie z cyklu „Berlin w Warszawie”, które odbyło się w siedzibie Instytucie Pileckiego.
- Konferencja naukowa ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w.” [fotorelacja]
Aktualności
Konferencja naukowa ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w.” [fotorelacja]
Druga konferencja naukowa z cyku ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w. – Polska na europejskim tle porównawczym (1919–1989)” zgromadziła przedstawicieli różnych dyscyplin nauk humanistycznych i społecznych, reprezentujących wiele ośrodków badawczych z Polski i zagranicy.
- Zderzenie dwóch pamięci. Polityka historyczna Polski wobec Ukrainy
Aktualności
Zderzenie dwóch pamięci. Polityka historyczna Polski wobec Ukrainy
Ukraińska pamięć państwowa zabrnęła w ślepy zaułek, co podyktowane było nie do końca refleksyjnym podejściem do wybranych kart przeszłości własnego narodu. Niestety, jak zwykle w podobnych sytuacjach, kiedy historia zostaje zakładnikiem polityki, rachunek za to przyjdzie jednak zapłacić nie politykom, a państwu ukraińskiemu i jego społeczności – ocenił profesor Instytutu Pileckiego, dr. hab. Damian Markowski.
- Odpowiedzialność za zbrodnie wojenne. Nowa książka ekspertki Pileckiego
Aktualności
Odpowiedzialność za zbrodnie wojenne. Nowa książka ekspertki Pileckiego
Nakładem wydawnictwa Brill ukazała się monografia dr. Dominiki Uczkiewicz (Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami) pt. „Accountability for War Crimes in the Policy of the Polish Government-in-Exile. A Legal and Historical Analysis”, jako 85. tom serii Studies in the History of International Law (Legal History Library).
- LIPCOWI ’45. Koncert pamięci ofiar Obławy Augustowskiej [fotorelacja]
Aktualności
LIPCOWI ’45. Koncert pamięci ofiar Obławy Augustowskiej [fotorelacja]
11 lipca w amfiteatrze miejskim w Augustowie odbyło się widowisko muzyczne poświęcone ofiarom Obławy Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po zakończeniu II wojny światowej. Wydarzenie połączyło muzykę, obraz oraz świadectwa rodzin i bliskich ofiar Obławy.