Śmierć za bochenek chleba... | Scenariusze lekcji i materiały edukacyjne - Instytut Pileckiego
Śmierć za bochenek chleba... | Scenariusze lekcji i materiały edukacyjne
Zapraszamy do realizacji scenariuszy lekcyjnych powstałych w ramach programu „Zawołani po imieniu”. Mamy nadzieję, że dzięki tym scenariuszom oraz skorelowanym z nimi materiałom źródłowym, zostanie utrwalona pamięć o Polakach, którzy za ratowanie Żydów od zagłady zapłacili życiem własnym i swoich najbliższych, a których pamięć szczególnie obchodzimy 24 marca – w Narodowym Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów.
Od 2019 r. Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, w ramach programu „Zawołani po Imieniu” dąży do upamiętnienia Polaków, którzy w czasie okupacji niemieckiej oddali życie ratując Żydów. Dzięki staraniom Instytutu oraz władz samorządowych w wielu miejscowościach w Polsce stanęły symboliczne kamienie pamięci, uwieczniające te postaci oraz osoby, dla ratowania których oddały one swoje życie. W czasie uroczystości odsłonięcia pomników obecni na nich nauczyciele i samorządowcy wielokrotnie poruszali kwestię przygotowania odpowiednich materiałów edukacyjnych, które pomogłyby przybliżyć uczniom tragiczny czas Holokaustu oraz sylwetki tych, którzy w tym okresie z narażeniem życia nieśli pomoc potrzebującym. Ten pakiet jest odpowiedzią na to zapotrzebowanie.
Zagadnienie Holokaustu oraz postaw Polaków wobec tragedii Żydów są obecne w podręcznikach szkolnych oraz w licznych materiałach przygotowanych m.in. przez Instytut Pamięci Narodowej, Muzeum Polin czy Żydowski Instytut Historyczny. Niniejszy materiał różni się jednak tym, że w całości jest poświęcony wyłącznie osobom, które poniosły śmierć za ratowanie zagrożonych żydowskich współobywateli. Wybór, jakiego dokonali, i cena, którą zapłacili, zasługują na szacunek, pamięć oraz przywołanie ich postaci w podręcznikach i materiałach edukacyjnych. Proponowane scenariusze nie tylko przyczynią się do poznania losu tych postaci, ale również umożliwią rozmowy wychowawcze o wartościach, którymi się kierowały: miłosierdziu, odwadze, współczuciu, o przeciwstawianiu się złu i solidarności z tymi, którzy tego zła doświadczają.
Umieszczone w pakiecie scenariusze przygotowane przez ekspertów z Instytutu Pileckiego i Wydawnictw Szkolnych i Pedagogicznych można realizować nie tylko na lekcjach historii, ale również na lekcjach wychowawczych, na lekcjach języka polskiego i etyki. W każdym z nich znajdą Państwo odwołania do aktualnej podstawy programowej. Przeznaczone są przeważnie na jedną jednostkę lekcyjną, ale to nauczyciel najlepiej wie, ile czasu potrzebuje na realizację zaproponowanych celów lekcji.
W pierwszej kolejności prezentujemy zestaw pięciu scenariuszy (po pobrania poniżej):
- Scenariusz I: Holocaust - zagłada Żydów w czasie II wojny światowej
- Scenariusz II: "Za bochenek chleba..." Sadowne, 13 sycznia 1943
- Scenariusz III: Zawołani po imieniu
- Sceariusz IV: "...mieliśmy odrobinę koniecznej odwagi..." - ludzie i wartości w trudnych czasach
- Sceariusz V: "Po bezkresach historii krąży widmo nieokreśloności…" – poetycka „rozprawa" Zbigniewa Herberta z historią w wierszu "Pan Cogito o potrzebie ścisłości"
Do pobrania
Wydarzenia
- Konferencja: Wspólne doświadczenia – różne drogi? Przełom 1956 roku i jego znaczenie dla państw i społeczeństw Europy Środkowo- Wschodniej
konferencja
Konferencja: Wspólne doświadczenia – różne drogi? Przełom 1956 roku i jego znaczenie dla państw i społeczeństw Europy Środkowo- Wschodniej
Instytut Pileckiego oraz Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN zapraszają na międzynarodową konferencje naukową, „Wspólne doświadczenia – różne drogi? Przełom 1956 roku i jego znaczenie dla państw i społeczeństw Europy Środkowo-Wschodniej”, która odbędzie się w dniach 19–21 października 2026 r. w Warszawie. Wydarzenie jest częścią cyklu konferencji poświęconych transformacjom Europy Środkowo-Wschodniej po 1945 roku.
- Berlin | Odsłuch audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi”, spotkanie z twórcami i koncert Dobrawy Czocher
Wydarzenie
Berlin | Odsłuch audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi”, spotkanie z twórcami i koncert Dobrawy Czocher
Instytut Pileckiego w Berlinie zaprasza na wspólny odsłuch 2. odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi”, spotkanie z jego twórcami oraz koncert Dobrawy Czocher, kompozytorki i wiolonczelistki, autorki muzyki do serii.
- Nowy Jork | Warsztaty i prezentacje o Obławie Augustowskiej
Wydarzenie
Nowy Jork | Warsztaty i prezentacje o Obławie Augustowskiej
Poznaj historię Obławy Augustowskiej – sowieckiej operacji przeprowadzonej w lipcu 1945 roku, w wyniku której aresztowano i uprowadzono setki osób.
