Klára Andrássy Odescalchi - Instytut Pileckiego
Klára Andrássy Odescalchi (1898–1941)
Odznaczona w 2026 roku.
Węgierska arystokratka, działaczka społeczna i przyjaciółka Polski. Po wybuchu II wojny światowej angażowała się w pomoc tysiącom Polaków, zapewniając im schronienie, wyżywienie i wsparcie w dalszej ewakuacji. Wiceprzewodnicząca Węgiersko-Polskiego Komitet
Wszechstronnie wykształcona arystokratka, która całe swoje życie była aktywnie zaangażowana społecznie i politycznie. Należała do Stowarzyszenia Świętej Korony Węgierskich Kobiet (Magyar Nők Szentkorona Szövetsége), Węgierskiego Towarzystwa Opieki nad Rodziną (Magyar Családgondozó Szövetség) i Ligi Inteligencji Węgierskiej (Magyar Értelmiség Ligája). W 1931 roku bez powodzenia kandydowała z ramienia Opozycji Chrześcijańskiej (Keresztény Ellenzék) do węgierskiego parlamentu. Zajmowała się również dziennikarstwem. W 1921 roku poślubiła księcia Károlya Odescalchiego, a dwa lata później urodziła syna Pála. Niestety małżeństwo rozpadło się w 1929 roku.
We wrześniu 1939 roku, po agresji Niemiec i ZSRS na Polskę, nie pozostała obojętna na los tysięcy uchodźców, przekraczających polsko-węgierską granicę. Wraz z innymi osobami ze swojego środowiska, głównie kobietami, zaangażowała się w niesienie pomocy. Na granicy organizowała rozmieszczanie pierwszych grup polskich uchodźców, a następnie współtworzyła Węgiersko-Polski Komitet Opieki nad Uchodźcami (Magyar-Lengyel Menekültügyi Bizottság), którego została wiceprzewodniczącą. Wizytowała wojskowe i cywilne obozy dla Polaków, zabiegała dla nich o lepsze warunki, organizowała odzież, rozdzielała paczki okolicznościowe. Na potrzeby Komitetu udostępniła pomieszczenia swojej rodzinnej rezydencji, Pałacu Andrássych w Budapeszcie. Część budynku użyczyła polskiej służbie zdrowia oraz węgierskiemu oddziałowi Polskiego Czerwonego Krzyża. Na półpiętrze pałacu urządzono przychodnię dla Polaków. Uczestniczyła
również w organizowaniu potajemnej ewakuacji polskich żołnierzy na Zachód.
W wyniku tej akcji w latach 1940–1941 do Jugosławii przedostało się około 45
tysięcy Polaków.
Ponadto ściśle współpracowała z przedstawicielami rządu brytyjskiego. Cieszyła się opinią cennej agentki działającej na rzecz spraw polskich i brytyjskich. Kiedy było już wiadomo o zbliżającej się niemieckiej kampanii przeciwko Jugosławii i związanym z nią przemarszem wojsk przez terytorium Węgier, Brytyjczycy – w obawie o bezpieczeństwo Kláry – postanowili ewakuować ją do Londynu. Zgodnie z planem przedostała się do Dubrownika, gdzie oczekiwała na statek. 12 kwietnia 1941 roku została ciężko ranna podczas bombardowania miasta przez włoskie lotnictwo. Mimo operacji zmarła wieczorem tego samego dnia.
Ostatni okres swego życia poświęciła ks. Odescalchi życiu uchodźców polskich, zdobywając sobie powszechną i gorącą miłość wszystkich Polaków przez ujmującą dobroć serca, przez najżyczliwsze orędownictwo w ich sprawach, przez niestrudzoną pracę dla ich dobra. Toteż śmierć jej okryła wielką żałobą wszystkich uchodźców polskich, którzy składając głęboki hołd wielkiemu Sercu znakomitej córki węgierskiego narodu, zachowają na zawsze najtkliwszą pamięć o Niej.
Śp. ks. Klara z hr. Andrassy-Odescalchi, „Wieści Polskie” 1941, nr 57, s. 3
Fotografia na górze strony archiwum prywatne Marka Odescalchiego.
Zobacz także
- Mychajło Susła

odznaczeni
Mychajło Susła
(1901–1970)Podwójne Boże Narodzenia, podwójne Wielkanoce, rzymsko- i greckokatolickie – tak świętowanie w Podkamieniu w Galicji Wschodniej wspominała Irena Próchniak. Wraz z wybuchem wojny relacje polsko-ukraińskie zaczęły się pogarszać.
- Peter Fraser (1884-1950) Janet Fraser (1888-1945)

odznaczeni
Peter Fraser (1884-1950) Janet Fraser (1888-1945)
Jesienią 1944 roku u wybrzeży Nowej Zelandii przycumował transportowiec USS General George M. Randall. Do zejścia na ląd szykowało się 733 polskich dzieci, przeważnie sierot, wraz z opiekunami. Ich szlak wiódł z Polski przez Syberię i Iran.
- Wołodymyr Kryżuk

odznaczeni
Wołodymyr Kryżuk
Od początku lat dwutysięcznych pomagał Polakom, którzy przyjeżdżali porządkować mogiły ofiar mordu dokonanego 30 sierpnia 1943 roku przez członków OUN-UPA we wsiach Ostrówki i Wola Ostrowiecka.


