„Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy - Instytut Pileckiego
28.08.2026 (PT)
„Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy
W piątek, 28 sierpnia, w rocznicę śmierci Rafała Lemkina i tuż po 35. rocznicy odzyskania niepodległości przez Mołdawię Instytut Pileckiego, wspólnie z Centrum Mieroszewskiego, otworzył na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie wystawę „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947”.
W uroczystym otwarciu wystawy uczestniczyli m.in. Sławomir Rogowski, wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego; Corneliu Cirimpei, wiceminister kultury Republiki Mołdawii; Violeta Agrici, ambasador Republiki Mołdawii w Polsce, Łukasz Adamski, dyrektor Centrum Mieroszewskiego oraz Krystian Wiciarz, zastępca dyrektora Instytutu Pileckiego.
Podczas swego wystąpienia minister Sławomir Rogowski podkreślił: „Pamięć jest częścią dziedzictwa. Przywracając ją, przywracamy głos ludziom, których totalitaryzm chciał pozbawić nie tylko życia i wolności, ale także miejsca w historii”.
Doświadczenia Polaków i Mołdawian w XX wieku nie były takie same, ale oba narody zetknęły się z mechanizmami sowieckiego systemu represji: deportacjami, konfiskatami mienia, przymusem i strachem. System ten podporządkowywał państwom także sposób opowiadania o przeszłości. Przez dziesięciolecia przemilczano odpowiedzialność ZSRS za Wielki Głód i tłumaczono go przede wszystkim skutkami wojny i suszy.
Otwarciu wystawy towarzyszyła dyskusja z udziałem mołdawskich badaczy i przedstawicieli instytucji pamięci. Rozmowa pokazała, jakie zadania stoją dziś przed osobami i instytucjami zajmującymi się historią Wielkiego Głodu:
- Ustalenie pełniejszego obrazu wydarzeń - Głodu z lat 1946–1947 nie można tłumaczyć wyłącznie skutkami wojny i suszy.
- Dalsza praca w archiwach - potrzebny jest szerszy dostęp do dokumentów, tworzenie imiennych list ofiar oraz dokładniejsze ustalenie strat w poszczególnych miejscowościach.
- Dokumentowanie świadectw - ważnym źródłem pozostają relacje świadków i pamięć rodzinna. Pozwalają one odtworzyć doświadczenia, które przez dziesięciolecia nie trafiały do oficjalnego obiegu.
- Weryfikowanie utrwalonych narracji - jest to szczególnie istotne w regionach, w których nadal silnie obecne są sowieckie interpretacje przeszłości, m.in. w Gagauzji.
- Zapewnienie ciągłości badań i systematycznego upamiętniania.
Badanie i upowszechnianie wiedzy na temat sowieckich zbrodni jest jednym z obszarów działalności Laboratorium Lemkina – wspólnego projektu Centrum Mieroszewskiego i Instytut Pileckiego.
Dziękujemy dr. Virgiliu Bîrlădeanu, dr Ludmile Cojocaru, Ignatowi Kazmalemu i Alexandru Postice za udział w rozmowie, red. Michałowi Potockiemu za jej poprowadzenie, a także twórcom wystawy i wszystkim naszym gościom.
Wystawę plenerową „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” można oglądać do 15 września 2026 roku na placyku przy Krakowskim Przedmieściu 34 (pod kościołem Wizytek) w Warszawie.
fot. Marek Gorczyński
Zobacz także
- Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
Aktualności
Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
30 września 2026 roku – w Dniu Archiwisty – w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej 82 odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Laboratoria innowacji. AI w archiwach”.
- Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
Aktualności
Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
8 października w ogrodzie Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej odbyło się wyjątkowe wydarzenie – jubileusz 10-lecia działalności instytucji.
- Festiwal „Wolskie Ostańce”
Aktualności
Festiwal „Wolskie Ostańce”
Co zostaje z miasta, które nieustannie się zmienia? Co trwa mimo wyburzeń, nowych inwestycji i zacierania śladów pamięci? I kim są współcześni „ostańcy”? Festiwal „Wolskie Ostańce” to wielowymiarowe wydarzenie poświęcone relacji między miastem, pamięcią i ludźmi.
- Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Aktualności
Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Dokument „Jedna wskazówka” o Obławie Augustowskiej, autorstwa Martyny Wojtkowskiej z Instytutu Pileckiego, otrzymał pierwsze wyróżnienie podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW w Gdyni.
- „Spotkanie z Patronem” w Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
Aktualności
„Spotkanie z Patronem” w Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
6 października pracownicy Instytutu Pileckiego brali udział w „Spotkaniu z Patronem” organizowanym przez Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej.
