„Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy - Instytut Pileckiego

Zdjęcie z otwarcia wystawy

28.08.2026 (PT)

„Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy

W piątek, 28 sierpnia, w rocznicę śmierci Rafała Lemkina i tuż po 35. rocznicy odzyskania niepodległości przez Mołdawię Instytut Pileckiego, wspólnie z Centrum Mieroszewskiego, otworzył na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie wystawę „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947”.

W uroczystym otwarciu wystawy uczestniczyli m.in. Sławomir Rogowski, wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego; Corneliu Cirimpei, wiceminister kultury Republiki Mołdawii; Violeta Agrici, ambasador Republiki Mołdawii w Polsce, Łukasz Adamski, dyrektor Centrum Mieroszewskiego oraz Krystian Wiciarz, zastępca dyrektora Instytutu Pileckiego.

Podczas swego wystąpienia minister Sławomir Rogowski podkreślił: „Pamięć jest częścią dziedzictwa. Przywracając ją, przywracamy głos ludziom, których totalitaryzm chciał pozbawić nie tylko życia i wolności, ale także miejsca w historii”.

Doświadczenia Polaków i Mołdawian w XX wieku nie były takie same, ale oba narody zetknęły się z mechanizmami sowieckiego systemu represji: deportacjami, konfiskatami mienia, przymusem i strachem. System ten podporządkowywał państwom także sposób opowiadania o przeszłości. Przez dziesięciolecia przemilczano odpowiedzialność ZSRS za Wielki Głód i tłumaczono go przede wszystkim skutkami wojny i suszy.

Otwarciu wystawy towarzyszyła dyskusja z udziałem mołdawskich badaczy i przedstawicieli instytucji pamięci. Rozmowa pokazała, jakie zadania stoją dziś przed osobami i instytucjami zajmującymi się historią Wielkiego Głodu:

  • Ustalenie pełniejszego obrazu wydarzeń - Głodu z lat 1946–1947 nie można tłumaczyć wyłącznie skutkami wojny i suszy.
  • Dalsza praca w archiwach - potrzebny jest szerszy dostęp do dokumentów, tworzenie imiennych list ofiar oraz dokładniejsze ustalenie strat w poszczególnych miejscowościach.
  • Dokumentowanie świadectw - ważnym źródłem pozostają relacje świadków i pamięć rodzinna. Pozwalają one odtworzyć doświadczenia, które przez dziesięciolecia nie trafiały do oficjalnego obiegu.
  • Weryfikowanie utrwalonych narracji - jest to szczególnie istotne w regionach, w których nadal silnie obecne są sowieckie interpretacje przeszłości, m.in. w Gagauzji.
  • Zapewnienie ciągłości badań i systematycznego upamiętniania.

Badanie i upowszechnianie wiedzy na temat sowieckich zbrodni jest jednym z obszarów działalności Laboratorium Lemkina – wspólnego projektu Centrum Mieroszewskiego i Instytut Pileckiego.

Dziękujemy dr. Virgiliu Bîrlădeanu, dr Ludmile Cojocaru, Ignatowi Kazmalemu i Alexandru Postice za udział w rozmowie, red. Michałowi Potockiemu za jej poprowadzenie, a także twórcom wystawy i wszystkim naszym gościom.

Wystawę plenerową „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” można oglądać do 15 września 2026 roku na placyku przy Krakowskim Przedmieściu 34 (pod kościołem Wizytek) w Warszawie.

fot. Marek Gorczyński

Zobacz także

  • Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
    Grafika projektu 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”

    Aktualności

    Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”

    Ruszył nabór do drugiej edycji ogólnopolskiego projektu edukacyjno-historycznego Instytutu Pileckiego.

  • Zeznania z procesu Adama Humera | Nowa kolekcja relacji o zbrodniach komunistycznych na 10-lecie portalu ZapisyTerroru.pl

    Aktualności

    Zeznania z procesu Adama Humera | Nowa kolekcja relacji o zbrodniach komunistycznych na 10-lecie portalu ZapisyTerroru.pl

    – To dla Instytutu Pileckiego niezwykle ważny moment. Badając totalitaryzmy, dokumentujemy również zbrodnie popełnione w okresie stalinowskim – podkreślał prof. Andrzej Zawistowski podczas spotkania poświęconego prezentacji nowej kolekcji w internetowej bazie świadectw Instytutu Pileckiego ZapisyTerroru.pl.

  • 86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej

    Aktualności

    86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej

    16 listopada 2026 roku przy zachowanym fragmencie muru getta na terenie XII Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza (ul. Sienna 53 w Warszawie) odbyła się ceremonia upamiętniająca 86. rocznicę zamknięcia granic getta warszawskiego. W wydarzeniu wziął udział dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj.

  • Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa

    Aktualności

    Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa

    12 listopada 2026 roku w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej odbyła się wizyta studyjna uczestników projektu „Liderzy Polonii 2026”. Blisko 40 działaczy i przedstawicieli organizacji polonijnych z całego świata poznało nasze narzędzia dokumentowania historii XX wieku oraz dobre praktyki w zakresie edukacji historycznej.

  • Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku

    Aktualności

    Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku

    11 listopada 2026 roku Instytut Pileckiego uczestniczył jako partner w festiwalu „Wspólna Niepodległa” w Warszawie, organizowanym przez Muzeum Historii Polski z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Odwiedzający Cytadelę Warszawską oraz Krakowskie Przedmieście wzięli udział w grze terenowej, pokazach rekonstrukcji historycznej Armii Ochotniczej z 1920 roku, seansach filmowych, badaniach archiwalnych w bazie „Zapisy Terroru” oraz symulacji wyborów do Sejmu Ustawodawczego z 1919 roku, w której zwyciężyła Irena Kosmowska (52 głosy).

  • Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa

    Aktualności

    Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa

    W 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w Galerii Instytutu w Domu Bez Kantów Instytut Pileckiego zorganizował niezwykłe wybory.

  • Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”

    Aktualności

    Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”

    4 listopada w Instytucie Pileckiego odbyła się debata towarzysząca premierze dwutomowej monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, opublikowanej we wrześniu 2026 r. nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego.

  • Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
    Grupa ludzi siedzących w kręgu na krzesłach składanych podczas warsztatów w nowoczesnej sali ekspozycyjnej z gablotami i tablicami informacyjnymi.

    Aktualności

    Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”

    W dniach 26–30 października 2026 roku w ramach „Public History Lab 2026” grupa nauczycieli, edukatorów, studentów i doktorantów z Niemiec poznawała w Warszawie polską perspektywę na wydarzenia II wojny światowej.

  • Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie

    Aktualności

    Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie

    29 października 2026 roku na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie plenerowej ekspozycji „Odznaczeni Medalem Virtus et Fraternitas 2026”. Wydarzenie przypomina postaci tegorocznych laureatów Medalu – osób, które w najciemniejszych momentach XX wieku wykazały się wyjątkową odwagą, solidarnością i człowieczeństwem, niosąc ratunek polskim obywatelom.

  • Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze

    Aktualności

    Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze

    Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odznaczył medalem „Virtus et Fraternitas” 18 osób z 7 krajów: Czech, Japonii, Norwegii, Nowej Zelandii, Ukrainy, Węgier i Polski. 

  • Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
    Zdjęcie Damiana Markowskiego.

    Aktualności

    Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski

    W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.

  • The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap

    Aktualności

    The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap

    Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.