„Chcemy wprowadzać w krwiobieg USA opowieść o historii Polski" | Karol Madaj dla Rzeczpospolitej - Instytut Pileckiego
13.03.2026 (PT)
„Chcemy wprowadzać w krwiobieg USA opowieść o historii Polski" | Karol Madaj dla Rzeczpospolitej
Inauguracja działalności Instytutu Pileckiego w Nowym Jorku już w sobotę, 14 marca. W rozmowie z „Rzeczpospolitą" Karol Madaj, p.o. dyrektora IP opowiada m.in. o drodze, którą trzeba było pokonać, aby uruchomić placówkę, a także o planach i misji Instytutu w USA.
– Oddział Instytutu w Nowym Jorku ma być centrum wiedzy o Polsce, bramą do poznania historii i kultury pamięci naszego kraju – mówi Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego.
– Tworzymy instytucję, która ma opowiadać o polskiej historii, o doświadczeniu totalitaryzmów i wprowadzać tę opowieść w krwiobieg Stanów Zjednoczonych – wyjaśnił Karol Madaj.
Jak podkreślił, realizacja misji nowojorskiej placówki rozpocznie się od debaty z czołowymi amerykańskimi naukowcami – Stevem Crawshawem, Markiem Kramerem, Igorem Lukesem i Jackiem El-Hai – na temat znaczenia procesu w Norymberdze oraz tego, jak Polska włączyła się w rozliczenie niemieckiego nazizmu, a tym samym zapewniała bezpieczeństwo swoim obywatelom.
– Idea jest taka, aby powtórzyć sukces Instytutu Pileckiego w Berlinie, który bardzo dużo robi dla Polski w atmosferze dialogu – mówił o przyszłości nowojorskiego oddziału.
– „Instytut ma być swoistym hubem – centrum wiedzy o Polsce, bramą do poznania historii i kultury pamięci naszego kraju” – wyjaśnił Madaj. – „Dlatego podczas inauguracji przedstawimy działania dyplomatycznej grupy Aleksandra Ładosia – tej, która ratowała Żydów, wystawiając im fałszywe dokumenty” – dodał.
Wystawa stała o Witoldzie Pileckiem
Dyrektor zapowiedział także otwarcie wystawy stałej poświęconej Witoldowi Pileckiemu i jego misji walki z dwoma totalitaryzmami. „Dla nas jest bardzo ważne, aby tę postać promować i o jego doświadczeniu opowiadać. Stany Zjednoczone nie mają za sobą doświadczenia dwóch totalitaryzmów” – wyjaśnił Madaj.
Plany
Wśród najbliższych planów Instytutu Pileckiego w USA dyrektor wymienił m.in. międzynarodowe sympozja – np. poświęcone obławie augustowskiej – uroczystości związane ze zbrodnią katyńską (we współpracy z IPN, Narodowym Centrum Kultury oraz Muzeum Katyńskim), a także obchody 125. rocznicy urodzin Witolda Pileckiego.
Sieć instytucji
Podkreślił również, że zależy mu, aby nowy oddział współpracował z wieloma partnerami. – W Polsce współpracujemy z wieloma instytucjami z obszaru kultury pamięci. Chodzi o to, by i w USA łączyć w różnych projektach instytucje państwa polskiego, a nie z nimi konkurować – wyjaśnił. Poinformował, że oddział w Nowym Jorku będzie współpracował m.in. z MSZ, ONZ, Museum of Jewish Heritage, ukraińskim ministrem kultury oraz Laboratorium Lemkina.
Zapraszamy do przeczytania całego wywiadu z Karolem Madajem na stronach „Rzeczpospolitej” (kliknij).
Zobacz także
- „Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
Aktualności
„Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
W najnowszym numerze magazynu historycznego „Mówią Wieki” (nr 6/2026), w całości poświęconym Obławie Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po II wojnie światowej, Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego, opowiedział o misji Instytutu Pileckiego i otwartego w lipcu 2025 roku Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Sprawa Reinefartha. Jak sprawca Rzezi Woli uniknął kary? | Siódme spotkanie „Berlin w Warszawie” [wideo i foto]
Aktualności
Sprawa Reinefartha. Jak sprawca Rzezi Woli uniknął kary? | Siódme spotkanie „Berlin w Warszawie” [wideo i foto]
6 sierpnia – w 82. rocznicę Rzezi Woli, w Instytucie Pileckiego odbyło się siódme spotkanie cyklu „Berlin w Warszawie”. Debata poświęcona była jednemu z najbardziej bolesnych przykładów powojennej bezkarności – historii Heinza Reinefartha, byłego generała Waffen-SS i jednego z dowódców odpowiedzialnych za zbrodnie popełnione podczas tłumienia Powstania Warszawskiego, w tym masakrę ludności cywilnej na warszawskiej Woli.