- „Świadek” – Seweryna Szmaglewska w drugim odcinku „Sali 600” | Przedpremierowy odsłuch na dachu Instytutu Pileckiego
Aktualności
„Świadek” – Seweryna Szmaglewska w drugim odcinku „Sali 600” | Przedpremierowy odsłuch na dachu Instytutu Pileckiego
1 października na dachu Instytutu Pileckiego odbył się przedpremierowy odsłuch drugiego odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi”, poświęconego Sewerynie Szmaglewskiej – pisarce, byłej więźniarce Auschwitz-Birkenau i świadkowi przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. Spotkanie zorganizowano w związku z 80. rocznicą zakończenia głównego procesu norymberskiego.
- Dlaczego okupacja Polski pozostaje w Niemczech tematem nieobecnym? | Relacja z ósmego spotkania cyklu „Berlin w Warszawie”
Aktualności
Dlaczego okupacja Polski pozostaje w Niemczech tematem nieobecnym? | Relacja z ósmego spotkania cyklu „Berlin w Warszawie”
24 września w Instytucie Pileckiego odbyło się ósme spotkanie z udziałem polskich i niemieckich ekspertów, zorganizowane w ramach cyklu „Berlin w Warszawie”. Tematem rozmowy była pamięć o Powstaniu Warszawskim w niemieckiej kulturze pamięci.
- Niepublikowane wcześniej niemieckie archiwalia z francuskiego ECPAD w Instytucie Pileckiego i Muzeum Powstania Warszawskiego
Aktualności
Niepublikowane wcześniej niemieckie archiwalia z francuskiego ECPAD w Instytucie Pileckiego i Muzeum Powstania Warszawskiego
Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego oraz Muzeum Powstania Warszawskiego podpisały strategiczne, trójstronne porozumienie o współpracy z francuskim wojskowym archiwum audiowizualnym ECPAD (Établissement de Communication et de Production Audiovisuelle de la Défense/ Centrum Komunikacji i Produkcji Audiowizualnej Departamentu Obrony) z siedzibą w Ivry-sur-Seine we Francji. Porozumienie udostępnia polskim instytucjom unikalne, dotąd nieznane w Polsce fotografie z czasów II wojny światowej, otwiera dostęp do ogromnych zasobów francuskiego archiwum i rozpoczyna współpracę o dużym znaczeniu dla badań nad polską historią.
- Michał Kosiorek objął stanowisko Zastępcy Dyrektora ds. Historii w Przestrzeni Publicznej
Aktualności
Michał Kosiorek objął stanowisko Zastępcy Dyrektora ds. Historii w Przestrzeni Publicznej
Nowy dyrektor będzie sprawował nadzór nad Działem Wystaw, Działem Historii Mówionej i Produkcji Filmowych, Działem Serwisów Streamingowych i Podcastów, Działem Edukacji, Działem Upamiętnień oraz Galerią Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów.
- Cykl spotkań SZLAKI OCALENIA. ŚLADEM ODWAGI I BRATERSTWA
Aktualności
Cykl spotkań SZLAKI OCALENIA. ŚLADEM ODWAGI I BRATERSTWA
Cykl poświęcony osobom odznaczonym medalem Virtus et Fraternitas za to, że pomagały Polakom, stawały w ich obronie lub pielęgnowały pamięć o nich w najtrudniejszych momentach historii. Spotkaniom będą towarzyszyć koncerty muzyki klasycznej.
- „Rosja powraca do sowieckich narracji” – relacja z debaty o sowieckiej dezinformacji wokół 17 września 1939 roku
Aktualności
„Rosja powraca do sowieckich narracji” – relacja z debaty o sowieckiej dezinformacji wokół 17 września 1939 roku
W rocznicę sowieckiej agresji 17 września 1939 roku w Instytucie Pileckiego odbyła się debata ekspercka poświęcona mechanizmom propagandowym towarzyszącym zbrojnej napaści Związku Sowieckiego na Polskę oraz ich współczesnym kontynuacjom w polityce Federacji Rosyjskiej.
- Złożenie kwiatów pod pomnikiem Witolda Pileckiego na warszawskim Żoliborzu
Aktualności
Złożenie kwiatów pod pomnikiem Witolda Pileckiego na warszawskim Żoliborzu
W 86. rocznicę wydarzeń, podczas których Witold Pilecki celowo dał się schwytać w łapance na warszawskim Żoliborzu, z zamiarem przedostania się do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, złożono kwiaty pod jego pomnikiem, blisko miejsca łapanki.