Instytut Pileckiego uczcił pamięć obrońców Polski we wrześniu i październiku 1939 roku - Instytut Pileckiego
01.09.2026 (WT)
Instytut Pileckiego uczcił pamięć obrońców Polski we wrześniu i październiku 1939 roku
W 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej przedstawiciele Instytutu Pileckiego wzięli udział w uroczystościach upamiętniających obrońców Ojczyzny oraz cywilne ofiary niemieckiej agresji. Kwiaty złożono zarówno podczas ogólnopolskich obchodów na Westerplatte, jak i lokalnych miejscach pamięci w Warszawie.
O świcie, dokładnie o godzinie 4:45, dr hab. Tomasz Chinciński, prof. Instytutu Pileckiego, reprezentował Instytut podczas centralnych uroczystości na Westerplatte. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. Prezydent RP Karol Nawrocki, Premier RP Donald Tusk, Wicepremier i Minister Obrony Narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz oraz przedstawiciele władz państwowych i samorządowych. W imieniu Instytutu prof. Chinciński złożył wieniec przed Pomnikiem Obrońców Wybrzeża.
Tego samego dnia dyrektor Instytutu Pileckiego, Karol Madaj, złożył kwiaty na cmentarzu parafialnym przy ul. Wałbrzyskiej na warszawskim Służewie. Celem wizyty było przypomnienie o tej wyjątkowej kwaterze wojennej. Złożone są w niej ciała żołnierzy - obrońców Warszawy w 1939 r. oraz cywilnych ofiar niemieckich bombardowań Warszawy. Kwatera zaprojektowana przez Tadeusza Wyrzykowskiego jest miejscem o kluczowym znaczeniu historycznym dla opowieści o bohaterskiej obroni Warszawy w 1939 r., które wciąż pozostaje szerzej nieznane.
Pamięć o poległych w 1939 roku żołnierzach Wojska Polskiego oraz ludności cywilnej stolicy stanowi integralny element misji Instytutu Pileckiego, łączącej badania nad totalitaryzmami XX wieku z dbałością o materialne ślady narodowej historii.
1 września 1939 roku
1939 roku o świcie rozpoczęła się II wojna światowa. Atak hitlerowskich Niemiec na Polskę zapoczątkował jeden z najtragiczniejszych rozdziałów w historii Europy i świata.
To rocznica, która przypomina o milionach ofiar, zniszczonych miastach, rozdzielonych rodzinach, utraconych domach i niewyobrażalnym cierpieniu, jakie przyniosła wojna.
Symboliczna jest godzina 4:45. Wtedy niemiecki pancernik „Schleswig-Holstein” rozpoczął ostrzał polskiej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Tego samego dnia niemieckie wojska przekroczyły polską granicę na wielu odcinkach, a lotnictwo rozpoczęło bombardowania polskich miast, wsi, węzłów komunikacyjnych i obiektów wojskowych. Jednym z symboli terroru stało się zbombardowanie Wielunia. Tam atak powietrzny rozpoczął się na chwilę przed ostrzałem Westerplatte.
Polska stawiła opór. Rozpoczęła się kampania 1939 roku, w której Wojsko Polskie walczyło przeciwko niemieckiej przewadze militarnej. Szczególne znaczenie miały m.in. bitwa pod Mokrą, bitwa nad Bzurą, obrona Warszawy, obrona Helu i walki pod Kockiem.
Sytuacja Polski stała się jeszcze trudniejsza 17 września 1939 roku, gdy od wschodu doszło do napaści Armii Czerwonej. Było to następstwo niemiecko-sowieckiego paktu Ribbentrop–Mołotow z 23 sierpnia 1939 roku. Jego tajny protokół przewidywał podział Europy Środkowo-Wschodniej na strefy wpływów. Polska została przeznaczona do podziału pomiędzy dwóch totalitarnych sąsiadów.
Zobacz także
- Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
Aktualności
Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
30 września 2026 roku – w Dniu Archiwisty – w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej 82 odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Laboratoria innowacji. AI w archiwach”.
- Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
Aktualności
Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
8 października w ogrodzie Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej odbyło się wyjątkowe wydarzenie – jubileusz 10-lecia działalności instytucji.
- Festiwal „Wolskie Ostańce”
Aktualności
Festiwal „Wolskie Ostańce”
Co zostaje z miasta, które nieustannie się zmienia? Co trwa mimo wyburzeń, nowych inwestycji i zacierania śladów pamięci? I kim są współcześni „ostańcy”? Festiwal „Wolskie Ostańce” to wielowymiarowe wydarzenie poświęcone relacji między miastem, pamięcią i ludźmi.
- Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Aktualności
Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Dokument „Jedna wskazówka” o Obławie Augustowskiej, autorstwa Martyny Wojtkowskiej z Instytutu Pileckiego, otrzymał pierwsze wyróżnienie podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW w Gdyni.
