Berlin dziękuje polskim zdobywcom, którzy w 1945 roku wyzwolili miasto | Uroczystości upamiętniające z udziałem polskich weteranów w Berlinie - Instytut Pileckiego
02.05.2026 (SOB)
Berlin dziękuje polskim zdobywcom, którzy w 1945 roku wyzwolili miasto | Uroczystości upamiętniające z udziałem polskich weteranów w Berlinie
W sobotę, 2 maja, w Berlinie odbyły się uroczystości upamiętniające rocznicę kapitulacji miasta w 1945 roku z udziałem polskich weteranów. Przypomniano, że na Kolumnie Zwycięstwa – obok czerwonej flagi – powiewała wówczas także biało-czerwona, symbolizująca udział polskich żołnierzy w zdobyciu Berlina.
Szacuje się, że w walkach tych uczestniczyło nawet 180 tysięcy Polek i Polaków, co potwierdza znaczącą rolę polskich sił zbrojnych jako czwartej co do wielkości armii alianckiej w czasie II wojny światowej.
Program wydarzenia obejmował m.in. symboliczne wciągnięcie polskiej flagi na Kolumnę Zwycięstwa, prezentację kameralnej wystawy o polskich siłach zbrojnych autorstwa Anny Krenz oraz wręczenie Medali Pro Patria osobom zasłużonym dla upamiętniania polskiego wysiłku zbrojnego.
W uroczystościach wzięli udział ostatni żyjący kombatanci, którzy oddali hołd swoim towarzyszom broni. Obecni byli m.in. por. Janusz Maksymowicz oraz Józef i Eugeniusz Jabłońscy – synowie Antoniego Jabłońskiego, który w 1945 roku zawiesił polską flagę na berlińskiej Kolumnie Zwycięstwa.
Głos zabrali m.in. minister do spraw kombatantów i osób represjonowanych Michał Syska, Linda Teuteberg oraz Hans-Joachim Hacker.
„Polacy wiedzą lepiej niż wiele innych krajów, że bez wolności nie ma pokoju” – powiedziała prezes Fundacji „Gegen Vergessen” i była posłanka FDP Linda Teuteberg.
„Ważne jest dla mnie zapamiętanie roli, jaką Polska odegrała jako armia sojusznicza (…). To zaszczyt rozmawiać tutaj dzisiaj - z polskimi weteranami, którzy uczestniczyli w wyzwoleniu Berlina” – dodała Teuteberg.
„Dziękuję wszystkim polskim siłom zbrojnym za walkę w czasie II wojny światowej o demokratyczną Europę” – powiedziała Aldona Niemczyk, posłanka CDU do berlińskiego parlamentu.
List do uczestników skierował także p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego Karol Madaj:
„Polska, jako jedna z głównych sił alianckich, walczyła z III Rzeszą od 1 września 1939 roku do ostatnich dni wojny. Państwo polskie zostało napadnięte, ale nigdy nie skapitulowało.
— Polacy walczyli w podziemiu, w partyzantce, w konspiracji, a także na wszystkich frontach: pod Narwikiem, Tobrukiem i Monte Cassino, w bitwie o Anglię, we Francji, w Normandii, w Belgii i Holandii" – kontynuował Karol Madaj.
— Walczyli również tutaj — w Berlinie. Żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego, w tym 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, brali udział w ostatnich walkach o stolicę III Rzeszy. Walczyli w rejonie Tiergarten, Politechniki Berlińskiej, Ogrodu Zoologicznego i w pobliżu Bramy Brandenburskiej. Według Muzeum Wojska Polskiego polska dywizja zdobyła 56 kwartałów miasta, ponosząc ciężkie straty.
Dlatego zawieszenie biało-czerwonej flagi w zdobytym Berlinie było czymś więcej niż tylko wojskowym epizodem. Było symbolem zwycięstwa tych konkretnych żołnierzy, ale także znakiem składanym w imieniu wszystkich polskich żołnierzy i żołnierek: tych z armii Andersa, z Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, z Armii Krajowej, z konspiracji, z partyzantki, z 1. i 2. Armii Wojska Polskiego — wszystkich, którzy mimo różnych dróg, formacji i losów walczyli przeciwko niemieckiemu totalitaryzmowi o wolność Polski, o wolność Europy” – napisał dyrektor Madaj.
