„Chcemy wprowadzać w krwiobieg USA opowieść o historii Polski" | Karol Madaj dla Rzeczpospolitej - Instytut Pileckiego

Instytut / Aktualności

13.03.2026 (PT)

„Chcemy wprowadzać w krwiobieg USA opowieść o historii Polski" | Karol Madaj dla Rzeczpospolitej

Inauguracja działalności Instytutu Pileckiego w Nowym Jorku już w sobotę, 14 marca. W rozmowie z „Rzeczpospolitą" Karol Madaj, p.o. dyrektora IP opowiada m.in. o drodze, którą trzeba było pokonać, aby uruchomić placówkę, a także o planach i misji Instytutu w USA.

– Oddział Instytutu w Nowym Jorku ma być centrum wiedzy o Polsce, bramą do poznania historii i kultury pamięci naszego kraju – mówi Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego.

Karol Madaj, fot. Instytut Pileckiego

– Tworzymy instytucję, która ma opowiadać o polskiej historii, o doświadczeniu totalitaryzmów i wprowadzać tę opowieść w krwiobieg Stanów Zjednoczonych – wyjaśnił Karol Madaj.

Jak podkreślił, realizacja misji nowojorskiej placówki rozpocznie się od debaty z czołowymi amerykańskimi naukowcami – Stevem Crawshawem, Markiem Kramerem, Igorem Lukesem i Jackiem El-Hai – na temat znaczenia procesu w Norymberdze oraz tego, jak Polska włączyła się w rozliczenie niemieckiego nazizmu, a tym samym zapewniała bezpieczeństwo swoim obywatelom.

– Idea jest taka, aby powtórzyć sukces Instytutu Pileckiego w Berlinie, który bardzo dużo robi dla Polski w atmosferze dialogu – mówił o przyszłości nowojorskiego oddziału.

– „Instytut ma być swoistym hubem – centrum wiedzy o Polsce, bramą do poznania historii i kultury pamięci naszego kraju” – wyjaśnił Madaj. – „Dlatego podczas inauguracji przedstawimy działania dyplomatycznej grupy Aleksandra Ładosia – tej, która ratowała Żydów, wystawiając im fałszywe dokumenty” – dodał.

Wystawa stała o Witoldzie Pileckiem

Dyrektor zapowiedział także otwarcie wystawy stałej poświęconej Witoldowi Pileckiemu i jego misji walki z dwoma totalitaryzmami. „Dla nas jest bardzo ważne, aby tę postać promować i o jego doświadczeniu opowiadać. Stany Zjednoczone nie mają za sobą doświadczenia dwóch totalitaryzmów” – wyjaśnił Madaj.

Plany

Wśród najbliższych planów Instytutu Pileckiego w USA dyrektor wymienił m.in. międzynarodowe sympozja – np. poświęcone obławie augustowskiej – uroczystości związane ze zbrodnią katyńską (we współpracy z IPN, Narodowym Centrum Kultury oraz Muzeum Katyńskim), a także obchody 125. rocznicy urodzin Witolda Pileckiego.

Sieć instytucji

Podkreślił również, że zależy mu, aby nowy oddział współpracował z wieloma partnerami. – W Polsce współpracujemy z wieloma instytucjami z obszaru kultury pamięci. Chodzi o to, by i w USA łączyć w różnych projektach instytucje państwa polskiego, a nie z nimi konkurować – wyjaśnił. Poinformował, że oddział w Nowym Jorku będzie współpracował m.in. z MSZ, ONZ, Museum of Jewish Heritage, ukraińskim ministrem kultury oraz Laboratorium Lemkina.

Zapraszamy do przeczytania całego wywiadu z Karolem Madajem na stronach „Rzeczpospolitej” (kliknij).

Zobacz także