- „Spotkanie z Patronem” w Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
Aktualności
„Spotkanie z Patronem” w Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
6 października pracownicy Instytutu Pileckiego brali udział w „Spotkaniu z Patronem” organizowanym przez Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej.
- „Świadek” – Seweryna Szmaglewska w drugim odcinku „Sali 600” | Przedpremierowy odsłuch na dachu Instytutu Pileckiego
Aktualności
„Świadek” – Seweryna Szmaglewska w drugim odcinku „Sali 600” | Przedpremierowy odsłuch na dachu Instytutu Pileckiego
1 października na dachu Instytutu Pileckiego odbył się przedpremierowy odsłuch drugiego odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi”, poświęconego Sewerynie Szmaglewskiej – pisarce, byłej więźniarce Auschwitz-Birkenau i świadkowi przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. Spotkanie zorganizowano w związku z 80. rocznicą zakończenia głównego procesu norymberskiego.
- Dlaczego okupacja Polski pozostaje w Niemczech tematem nieobecnym? | Relacja z ósmego spotkania cyklu „Berlin w Warszawie”
Aktualności
Dlaczego okupacja Polski pozostaje w Niemczech tematem nieobecnym? | Relacja z ósmego spotkania cyklu „Berlin w Warszawie”
24 września w Instytucie Pileckiego odbyło się ósme spotkanie z udziałem polskich i niemieckich ekspertów, zorganizowane w ramach cyklu „Berlin w Warszawie”. Tematem rozmowy była pamięć o Powstaniu Warszawskim w niemieckiej kulturze pamięci.
- Niepublikowane wcześniej niemieckie archiwalia z francuskiego ECPAD w Instytucie Pileckiego i Muzeum Powstania Warszawskiego
Aktualności
Niepublikowane wcześniej niemieckie archiwalia z francuskiego ECPAD w Instytucie Pileckiego i Muzeum Powstania Warszawskiego
Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego oraz Muzeum Powstania Warszawskiego podpisały strategiczne, trójstronne porozumienie o współpracy z francuskim wojskowym archiwum audiowizualnym ECPAD (Établissement de Communication et de Production Audiovisuelle de la Défense/ Centrum Komunikacji i Produkcji Audiowizualnej Departamentu Obrony) z siedzibą w Ivry-sur-Seine we Francji. Porozumienie udostępnia polskim instytucjom unikalne, dotąd nieznane w Polsce fotografie z czasów II wojny światowej, otwiera dostęp do ogromnych zasobów francuskiego archiwum i rozpoczyna współpracę o dużym znaczeniu dla badań nad polską historią.
- Michał Kosiorek objął stanowisko Zastępcy Dyrektora ds. Historii w Przestrzeni Publicznej
Aktualności
Michał Kosiorek objął stanowisko Zastępcy Dyrektora ds. Historii w Przestrzeni Publicznej
Nowy dyrektor będzie sprawował nadzór nad Działem Wystaw, Działem Historii Mówionej i Produkcji Filmowych, Działem Serwisów Streamingowych i Podcastów, Działem Edukacji, Działem Upamiętnień oraz Galerią Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów.
- Cykl spotkań SZLAKI OCALENIA. ŚLADEM ODWAGI I BRATERSTWA
Aktualności
Cykl spotkań SZLAKI OCALENIA. ŚLADEM ODWAGI I BRATERSTWA
Cykl poświęcony osobom odznaczonym medalem Virtus et Fraternitas za to, że pomagały Polakom, stawały w ich obronie lub pielęgnowały pamięć o nich w najtrudniejszych momentach historii. Spotkaniom będą towarzyszyć koncerty muzyki klasycznej.
- „Rosja powraca do sowieckich narracji” – relacja z debaty o sowieckiej dezinformacji wokół 17 września 1939 roku
Aktualności
„Rosja powraca do sowieckich narracji” – relacja z debaty o sowieckiej dezinformacji wokół 17 września 1939 roku
W rocznicę sowieckiej agresji 17 września 1939 roku w Instytucie Pileckiego odbyła się debata ekspercka poświęcona mechanizmom propagandowym towarzyszącym zbrojnej napaści Związku Sowieckiego na Polskę oraz ich współczesnym kontynuacjom w polityce Federacji Rosyjskiej.
- Złożenie kwiatów pod pomnikiem Witolda Pileckiego na warszawskim Żoliborzu
Aktualności
Złożenie kwiatów pod pomnikiem Witolda Pileckiego na warszawskim Żoliborzu
W 86. rocznicę wydarzeń, podczas których Witold Pilecki celowo dał się schwytać w łapance na warszawskim Żoliborzu, z zamiarem przedostania się do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, złożono kwiaty pod jego pomnikiem, blisko miejsca łapanki.