12 lipca | Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej - Instytut Pileckiego

Pomnik poświęcony ofiarom Obławy Augustowskiej z napisem „LIPCOWI”, przed którym złożono liczne wieńce i wiązanki kwiatów w biało-czerwonych barwach. Po obu stronach pomnika stoją żołnierze pełniący wartę honorową.

12.07.2026 (ND)

12 lipca | Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej

12 lipca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej. W tym dniu 81 lat temu, 12 lipca 1945 r., trzy miesiące po zakończeniu II wojny światowej, rozpoczęła się Obława Augustowska.

Dyrektor Instytutu Pileckiego składa wieniec pamiątkowy
Fot. Jan Sochaczewski / Instytut Pileckiego
12 lipca 2026 r. w augustowskim oddziale Instytutu Pileckiego – Domu Pamięci Obławy Augustowskiej – odbyły się uroczystości upamiętniające Ofiary tej zbrodni. 

Marek Dudziński odczytał list od Prezydenta RP Karola Nawrockiego. – Chcę dzisiaj jako prezydent Polski oddać hołd ofiarom, a także z całego serca podziękować wszystkim, którzy przez lata komunizmu strzegli pamięci o Obławie Augustowskiej i upominali się o prawdę o niej, mimo że prawda ta była przemilczana i tłumiona. Dzięki Państwa wytrwałości została ocalona dla całego naszego narodu – napisał Prezydent.

Fot. Jan Sochaczewski / Instytut Pileckiego
Zastępca dyrektora IP ds. historii w przestrzeni publicznej Łukasz Mieszkowski odczytał list od Ministra Obrony Narodowej Włodzimierza Kosiniaka-Kamysza. – Mieszkańcy Suwalszczyzny i Augustowszczyzny zamordowani i zaginieni w wyniku Obławy odzyskali należne miejsce w naszej zbiorowej tożsamości. Ich wierność Ojczyźnie, odwaga wobec bezwzględnego terroru i cena, jaką zapłacili za pragnienie wolnej Polski, zobowiązują nas do nieustannego pielęgnowania prawdy o tej zbrodni. Niech ta pamięć będzie trwałym zobowiązaniem do strzeżenia wolnej i niepodległej Rzeczypospolitej – napisał minister.
Fot. Jan Sochaczewski / Instytut Pileckiego
P.o. dyrektora Instytutu Pileckiego Karol Madaj zachęcał do wspominania i modlitwy za ofiary Obławy Augustowskiej. – Możemy znaleźć nici łączące nas i te ofiary. I zachęcam do tego, żeby zapamiętać jedno nazwisko i z tym imieniem i nazwiskiem stąd wyjść. Będziemy ich pamiętać i oni będą żyli [w nas] – powiedział. – Ustawowo Instytut Pileckiego zajmuje się ofiarami niemieckiego nazizmu i sowieckiego komunizmu oraz zbrodniami z pobudek nacjonalistycznych. Dziś wspominamy ofiary Obławy Augustowskiej, ale pamiętajmy także na co dzień o Piaśnicy, o Palmirach. Pamiętajmy o Jedwabnem, o Wołyniu, o Treblince, Auschwitz i Katyniu.

Odczytany został również list od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefana Krajewskiego.

[Listy z okazji 81. rocznicy Obławy Augustowskiej do pobrania na dole strony.]

Fot. Jan Sochaczewski / Instytut Pileckiego

W uroczystościach wzięli udział rodziny Ofiar Obławy Augustowskiej oraz liczni goście, m.in.: Marek Dudziński, reprezentujący prezydenta RP Karola Nawrockiego, przedstawiciel reprezentujący Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wojewoda podlaski Jacek Brzozowski, członek Zarządu Sejmiku Województwa Podlaskiego Bogdan Dyjuk, a także działacz Związku Polaków na Białorusi i dziennikarz Andrzej Poczobut. 

Fot. Jan Sochaczewski / Instytut Pileckiego

Obecni byli również przedstawiciele lokalnych samorządów, wójtowie i radni okolicznych gmin, duchowieństwo, Wojsko Polskie, służby mundurowe, Lasy Państwowe, organizacje harcerskie i instytucje kulturalne oraz prezes Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie Danuta Kaszlej i prezes Koła Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Zbigniew Kaszlej.

Obława Augustowska – największa zbrodnia na narodzie polskim po II wojnie światowej

12 lipca 1945 r., czyli dwa miesiące po zakończeniu II wojny światowej, rozpoczęła się Obława Augustowska. Tysiące sowieckich żołnierzy, wspieranych przez pododdziały 1. Praskiego Pułku Piechoty ludowego Wojska Polskiego, funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa oraz Milicji Obywatelskiej, przeprowadziło masowe zatrzymania mieszkańców regionu. Sukcesywnie przeczesywano Puszczę Augustowską, jednocześnie blokując szczelnym kordonem wojsk dziesiątki miejscowości. Zatrzymania miały miejsce również na obszarze powiatów sokólskiego i grajewskiego, w północno-zachodniej części Grodzieńszczyzny oraz na sąsiadujących z nią litewskich terenach rejonów łoździejskiego i druskienickiego.