- Obchody 82. rocznicy Rzezi Woli
Aktualności
Obchody 82. rocznicy Rzezi Woli
5 sierpnia 2026 roku odbyły się uroczystości upamiętniające 82. rocznicę Rzezi Woli. W wydarzeniu wzięło udział kierownictwo Instytutu Pileckiego.
- Rewolucja strachu i nadziei: Polskie społeczeństwo po II wojnie światowej
Aktualności
Rewolucja strachu i nadziei: Polskie społeczeństwo po II wojnie światowej
Zobacz zapis debaty pt. „Rewolucja strachu i nadziei – polskie społeczeństwo po II wojnie światowej” o życiu i nastrojach Polaków w latach 40. i 50. XX wieku.
- Hołd Bohaterom 1944 roku!
Aktualności
Hołd Bohaterom 1944 roku!
1 sierpnia, w sobotnie popołudnie, w rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego Dyrekcja Instytutu Pileckiego uczestniczyła w państwowych uroczystościach, które odbyły się przy Pomniku Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej, nieopodal Sejmu RP oraz przy Pomniku Polegli Niepokonani na Cmentarzu Powstańców Warszawy na Woli.
- Instytut Pileckiego uczcił pamięć ofiar obozu zagłady w Treblince
Aktualności
Instytut Pileckiego uczcił pamięć ofiar obozu zagłady w Treblince
W niedzielę 2 sierpnia odbyły się obchody 83. rocznicy buntu więźniów w niemieckim nazistowskim obozie zagłady Treblinka II, zorganizowane przez Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma we współpracy z Muzeum Treblinka. W uroczystości upamiętniającej ofiary uczestniczył Łukasz Mieszkowski, Zastępca Dyrektora Instytutu Pileckiego ds. historii w przestrzeni publicznej.
- Malowany raport z Powstania Warszawskiego | Wernisaż wystawy akwarel i rysunków Waleriana Bieleckiego
Aktualności
Malowany raport z Powstania Warszawskiego | Wernisaż wystawy akwarel i rysunków Waleriana Bieleckiego
28 lipca w siedzibie Instytutu Pileckiego odbył się wernisaż wystawy prezentującej po raz pierwszy w Warszawie mało znane akwarele i rysunki dokumentujące Powstanie Warszawskie. Ich autorem był Walerian Bielecki ps. „Inżynier Jan” – żołnierz Zgrupowania „Krybar”, architekt i konstruktor słynnego samochodu pancernego „Kubuś”.
- Spotkanie z Powstańcami Warszawskimi
Aktualności
Spotkanie z Powstańcami Warszawskimi
Z okazji przypadającej 1 sierpnia rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego odbyło się spotkanie z Bohaterami tamtego zrywu.
- Co wiedzieli Niemcy? – o świadomości zbrodni i mechanizmach wyparcia. 6. spotkanie z cyklu „Berlin w Warszawie”
Aktualności
Co wiedzieli Niemcy? – o świadomości zbrodni i mechanizmach wyparcia. 6. spotkanie z cyklu „Berlin w Warszawie”
Czy można żyć tuż obok miejsca masowej zagłady i nie wiedzieć, co się dzieje? Co oznacza „wiedzieć” – widzieć, słyszeć, domyślać się, a może świadomie wypierać rzeczywistość? Wokół tych pytań koncentrowało się kolejne spotkanie z cyklu „Berlin w Warszawie”, które odbyło się w siedzibie Instytucie Pileckiego.
- Konferencja naukowa ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w.” [fotorelacja]
Aktualności
Konferencja naukowa ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w.” [fotorelacja]
Druga konferencja naukowa z cyku ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w. – Polska na europejskim tle porównawczym (1919–1989)” zgromadziła przedstawicieli różnych dyscyplin nauk humanistycznych i społecznych, reprezentujących wiele ośrodków badawczych z Polski i zagranicy.
- Zderzenie dwóch pamięci. Polityka historyczna Polski wobec Ukrainy
Aktualności
Zderzenie dwóch pamięci. Polityka historyczna Polski wobec Ukrainy
Ukraińska pamięć państwowa zabrnęła w ślepy zaułek, co podyktowane było nie do końca refleksyjnym podejściem do wybranych kart przeszłości własnego narodu. Niestety, jak zwykle w podobnych sytuacjach, kiedy historia zostaje zakładnikiem polityki, rachunek za to przyjdzie jednak zapłacić nie politykom, a państwu ukraińskiemu i jego społeczności – ocenił profesor Instytutu Pileckiego, dr. hab. Damian Markowski.
- Odpowiedzialność za zbrodnie wojenne. Nowa książka ekspertki Pileckiego
Aktualności
Odpowiedzialność za zbrodnie wojenne. Nowa książka ekspertki Pileckiego
Nakładem wydawnictwa Brill ukazała się monografia dr. Dominiki Uczkiewicz (Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami) pt. „Accountability for War Crimes in the Policy of the Polish Government-in-Exile. A Legal and Historical Analysis”, jako 85. tom serii Studies in the History of International Law (Legal History Library).