Do momentu wzniesienia w 2020 roku pomnika oficjalnie nazwanego „Pomnikiem polskich wyzwolicielek i wyzwolicieli” pamięć o polskich wyzwolicielach Berlina pozostawała luką w zbiorowej pamięci miasta. Instytut Pileckiego zaangażował się wówczas finansowo i organizacyjnie w budowę tego upamiętnienia.
Pop-up wystawa: Polskie siły zbrojne w II wojnie światowej
Poświęcona polskim siłom zbrojnym wystawa Anny Krenz, w centrum uwagi stawia osiem portretów bojowników i bojowniczek z różnych jednostek oraz odcinków frontu II wojny światowej. W ten sposób podkreślono różnorodność i skalę działań polskich sił zbrojnych, a także ich istotny wkład w budowę demokratycznej powojennej Europy.
Wręczenie Medali „Pro Patria”
Na zakończenie uroczystości w Instytucie Pileckiego wręczono odznaczenia i medale Urzędu do Spraw Weteranów i Osób Represjonowanych osobom szczególnie zasłużonym dla upamiętniania historii Polski i roli polskich sił zbrojnych. Wśród uhonorowanych znaleźli się Jan Wardecki, Klaus i Alina Leutner, Anna Krenz, Ewa Maria Słaska, Reinhard Neumann, a także – ku jej całkowitemu zaskoczeniu – dyrektor Instytutu Pileckiego w Berlinie, Hanna Radziejowska.
Muzyczna premiera
Uroczystościom towarzyszył nowoczesny, eksperymentalny utwór muzyczny, skomponowany specjalnie na tę okazję przez czołowych muzyków warszawskiej sceny niezależnej: Patryka Zakrockiego oraz Marcina Lenarczyka (DJ Lenar). Kompozycja, wykorzystująca archiwalne nagrania i techniki analogowe, stanowiła artystyczną refleksję nad udziałem Polaków w II wojnie światowej.
Wydarzenie współorganizowały: Urząd do Spraw Weteranów i Osób Represjonowanych, Towarzystwo Niemiecko-Polskie w Berlinie oraz Ambasada RP w Berlinie.
2 maja 1945 roku
Wraz z klęską nazistowskich Niemiec zakończył się reżim narodowego socjalizmu, a na gruzach wojny zaczęły powstawać dzisiejsze demokratyczne Niemcy i nowa Europa. W pokonaniu III Rzeszy istotny udział miały polskie siły zbrojne.
Wielu polskich żołnierzy wcześniej doświadczyło deportacji na Syberię, pobytu w sowieckich łagrach lub przymusowych przesiedleń. Ich nadrzędnym celem była wolność – własna, ich rodzin oraz całego kraju. Często nie kierowały nimi pobudki ideologiczne, lecz chęć ucieczki przed prześladowaniami i walki przeciwko niemieckiemu reżimowi nazistowskiemu. W samych walkach o Berlin kilkuset z nich zostało rannych lub poległo.
Podobnie jak w ubiegłym roku, w Berlinie powitano dawnych „wyzwolicieli Niemiec od nich samych”, podkreślając znaczenie ich wkładu w zwycięstwo nad nazizmem.
W swoim słynnym przemówieniu z 8 maja były prezydent RFN Richard von Weizsäcker nazwał ten dzień „dniem wyzwolenia” – wyzwolenia Niemiec spod narodowego socjalizmu. Określenie to pozostaje jednak przedmiotem debat, zwłaszcza z perspektywy Polski i innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej.
Niezależnie od interpretacji, faktem pozostaje, że polscy żołnierze odegrali istotną rolę w pokonaniu III Rzeszy oraz w procesie powstawania powojennej, demokratycznej Europy. Polska, jako jedno z państw alianckich, wystawiła jedną z największych armii i walczyła na wielu frontach – od Norwegii i Afryki Północnej, przez Włochy i Europę Zachodnią, aż po Berlin.