Zakrojona na szeroką skalę akcja była kierowana przez dowództwo sowieckiej 50. Armii 3. Frontu Białoruskiego. Ważną rolę w operacji odgrywali funkcjonariusze Kontrwywiadu Wojskowego „Smiersz”. Polskie władze komunistyczne nie były informowane o celach oraz działaniach związanych z Obławą. Osoby podejrzane o współpracę lub wspieranie podziemia niepodległościowego (AK-AKO) umieszczano w punktach filtracyjnych, gdzie o losie zatrzymanych decydowali funkcjonariusze „Smiersza”. Wielu uwięzionych było brutalnie przesłuchiwanych i torturowanych, celem wymuszenia przyznania się do kontaktów z partyzantką lub też wskazania innych osób, zaangażowanych w działania konspiracyjne. W sumie Sowieci zatrzymali ok. 7 tys. osób. Obecnie wiemy z całą pewnością, że pod koniec lipca 1945 r. zamordowano co najmniej 600 mieszkańców regionu. Miejsce zbrodni i pochówku ofiar pozostaje nieznane. Obława Augustowska stanowi największą zbrodnię dokonaną na narodzie polskim po II wojnie światowej.

W lipcu 1945 r. tysiące sowieckich żołnierzy, wspieranych przez pododdziały 1. Praskiego Pułku Piechoty ludowego Wojska Polskiego, funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa oraz Milicji Obywatelskiej, przeprowadziło masowe zatrzymania mieszkańców regionu. 

Zobacz także

  • Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
    Grafika projektu 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”

    Aktualności

    Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”

    Ruszył nabór do drugiej edycji ogólnopolskiego projektu edukacyjno-historycznego Instytutu Pileckiego.

  • 86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej

    Aktualności

    86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej

    16 listopada 2026 roku przy zachowanym fragmencie muru getta na terenie XII Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza (ul. Sienna 53 w Warszawie) odbyła się ceremonia upamiętniająca 86. rocznicę zamknięcia granic getta warszawskiego. W wydarzeniu wziął udział dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj.

  • Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa

    Aktualności

    Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa

    12 listopada 2026 roku w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej odbyła się wizyta studyjna uczestników projektu „Liderzy Polonii 2026”. Blisko 40 działaczy i przedstawicieli organizacji polonijnych z całego świata poznało nasze narzędzia dokumentowania historii XX wieku oraz dobre praktyki w zakresie edukacji historycznej.

  • Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku

    Aktualności

    Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku

    11 listopada 2026 roku Instytut Pileckiego uczestniczył jako partner w festiwalu „Wspólna Niepodległa” w Warszawie, organizowanym przez Muzeum Historii Polski z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Odwiedzający Cytadelę Warszawską oraz Krakowskie Przedmieście wzięli udział w grze terenowej, pokazach rekonstrukcji historycznej Armii Ochotniczej z 1920 roku, seansach filmowych, badaniach archiwalnych w bazie „Zapisy Terroru” oraz symulacji wyborów do Sejmu Ustawodawczego z 1919 roku, w której zwyciężyła Irena Kosmowska (52 głosy).

  • Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa

    Aktualności

    Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa

    W 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w Galerii Instytutu w Domu Bez Kantów Instytut Pileckiego zorganizował niezwykłe wybory.

  • Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”

    Aktualności

    Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”

    4 listopada w Instytucie Pileckiego odbyła się debata towarzysząca premierze dwutomowej monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, opublikowanej we wrześniu 2026 r. nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego.

  • Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
    Grupa ludzi siedzących w kręgu na krzesłach składanych podczas warsztatów w nowoczesnej sali ekspozycyjnej z gablotami i tablicami informacyjnymi.

    Aktualności

    Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”

    W dniach 26–30 października 2026 roku w ramach „Public History Lab 2026” grupa nauczycieli, edukatorów, studentów i doktorantów z Niemiec poznawała w Warszawie polską perspektywę na wydarzenia II wojny światowej.

  • Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie

    Aktualności

    Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie

    29 października 2026 roku na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie plenerowej ekspozycji „Odznaczeni Medalem Virtus et Fraternitas 2026”. Wydarzenie przypomina postaci tegorocznych laureatów Medalu – osób, które w najciemniejszych momentach XX wieku wykazały się wyjątkową odwagą, solidarnością i człowieczeństwem, niosąc ratunek polskim obywatelom.

  • Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze

    Aktualności

    Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze

    Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odznaczył medalem „Virtus et Fraternitas” 18 osób z 7 krajów: Czech, Japonii, Norwegii, Nowej Zelandii, Ukrainy, Węgier i Polski. 

  • Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
    Zdjęcie Damiana Markowskiego.

    Aktualności

    Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski

    W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.

  • The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap

    Aktualności

    The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap

    Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.

  • Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA

    Aktualności

    Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA

    W związku z powracającą w przestrzeni publicznej dyskusją na temat batalionu „Nachtigall”, dr hab. Tomasz Chinciński, profesor Instytutu Pileckiego, przypomina kluczowe fakty ustalone przez historyków.