Instytut Pileckiego uczcił pamięć obrońców Polski we wrześniu i październiku 1939 roku - Instytut Pileckiego
01.09.2026 (WT)
Instytut Pileckiego uczcił pamięć obrońców Polski we wrześniu i październiku 1939 roku
W 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej przedstawiciele Instytutu Pileckiego wzięli udział w uroczystościach upamiętniających obrońców Ojczyzny oraz cywilne ofiary niemieckiej agresji. Kwiaty złożono zarówno podczas ogólnopolskich obchodów na Westerplatte, jak i lokalnych miejscach pamięci w Warszawie.
O świcie, dokładnie o godzinie 4:45, dr hab. Tomasz Chinciński, prof. Instytutu Pileckiego, reprezentował Instytut podczas centralnych uroczystości na Westerplatte. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. Prezydent RP Karol Nawrocki, Premier RP Donald Tusk, Wicepremier i Minister Obrony Narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz oraz przedstawiciele władz państwowych i samorządowych. W imieniu Instytutu prof. Chinciński złożył wieniec przed Pomnikiem Obrońców Wybrzeża.
Tego samego dnia dyrektor Instytutu Pileckiego, Karol Madaj, złożył kwiaty na cmentarzu parafialnym przy ul. Wałbrzyskiej na warszawskim Służewie. Celem wizyty było przypomnienie o tej wyjątkowej kwaterze wojennej. Złożone są w niej ciała żołnierzy - obrońców Warszawy w 1939 r. oraz cywilnych ofiar niemieckich bombardowań Warszawy. Kwatera zaprojektowana przez Tadeusza Wyrzykowskiego jest miejscem o kluczowym znaczeniu historycznym dla opowieści o bohaterskiej obroni Warszawy w 1939 r., które wciąż pozostaje szerzej nieznane.
Pamięć o poległych w 1939 roku żołnierzach Wojska Polskiego oraz ludności cywilnej stolicy stanowi integralny element misji Instytutu Pileckiego, łączącej badania nad totalitaryzmami XX wieku z dbałością o materialne ślady narodowej historii.
1 września 1939 roku
1939 roku o świcie rozpoczęła się II wojna światowa. Atak hitlerowskich Niemiec na Polskę zapoczątkował jeden z najtragiczniejszych rozdziałów w historii Europy i świata.
To rocznica, która przypomina o milionach ofiar, zniszczonych miastach, rozdzielonych rodzinach, utraconych domach i niewyobrażalnym cierpieniu, jakie przyniosła wojna.
Symboliczna jest godzina 4:45. Wtedy niemiecki pancernik „Schleswig-Holstein” rozpoczął ostrzał polskiej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Tego samego dnia niemieckie wojska przekroczyły polską granicę na wielu odcinkach, a lotnictwo rozpoczęło bombardowania polskich miast, wsi, węzłów komunikacyjnych i obiektów wojskowych. Jednym z symboli terroru stało się zbombardowanie Wielunia. Tam atak powietrzny rozpoczął się na chwilę przed ostrzałem Westerplatte.
Polska stawiła opór. Rozpoczęła się kampania 1939 roku, w której Wojsko Polskie walczyło przeciwko niemieckiej przewadze militarnej. Szczególne znaczenie miały m.in. bitwa pod Mokrą, bitwa nad Bzurą, obrona Warszawy, obrona Helu i walki pod Kockiem.
Sytuacja Polski stała się jeszcze trudniejsza 17 września 1939 roku, gdy od wschodu doszło do napaści Armii Czerwonej. Było to następstwo niemiecko-sowieckiego paktu Ribbentrop–Mołotow z 23 sierpnia 1939 roku. Jego tajny protokół przewidywał podział Europy Środkowo-Wschodniej na strefy wpływów. Polska została przeznaczona do podziału pomiędzy dwóch totalitarnych sąsiadów.
Zobacz także
- „Rosja powraca do sowieckich narracji” – relacja z debaty o sowieckiej dezinformacji wokół 17 września 1939 roku
Aktualności
„Rosja powraca do sowieckich narracji” – relacja z debaty o sowieckiej dezinformacji wokół 17 września 1939 roku
W rocznicę sowieckiej agresji 17 września 1939 roku w Instytucie Pileckiego odbyła się debata ekspercka poświęcona mechanizmom propagandowym towarzyszącym zbrojnej napaści Związku Sowieckiego na Polskę oraz ich współczesnym kontynuacjom w polityce Federacji Rosyjskiej.
- Złożenie kwiatów pod pomnikiem Witolda Pileckiego na warszawskim Żoliborzu
Aktualności
Złożenie kwiatów pod pomnikiem Witolda Pileckiego na warszawskim Żoliborzu
W 86. rocznicę wydarzeń, podczas których Witold Pilecki celowo dał się schwytać w łapance na warszawskim Żoliborzu, z zamiarem przedostania się do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, złożono kwiaty pod jego pomnikiem, blisko miejsca łapanki.