Ten fragment historii wciąż bywa w Niemczech mniej obecny w świadomości społecznej. Wydarzenie miało na celu jego przypomnienie i włączenie go w szerszą, wspólną europejską pamięć.
Zdjęcia Instytut Pileckiego w Berlinie.
Zobacz także
- Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Aktualności
Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Ruszył nabór do drugiej edycji ogólnopolskiego projektu edukacyjno-historycznego Instytutu Pileckiego.
- Zeznania z procesu Adama Humera | Nowa kolekcja relacji o zbrodniach komunistycznych na 10-lecie portalu ZapisyTerroru.pl
Aktualności
Zeznania z procesu Adama Humera | Nowa kolekcja relacji o zbrodniach komunistycznych na 10-lecie portalu ZapisyTerroru.pl
– To dla Instytutu Pileckiego niezwykle ważny moment. Badając totalitaryzmy, dokumentujemy również zbrodnie popełnione w okresie stalinowskim – podkreślał prof. Andrzej Zawistowski podczas spotkania poświęconego prezentacji nowej kolekcji w internetowej bazie świadectw Instytutu Pileckiego ZapisyTerroru.pl.
- 86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej
Aktualności
86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej
16 listopada 2026 roku przy zachowanym fragmencie muru getta na terenie XII Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza (ul. Sienna 53 w Warszawie) odbyła się ceremonia upamiętniająca 86. rocznicę zamknięcia granic getta warszawskiego. W wydarzeniu wziął udział dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj.
- Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa
Aktualności
Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa
12 listopada 2026 roku w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej odbyła się wizyta studyjna uczestników projektu „Liderzy Polonii 2026”. Blisko 40 działaczy i przedstawicieli organizacji polonijnych z całego świata poznało nasze narzędzia dokumentowania historii XX wieku oraz dobre praktyki w zakresie edukacji historycznej.
- Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku
Aktualności
Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku
11 listopada 2026 roku Instytut Pileckiego uczestniczył jako partner w festiwalu „Wspólna Niepodległa” w Warszawie, organizowanym przez Muzeum Historii Polski z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Odwiedzający Cytadelę Warszawską oraz Krakowskie Przedmieście wzięli udział w grze terenowej, pokazach rekonstrukcji historycznej Armii Ochotniczej z 1920 roku, seansach filmowych, badaniach archiwalnych w bazie „Zapisy Terroru” oraz symulacji wyborów do Sejmu Ustawodawczego z 1919 roku, w której zwyciężyła Irena Kosmowska (52 głosy).
- Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa
Aktualności
Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa
W 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w Galerii Instytutu w Domu Bez Kantów Instytut Pileckiego zorganizował niezwykłe wybory.
- Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
Aktualności
Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
4 listopada w Instytucie Pileckiego odbyła się debata towarzysząca premierze dwutomowej monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, opublikowanej we wrześniu 2026 r. nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego.
- Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
Aktualności
Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
W dniach 26–30 października 2026 roku w ramach „Public History Lab 2026” grupa nauczycieli, edukatorów, studentów i doktorantów z Niemiec poznawała w Warszawie polską perspektywę na wydarzenia II wojny światowej.
- Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
Aktualności
Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
29 października 2026 roku na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie plenerowej ekspozycji „Odznaczeni Medalem Virtus et Fraternitas 2026”. Wydarzenie przypomina postaci tegorocznych laureatów Medalu – osób, które w najciemniejszych momentach XX wieku wykazały się wyjątkową odwagą, solidarnością i człowieczeństwem, niosąc ratunek polskim obywatelom.
- Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Aktualności
Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odznaczył medalem „Virtus et Fraternitas” 18 osób z 7 krajów: Czech, Japonii, Norwegii, Nowej Zelandii, Ukrainy, Węgier i Polski.
- Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
Aktualności
Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.
- The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Aktualności
The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.