- Łódź | Spotkanie z Martyną Wojtkowską i odsłuch reportażu historycznego „Sala 600"
Wydarzenie
Łódź | Spotkanie z Martyną Wojtkowską i odsłuch reportażu historycznego „Sala 600"
Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi oraz Instytut Pileckiego zapraszają na spotkanie z autorką audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” Martyną Wojtkowską oraz wspólny odsłuch dwóch pierwszych odcinków reportażu.
- Prelekcja dr Agnieszki Witkowskiej-Krych pt. „Korczak na Siennej” z elementami pokazu multimedialnego
wykład
Prelekcja dr Agnieszki Witkowskiej-Krych pt. „Korczak na Siennej” z elementami pokazu multimedialnego
W ramach festiwalu WOLSKIE OSTAŃCE zapraszamy do Instytutu Pileckiego na wykład poświęcony wybitnemu pedagogowi, lekarzowi i pisarzowi – symbolowi troski o godność i prawa dziecka.
- Pokaz pierwszego odcinka serialu dokumentalnego „ROTMISTRZ” o życiu i walce Witolda Pileckiego pt. „Powstanie Warszawskie”
film
Pokaz pierwszego odcinka serialu dokumentalnego „ROTMISTRZ” o życiu i walce Witolda Pileckiego pt. „Powstanie Warszawskie”
W ramach festiwali WOLSKIE OSTAŃCE zapraszamy do Instytutu Pileckiego na pokaz pierwszego odcinka serialu dokumentalnego o życiu i walce swojego patrona pt. „Rotmistrz".
- Jerzy Majewski – kuratorski przegląd filmów i opowieść o ostańcach
Wydarzenie
Jerzy Majewski – kuratorski przegląd filmów i opowieść o ostańcach
W ramach festiwalu WOLSKIE OSTAŃCE zapraszamy do Instytutu Pileckiego na spotkanie z Jerzym Majewskim poświęcone filmowym śladom dawnej Warszawy i zachowanym fragmentom przedwojennej zabudowy, które dzięki polskim filmom i serialom stały się dokumentem znikającego miasta.
- Wykład dr. Mariusza Klareckiego pt.: „Zniszczone i zrabowane. Straty warszawskich, prywatnych kolekcji artystycznych”
wykład
Wykład dr. Mariusza Klareckiego pt.: „Zniszczone i zrabowane. Straty warszawskich, prywatnych kolekcji artystycznych”
W ramach festiwalu WOLSKIE OSTAŃCE zapraszamy do Instytutu Pileckiego na spotkanie z dr. Mariuszem Klareckim poświęcone wojennym losom prywatnych zbiorów artystycznych mieszkańców Warszawy. Po wykładzie odbędzie się finisaż wystawy „Sztuka dokumentu. Walerian Bielecki. Powstanie Warszawskie”. Będzie to ostatnia okazja, by zobaczyć w Warszawie prace artysty – architekta, żołnierza AK i powstańca warszawskiego.
- Rewizja niemieckiej polityki wschodniej w kontekście rosyjskiej agresji na Ukrainę
debata
Rewizja niemieckiej polityki wschodniej w kontekście rosyjskiej agresji na Ukrainę
Po czterech latach od ataku Rosji na Ukrainę znajdujemy się w kluczowym dla konfliktu momencie. Podczas najnowszego spotkania w cyklu „Berlin w Warszawie” zadamy pytania o niemiecką politykę wschodnią – o zaniechanie ostrzeżeń płynących z naszej części Europy i źródła błędnej oceny planów Rosji.
- Mosty solidarności. Ukraińcy ratujący Polaków w czasie rzezi na Wołyniu | Wykład dr. hab. Damiana Markowskiego
wykład
Mosty solidarności. Ukraińcy ratujący Polaków w czasie rzezi na Wołyniu | Wykład dr. hab. Damiana Markowskiego
8 października 2026 r. zapraszamy do warszawskiej Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów na wykład dr. hab. Damiana Markowskiego poświęcony postawom Ukraińców niosących pomoc Polakom w czasie tragicznych wydarzeń na Wołyniu i w Galicji Wschodniej. Prelekcji będzie towarzyszył koncert muzyki ukraińskiej.
- Weekend seniora z kulturą 2026 w Instytucie Pileckiego
Wydarzenie
Weekend seniora z kulturą 2026 w Instytucie Pileckiego
Zapraszamy do Instytutu Pileckiego na Weekend Seniora z Kulturą – 3-4 października 2026 r. To doskonała okazja, by aktywnie spędzić czas, poznać nowe miejsca i odkryć różne formy uczestnictwa w kulturze. W programie m.in. warsztaty poświęcone dezinformacji, pokazy filmowe, spacery i questy po Warszawie, porady archiwistów dotyczące opieki nad rodzinnymi pamiątkami, a także potańcówka w stylu retro.
- Sala 600. Odsłuch z widokiem na panoramę Warszawy | 80. rocznica wyroku w Norymberdze
Wydarzenie
Sala 600. Odsłuch z widokiem na panoramę Warszawy | 80. rocznica wyroku w Norymberdze
W związku z 80. rocznicą zakończenia głównego procesu norymberskiego zapraszamy na przedpremierowy odsłuch 2. odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi”.