- „Zamelduj, gdzie trzeba, że rozkaz wykonałem” | Mija 86 lat od rozpoczęcia misji Witolda Pileckiego w Auschwitz
Aktualności
„Zamelduj, gdzie trzeba, że rozkaz wykonałem” | Mija 86 lat od rozpoczęcia misji Witolda Pileckiego w Auschwitz
19 września 1940 roku Witold Pilecki celowo dał się schwytać w łapance na warszawskim Żoliborzu, z zamiarem przedostania się do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz.
- Instytut Pileckiego w Nowym Jorku | Seminarium poświęcone pamięci o Holokauście
Aktualności
Instytut Pileckiego w Nowym Jorku | Seminarium poświęcone pamięci o Holokauście
W dniach 8–9 września dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj odbył w Nowym Jorku szereg ważnych spotkań dotyczących rozwoju działalności Instytutu w Stanach Zjednoczonych oraz upowszechniania wiedzy o polskiej historii i dziedzictwie Witolda Pileckiego.
- Instytut Pileckiego i Fundacja Brama Cukermana łączą siły na rzecz edukacji i dialogu polsko-izraelskiego
Aktualności
Instytut Pileckiego i Fundacja Brama Cukermana łączą siły na rzecz edukacji i dialogu polsko-izraelskiego
Dyrektor Instytutu Solidarności i Męstwa im. rtm. Witolda Pileckiego Karol Madaj oraz Prezeska Zarządu Fundacji „Brama Cukermana” Karolina Jakoweńko podpisali list intencyjny o współpracy. Porozumienie otwiera drogę do realizacji wspólnych przedsięwzięć badawczych, edukacyjnych, wystawienniczych oraz multimedialnych.
- Sowiecka Azja Centralna – podsumowanie międzynarodowej konferencji w Instytucie Pileckiego [FOTO]
Aktualności
Sowiecka Azja Centralna – podsumowanie międzynarodowej konferencji w Instytucie Pileckiego [FOTO]
Trzy dni, kilkadziesiąt wystąpień i badacze z Polski oraz zagranicy – tak w skrócie można podsumować międzynarodową konferencję naukową, która odbyła się w dniach 2–4 września w Instytucie Pileckiego Warszawie.
- Nieznane wspomnienia niemieckiego urzędnika z okupowanej Polski trafiły do Instytutu Pileckiego
Aktualności
Nieznane wspomnienia niemieckiego urzędnika z okupowanej Polski trafiły do Instytutu Pileckiego
Do zbiorów archiwum Instytutu Pileckiego trafił wyjątkowy dokument: niepublikowane dotąd i nieznane wspomnienia niemieckiego urzędnika, który podczas II wojny światowej pracował w administracji cywilnej Generalnego Gubernatorstwa.
- Zło wpisane w codzienność | Dr Joanna Nikel komentuje wspomnienia niemieckiego urzędnika z pobytu w Generalnym Gubernatorstwie
Aktualności
Zło wpisane w codzienność | Dr Joanna Nikel komentuje wspomnienia niemieckiego urzędnika z pobytu w Generalnym Gubernatorstwie
„Rzadko zdarza się, by do zbiorów archiwalnych trafiał dokument, w którym głos samego funkcjonariusza aparatu okupacyjnego — spisany bez intencji oskarżenia, a wręcz z pozycji poczucia własnej normalności — staje się jednym z najbardziej wymownych świadectw zbrodniczości systemu, któremu służył” – pisze dr Joanna Nikel w pierwszym komentarzu do otrzymanych przez Instytut Pileckiego materiałów.
- Znamy nominowanych do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego 2026!
Aktualności
Znamy nominowanych do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego 2026!
W sobotę 5 września na Jesiennych Targach Książki w Warszawie Instytut Pileckiego ogłosił tytuły i autorów 14 książek nominowanych do tegorocznej Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego.
- „Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” | Debata w Muzeum II Wojny Światowej
Aktualności
„Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” | Debata w Muzeum II Wojny Światowej
„Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” Debata pod takim tytułem odbędzie się 12 września w Gdańsku. Weźmie w niej udział m.in. Karol Madaj, dyrektor Instytutu Pileckiego, który jest autorem edukacyjnych gier planszowych.
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Jak pamiętać o tych, których los wciąż pozostaje nie w pełni poznany? 4 września spotkamy się w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach, by poprzez słowo, muzykę i wspólną modlitwę oddać hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.
- Nowy Jork | Wystawa „Między życiem a śmiercią: historie pomocy w czasie Zagłady”
Aktualności
Nowy Jork | Wystawa „Między życiem a śmiercią: historie pomocy w czasie Zagłady”
Do 29 października w Instytucie Pileckiego w Nowym Jorku można oglądać wystawę o ludziach, którzy ryzykowali własne życie, aby ratować Żydów podczas Holokaustu – oraz tych, którzy przeżyli dzięki ich odwadze.